Elflerin Kanı
Uyğundur
- Witcher qısa hekayə toplularını (Son Arzu, Tale Kılıcı) artıq oxumuş, taleyin necə tam romana çevrildiyini görmək istəyənlərə
- Fəntəzini müharibə, siyasət və etibarsız hekayəçi (unreliable narrator) mövzularıyla sevənlərə
- Witcher oyun seriyasının ədəbi köklərini axtaran oyunçulara
- Yavaş templi, dialoq-ağırlıqlı, atmosferik fəntəzi sevənlərə
Uyğun deyil
- Witcher universunu ilk dəfə burdan tanımaq istəyənlərə — kitab əvvəlki iki hekayə toplusunu bilməyi tələb edir
- Sürətli, davamlı fəaliyyət səhnələri gözləyənlərə — birinci fəsil əsasən yarmarka söhbəti və atmosferdən ibarətdir
- Aydın, tək bir "həqiqət" ilə irəliləyən nəqli sevənlərə — kitab qəsdən ziddiyyətli şayiələrlə oynayır
- Video oyunun süjetini birbaşa gözləyənlərə — kitab oyundan fərqli, daha əvvəlki bir hekayədir
Roman kabuslu bir geriyə dönüşlə açılır: balaca Ciri yenidən Cintra-nın yandırılmasını yaşayır — atlı zirehli döyüşçülər şəhəri yerlə-yeksan edir, qara zirehli, tükdən dəbilqəli bir cəngavər ona baxır, qız dəhşətdən yerindən tərpənə bilmir. Sonra kabusdan oyanır: gerçəklikdə Geralt onu meşədə bir kamp atəşinin yanında sakitləşdirir, "yalnız pis yuxu idi" deyir — amma qızın xatirələri parça-parçadır, nə baş verdiyini özü də dəqiq bilmir.
Səhnə kəskin şəkildə dəyişir: Bleobheris adlı nəhəng palıd ağacının altında böyük bir yarmarka gedir, ozan Dandelion (Jaskier) az öncə Geralt, Yennefer və "sürpriz uşaq" Ciri haqqında bir balat oxuyub. Kütlə — cücələr, elflər, tacirlər, cəngavərlər, kəndlilər — dərhal balatın "həqiqət" olub-olmadığını mübahisə etməyə başlayır. Sapkowski bununla romanın əsas texnikasını göstərir: hekayə birbaşa deyil, uydurma, şayiə və ziddiyyətli şahidliklər arasından, dolayı yolla ötürülür.
Mübahisə get-gedə qızışır: kimisi Geralt-ın artıq öldüyünü ("qılıncla yaşayan qılıncla ölər"), kimisi Yennefer-in Sodden döyüşündə həlak olduğunu iddia edir (abidədə adı yazılıb, deyilir). Cintra şahzadəsi Ciri-nin taleyi haqqında da üç fərqli versiya səslənir — kimisi böyükanası tərəfindən öldürüldüyünü, kimisi qaçarkən öldüyünü, kimisi ümumiyyətlə belə bir uşağın olmadığını iddia edir. Oxucu bilir ki, hamısı yalandır — Geralt da, Yennefer də, Ciri də sağdır — amma dünya buna inanmır.
Yarmarka səhnəsindən sonra fokus qısaca ozan Dandelion və sehrbaz Yennefer arasındakı gizli görüşə keçir. Yennefer ozanı təhlükədən qorumaq üçün Redanya-ya, etibarlı adamların yanına getməyə məcbur edir və "Cintra aslan balasını unut, Ciri adını heç eşitməmiş kimi davran" deyə xəbərdarlıq edir. Onun sözlərindən açıq-aşkar hiss olunur ki, Yennefer əslində gizli şəkildə kimisə — deməli, Ciri-ni — qoruyur, amma bunu birbaşa demir.
Fəsil Geralt-ın Ciri-ni gecə vaxtı, dağıntı halında olan qədim bir qalaya gətirməsiylə bağlanır: Kaer Morhen, Witcher-lərin məxfi yuvası. Qız siçanlarla dolu qaranlıq dəhlizlərdən, insan olmayan görkəmli mühafiz Eskel-dən qorxaraq keçir, sonda ocaq başında oturan üç Witcher-lə (Vesemir, Lambert, Coen) tanış olur. Geralt onu təqdim edərkən sadəcə deyir: "O bizim taleyimiz" — bu, bütün fəslin ən güclü, ən yadda qalan cümləsidir.
Sapkowski-nin üslub seçimi diqqətəlayiqdir: fəsil boyu heç bir "hərəkət" səhnəsi yoxdur (kabusdan başqa) — sadəcə söhbətlər, şayiələr, gecə səyahəti. Amma tam elə buna görə də fəsil gərginlik yaradır: oxucu hər kəsin bilmədiyi bir sirri (Geralt, Yennefer və Ciri-nin sağ olduğunu) bilə-bilə, dünyanın bundan xəbərsiz "əfsanə" uydurmasını izləyir — bu, klassik dramatik ironiya texnikasıdır.
Fəsil həmçinin siyasi fonu da qurur: Sodden döyüşü, Nilfgaard imperiyasının işğalları, sehrbazlar şurasının gücü — bunların hamısı arxa planda toxunulur, amma tam açılmır. Bu, Sapkowski-nin fəntəzi janrına gətirdiyi fərqi göstərir: sehr və canavarlardan çox, müharibənin, siyasətin və təbliğatın necə işlədiyi maraqlandırır onu.
- Hekayə birbaşa deyil, çəlişkili şahidliklər və şayiələr vasitəsilə ötürülür — oxucu "həqiqəti" bilə-bilə, dünyanın ondan xəbərsiz olduğunu izləyir (dramatik ironiya).
- Fəsil kəskin kontrastlarla qurulub: dəhşətli kabus → sakit kamp səhnəsi → gurultulu yarmarka mübahisəsi → gərgin gizli görüş → qaranlıq, sirli qala gəlişi.
- "O bizim taleyimiz" cümləsi fəslin bütün emosional yükünü bir neçə sözə sığdırır — Sapkowski-nin minimalist dialoq gücünün nümunəsidir.
- Tərcümə (Regaip Minareci, almancadan) axıcıdır, amma orijinal polyak mətni ilə müqayisədə bəzi elf/canavar terminləri fərqli səslənə bilər (kitabın əvvəlindəki lüğətdə izah olunur).
Eyni universun ilk hekayə toplusu — bu romandan əvvəl oxunmalıdır
Oxşar siyasi mürəkkəblik və moral boz-zonalı fəntəzi dünyası
Tale/aile mövzusu və yetim uşağın öyrədilməsi xəttində oxşarlıq
Ciri-ni axtaran sehrbaz Rience Oxenfurtda Geralt-a qarşı muzdlu qatillər göndərir. Geralt onları öldürür və Rience-i portala çatmamış yaxalayır, kim tərəfindən göndərildiyini soruşa-soruşa döyür. Amma Philippa Eilhart sehrlə Geralt-ı iflic edir və Rience qaçır. Yaralı Geralt nəticə çıxarır: Philippa əvvəldən hər şeyi bilirmiş və onları istifadə edib.
Son fəsildə Yennefer Melitele məbədində Ciri-yə sehr öyrədir: nəfəsi, nəbzi idarə etməyi, gücü saxlamağı. Ciri əvvəlcə Yennefer-i sevməyib, sonra ona bağlanır, Yennefer isə onu «bayquşum» deyə çağırır. Bir dəfə Ciri-nin burnundan qan gəlir və Yennefer ilə rahibə Nenneke bir həftə danışmırlar.
Yennefer və Ciri məbəddən birlikdə yola düşürlər. Nenneke Ithlinne-nin kəhanətini xatırladır: «Qılınc və Balta Çağı gəlir, Nifrət və Qurd Fırtınaları Çağı» və Yennefer-dən qızdan gözünü ayırmamağı xahiş edir. Ciri «Mütləq qayıdacağam, tezliklə!» deyib atına minir. Roman bu cümlə ilə bitir: o, nə qədər yanıldığını bilmirdi.
Əhatə. İcmal romanın yalnız Birinci fəslini (≈13%) əhatə edir; qalan fəsillər burada açılmır; yuxarıdakı spoyler bölməsi isə əlavə oxunmuş son fəsillərə əsaslanır. Kitab yalnız türkcə nəşr olunub (almancadan tərcümə), Azərbaycanca tərcüməsi yoxdur — icmal türkcə mətndən hazırlanıb.
Məsuliyyət. Bu icmal onu yazan müəllifin şəxsi qiymətləndirməsidir və məsuliyyəti ona aiddir. «Kitabda Nə Var?» platforma kimi icmalın məzmununa görə cavabdeh deyil. Əsərin bütün hüquqları müəllifinə və nəşriyyatına məxsusdur; qapaq şəkli yalnız tanıtma məqsədilə istifadə olunur.
Problem görürsünüzsə bizə yazın. Nəşriyyat, müəllif, hüquq sahibi və ya sadəcə oxucu — fərqi yoxdur. Bu icmalda təlif hüququ baxımından problemli bir şey varsa, icmal yazarı saytın qaydalarını pozubsa, yaxud sadəcə təklifiniz və ya iradınız varsa, hey@kitabdanevar.com ünvanına yazın. Məsələni məhkəməyə aparmadan, öz aramızda həll etmək istəyirik: müraciəti 48 saat ərzində araşdırır, lazım gələrsə icmalı düzəldir və ya tamamilə silirik.
Hekayə toplularından sonra bu qədər yavaş başlaması məni təəccübləndirdi, amma yarmarka səhnəsi öz-özlüyündə bir şah əsər idi.
"O bizim taleyimiz" cümləsini oxuyanda tükürpəşdim, Sapkowski az sözlə çox demeyi bacarır.
Oyunu oynamışdım, kitabın fərqli, daha siyasi olduğunu bilmirdim — xoş sürpriz oldu.