Ergenlik Rehberi
Uygun
- Dinî değerlere dayanan bir eğitim yaklaşımı arayan anne-babalara
- Kendini anlamak isteyen ve sade dille yazılmış bir rehber arayan ergenlere
- Din kültürü öğretmenlerine ve gençlerle çalışan danışmanlara
- Ergenin aile ve okuldaki güçlüklerine kısa bir bakış isteyenlere
Uygun değil
- Laik, bilimsel temelli bir psikoloji kitabı arayanlara
- Nasihat tonundan sıkılan ergenlere
- Cinsellik, kimlik ve internet konularında tarafsız bilgi bekleyenlere
Bölüm ailenin rolüyle açılıyor: insan ilk dinî, ahlaki bilgi ve tutumlarını aileden hem görerek hem öğrenerek benimser. Yazar görüşünü «Hepiniz çobansınız ve hepiniz güttüklerinizden sorumlusunuz» hadisine dayandırıyor ve aileyi «emsalsiz bir okul» olarak niteliyor. İlginç bir vurgu da var: genç maddi ihtiyaçlarını ileride kendisi de karşılayabilir, ama sevgi, saygı ve güven gibi değerleri aile dışında bulması zordur. Bu fikir basit olsa da bütün bölümün tonunu belirliyor.
En pratik kısım ergenlere yönelik tavsiyeler listesi. Kitap onlara ailenin isteklerine hemen «hayır» dememeyi, öğütleri — sıkıcı gelse bile — dinlemeyi, düşüncelerini tatlı bir üslupla belirtmeyi, kurallar rahatsız ediyorsa nedenini açıkça konuşmayı, ailenin arkadaşlarını tanıma çabasını anlamayı öneriyor. En iyi örnek «ben dili» üzerine: çocuğunu sürekli başkalarıyla kıyaslayan babaya «Beni başkalarıyla kıyaslamandan nefret ediyorum» demek yerine «Babacığım, beni sürekli başkalarıyla kıyaslaman beni üzüyor, senden soğumaktan korkuyorum» demek daha sağlıklı bir mesaj. Liste uzmandan yardım almayı önererek bitiyor — kitabın en sorumlu cümlelerinden biri.
Okul kısmı ergenlikte ders başarısının neden düştüğünü gerçekçi gözlemlerle açıklıyor: ilköğretimin altıncı-yedinci yıllarında ve on beş yaş civarında «Ben kimim, ne olmalıyım?» soruları zihni öyle meşgul ediyor ki kitabın başına geçen çocuk dikkatini toplayamıyor. Yazar bunu «olağan» sayıyor ve gence nedenleri bulmayı, aile ve öğretmenden yardım istemeyi öneriyor. Duygusal ve sosyal gelişimin en az notlar kadar önemli olduğu, rekabet yerine iş birliğinin daha verimli olduğu görüşleri de çağdaş pedagojiyle örtüşüyor.
Akran grubu kısmı bu yaşta arkadaş ilişkilerinin aile ilişkilerinin önüne geçtiğini, grubun «Ben kimim?» sorusuna cevap bulmada rol oynadığını belirtiyor. Okulda sağlıklı bir arkadaş çevresi bulamayan gencin bunu okul dışında arayabileceği, çete benzeri gruplarda suç, alkol ve uyuşturucu riskinin arttığı vurgulanıyor. «En doğrusunu ben bilirim» tavrından kaçınmak, öz-yetkinliği geliştirmek ve «her zaman bir çözüm yolu vardır» düşüncesiyle bölüm tamamlanıyor.
Zayıf yanlar da açık. Metin çoğunlukla «yapmalısınız», «unutmayın» gibi nasihat biçiminde; ergenin kendi bakış açısı neredeyse hiç duyulmuyor ve çatışmalarda sorumluluk çoğu zaman gencin omzuna yükleniyor. Bilimsel iddialar — örneğin başarının düştüğü yaşlar — kaynaksız veriliyor. Sınav stresi konusunda «elimizden geleni yapalım ve tevekkül edelim» gibi dinî çözümler psikolojik açıklamanın yerini alıyor. Kitap 2012'de yazıldığı için sosyal medya ve akıllı telefonlar neredeyse hiç tartışılmıyor.
Sonuçta bu bölüm kitabın amacını net biçimde gösteriyor: dinî değerlere bağlı aileler için ergenliği anlaşılır bir dille açıklamak ve gence bir davranış yol haritası sunmak. Bu çerçeveyi kabul eden okur için faydalı ve samimi bir rehber; daha tarafsız, bilimsel temelli bir kaynak arayanlar ise gelişim psikolojisi ders kitaplarına ya da Bengi Semerci gibi klinik uzmanların kitaplarına başvurmalı.
- Kısa bölümler ve maddeler halinde tavsiye listeleri
- Ayet, hadis ve Mevlânâ gibi klasiklerden alıntılar
- Doğrudan ergene seslenen ikinci şahıs dili
- Kitabın sonunda bibliyografya
Ergenliğe klinik psikiyatr bakışı — daha laik ve bilimsel bir yaklaşım — sitemizde incelemesi var
Ebeveyn-çocuk iletişimi üzerine kısa, pratik öneriler — sitemizde incelemesi var
Çocuğu tanıyarak ona uygun iletişim kurmayı öğretiyor — sitemizde incelemesi var
Arkadaş grubu bölümü bu yaşta arkadaş ilişkilerinin aile ilişkilerinin önüne geçtiğini, grubun «Ben kimim?» sorusuna yanıt bulmada rol oynadığını belirtir. Okulda sağlıklı bir arkadaş ortamı bulamayan gencin bunu okul dışında arayabileceği, «çete» türü gruplarda suç, alkol ve uyuşturucu riskinin arttığı vurgulanır.
Bir sorununuz varsa bize yazın. Yayınevi, yazar, hak sahibi ya da sadece okuyucu — fark etmez. Bu incelemede telif hakkı açısından sorunlu bir şey varsa, inceleme yazarı sitenin kurallarını ihlal etmişse, ya da sadece bir öneriniz ya da şikayetiniz varsa, hey@kitabdanevar.com adresine yazın. Meseleyi mahkemeye taşımadan, kendi aramızda çözmek istiyoruz: başvuruyu 48 saat içinde inceliyor, gerekirse incelemeyi düzeltiyor ya da tamamen kaldırıyoruz.
