Milçəklər Tanrısı
Uyğundur
- Sivilizasiya və vəhşilik arasındakı sərhədi araşdıran simvolik romanlar sevənlərə
- Uşaq qəhrəmanlarla yazılmış, amma uşaqlar üçün olmayan qaranlıq klassikaları oxumaq istəyənlərə
- Qısa, sıx, hər fəsli təsirli bir simvolla bitən nəsr axtaranlara
- Nobel mükafatlı müəllifin XX əsr ədəbiyyatına təsirini birbaşa mənbədən görmək istəyənlərə
Uyğun deyil
- Uşaqlara qarşı zorakılıq və ölüm səhnələrinə həssas olanlara (bax: Məzmun xəbərdarlığı)
- Xoşbəxt, ümidverici sonluq gözləyənlərə — roman qəsdən ürəkağrıdıcı bitir
- Sürətli, dialoqla irəliləyən müasir nəsr sevənlərə — Qoldinq-in təsviri, ağır cümlələri var
- Simvolik oxumaya (buynuz=qayda, tonqal=ümid kimi) marağı olmayanlara — kitabın gücü məhz bu qatdadır
Roman sarışın Ralfın sahildə tənha soyunub laqunda çimməyə hazırlaşmasıyla açılır. Çox keçmir ki, kök və eynəkli Piqqi ona qoşulur — xalasının yanında böyüyən, astması olan, "Piqqi" adını nifrət etdiyi, amma tərk edə bilmədiyi bir uşaq. Onların təyyarəsi vurulub, sərnişin salonu yanıb, hamı naməlum bir adaya səpələnib. İki uşaq lap əvvəldən fərqli xarakter göstərir: Ralf sadəlövh nikbinliklə "atam bizi xilas edəcək" deyir, Piqqi isə praktik, narahat və artıq "biz burada ölənəcən qalacağıq" ehtimalını dilə gətirir.
Suda tapılan sarımtıl balıqqulağı — "buynuz" — romanın ilk simvoluna çevrilir. Piqqinin təkidiylə Ralf onu üfürməyi öyrənir, güclü səsi adanın hər tərəfinə yayılır və palma meşəsindən uşaqlar bir-bir çıxıb gəlməyə başlayır: kiçik Conni, əkiz Sem-Erik, sonra da qara plaşlı bir xor dəstəsi — başlarında təkəbbürlü, kürən saçlı Cek Meridyü. Piqqi hər uşağın adını soruşub yadda saxlamağa çalışır, amma Cek onu ilk andan "Gonbul" deyə ələ salır; Ralf isə əsl adını — Piqqi — ucadan car çəkəndə bütün uşaqlar gülüşə qərq olur.
Yaşlı adam olmadığını anlayan uşaqlar səs verməyə qərar verirlər. Cek xorun başçısı olduğu üçün liderliyi gözləyir, amma uşaqların əksəriyyəti — heç özləri də səbəbini deyə bilmədən — sakit görkəmli, buynuzun sahibi Ralfı seçir. Ralf qızarmış Ceki incitməmək üçün ona xoru "ovçu dəstəsi" kimi ayırma təklif edir; bu kiçik güzəşt sonradan bütün romanı formalaşdıracaq bir bölünmənin toxumunu əkir.
Ralf, Cek və sakit, xəyalpərəst Simon adanı kəşf etməyə çıxır. Dağa dırmaşarkən nəhəng bir qayanı birgə itələyib meşəyə uçurmaqdan uşaqlar uşaq kimi sevinc duyurlar. Zirvəyə çatanda hər tərəfdən dənizi görüb "bura bizimdir!" deyə qışqırırlar — bu an romanın ən işıqlı, ən ümidli səhnəsidir, adanın hələ məsum bir sərgüzəşt kimi göründüyü son məqamlardan biri.
Aşağı enərkən lianlara ilişmiş çığırtılı bir donuz balası ilə rastlaşırlar. Cek bıçağını qaldırır, amma zərbəni endirə bilmir — canlı ətə bıçaq saplamaq, axan qanı görmək fikri onu iflic edir. Donuz qaçıb canını qurtarır, Cek isə xəcalət içində "gələn dəfə heç bir ürəyiyumşaqlıq olmayacaq" deyə söz verir. Bu kiçik, demək olar ki, gözdən qaçan səhnə əslində bütün romanın gedəcəyi istiqaməti əvvəlcədən xəbər verir.
İkinci yığıncaqda Ralf buynuz qaydasını elan edir: yalnız onu tutan danışa bilər. Amma üzündə doğuş xalı olan balaca bir oğlan meşədə "ilana bənzər bir vəhşi" gördüyünü pıçıldayanda, uşaqların içindəki qorxu ilk dəfə üzə çıxır. Ralf məsələni "belə balaca adalarda vəhşi olmur" deyə rədd etsə də, Piqqinin dizinin üstündə əyilib balaca oğlanın sözlərini tərcümə etdiyi bu səhnə, "vəhşi" mövzusunun bütün roman boyunca geri qayıdacağını göstərir.
Ralf gəmiləri diqqətdən qaçırmamaq üçün dağın başında tonqal qalamağı təklif edir. Piqqinin eynəyi linza kimi işə düşür, günəş şüası quru budağı alovlandırır — uşaqlar sevinclə qışqırıb ətrafa dağılışır, odun daşımaq əvəzinə, tonqalı böyütməyə həvəslənirlər. Nəzarətsiz qalan alov saniyələr içində quru meşəni bürüyür, nəhəng bir tüstü buludu dənizə tərəf yayılır.
Yanğının vəhşi gözəlliyinə heyranlıqla baxan uşaqlar arasında Piqqi qəflətən susur: üzündə doğuş xalı olan balaca oğlanı heç yerdə görmür. Sual havada asılı qalır — o uşaq haradadır? Heç kim cavab vermir, aşağıda meşə hələ də gurulda-gurulda yanmaqdadır. Bundan sonrası isə romanın qalan on fəslinin işidir — Cekin tədricən ayrı bir tayfaya çevrilməsi, "Vəhşi"nin əsl mənası, Simon və Piqqinin taleyi. Ona görə burada dayanırıq və kitabı alıb oxumağınızı tövsiyə edirik. Amma buraya qədər oxuduğunuz maraqlı gəldisə və almağa qərar verə bilmirsinizsə, aşağıdakı spoyler bölməsinə baxa bilərsiniz.
- Qoldinq təsviri, sıx cümlələrlə yazır — hər mənzərə, hər hərəkət diqqətlə çəkilib, tempi bəzən ləngidir.
- Roman fəsillərə bölünüb, hər birinin öz başlığı var (məs. "Balıqqulağı Səsi", "Dağda Tonqal") — bu başlıqlar sonrakı hadisələri qabaqcadan işarələyir.
- Simvolika çox açıq işlənib: buynuz qaydanı, tonqal ümidi, Piqqinin eynəyi ağlı təmsil edir — diqqətli oxucu bunu tez tutur.
- Dialoqda uşaq nitqinin sadəliyi qorunub, amma müəllifin təsviri dili yetkin və bəzən ağırdır — bu ziddiyyət kitabın əsas effektlərindən biridir.
- Roman 1954-cü ildə yazılıb, amma qrup psixologiyası, kütləvi qorxu və liderlik mövzularına görə bu gün də aktual oxunur.
Sivilizasiyanın nazik təbəqəsini və insan qəlbindəki qaranlığı fərqli bir kontekstdə araşdırır
Uşaqların məcburi zorakılığa sürüklənməsi bənzər mövzudur, fərqli, daha sərt bir formada
Qoldinq-in romanı məhz bu 19-cu əsr uşaq macəra kitabına cavab olaraq yazılıb — kitabın özündə də adı çəkilir
Qısa cavab: Cek tədricən özünə ayrı bir ovçu tayfası qurur, adanın nizamı dağılır, iki uşaq — Simon və Piqqi — ölür, üçüncü uşaq Ralf isə ovlanan heyvana çevrilir.
Cek uşaqların çoxunu öz tərəfinə çəkib üzlərini palçıqla boyayaraq həqiqi ovçu tayfasına çevrilir. Bir donuzu öldürüb başını paya keçirərək meşədəki xəyali "Vəhşi"yə qurban verirlər — elə bu səhnədə tənha Simon bu "Milçəklər Tanrısı" ilə qarşılaşıb əsl həqiqəti anlayır: dağın başındakı meyit sadəcə ölmüş bir paraşütçüdür, vəhşi əslində yoxdur.
Simon bu xəbərlə tayfaya tərəf qaçanda fırtınalı gecədə, rəqs və qışqırıqla məşğul olan uşaqlar onu qaranlıqda vəhşi sanıb əlləriylə parça-parça edirlər. Ralf və Piqqi də bu izdihamın içində olub, sonra bunu özlərinə etiraf etməkdən qaçırlar.
Piqqinin eynəyi (yeganə od mənbəyi) Cekin tayfası tərəfindən oğurlanır. Ralf və qalan sadiq uşaqlar eynəyi geri almaq üçün Qala Qayasına gedəndə Rocer bilərəkdən böyük bir daşı aşağı diyirlədir — daş Piqqini öldürür, buynuzu da parça-parça edir. Bundan sonra Ralf artıq açıq şəkildə ovlanan bir heyvana çevrilir, Cekin tayfası onu tutmaq üçün adanı yandırmağa başlayır.
Ralf sahilə qədər qovulub artıq son nəfəsindəykən, yanğının tüstüsünü görüb sahilə çıxan bir Britaniya hərbi zabiti onları xilas edir. Zabit qarşısında görkəmsiz, vəhşiləşmiş uşaqları görüb təəccüblənir; Ralf isə Piqqinin ölümünə, Simonun taleyinə və insan qəlbinin niyə bu qədər qaranlıq olduğuna görə hönkür-hönkür ağlayır.
Əhatə. İcmal romanın yalnız I-II fəsillərini (təxminən ilk 63 səhifə, ≈21%) əhatə edir; qalan on fəsil açılmır (yalnız yekun istiqaməti yuxarıdakı spoyler bölməsində verilib). İcmal Qanun Nəşriyyatının Azərbaycan dilinə tərcüməsindən hazırlanıb.
Məsuliyyət. Bu icmal onu yazan müəllifin şəxsi qiymətləndirməsidir və məsuliyyəti ona aiddir. «Kitabda Nə Var?» platforma kimi icmalın məzmununa görə cavabdeh deyil. Əsərin bütün hüquqları müəllifinə və nəşriyyatına məxsusdur; qapaq şəkli yalnız tanıtma məqsədilə istifadə olunur.
Problem görürsünüzsə bizə yazın. Nəşriyyat, müəllif, hüquq sahibi və ya sadəcə oxucu — fərqi yoxdur. Bu icmalda təlif hüququ baxımından problemli bir şey varsa, icmal yazarı saytın qaydalarını pozubsa, yaxud sadəcə təklifiniz və ya iradınız varsa, hey@kitabdanevar.com ünvanına yazın. Məsələni məhkəməyə aparmadan, öz aramızda həll etmək istəyirik: müraciəti 48 saat ərzində araşdırır, lazım gələrsə icmalı düzəldir və ya tamamilə silirik.
Donuz balası səhnəsi məni çox sarsıtdı — Cekin əlini aşağı endirə bilməməsi bütün romanı qabaqcadan xəbər verir.
Atmosfer balı 5/5 tam haqlıdır. Adanın təsviri o qədər canlıdır ki, özümü orada hiss elədim.
Balıqqulağının ilk dəfə tapılması səhnəsi qədər sadə, amma güclü bir açılış az kitabda var.
