Batı Kendi Sonunu Mu Hazırlıyor?
Uyğundur
- Geosiyasət, beynəlxalq münasibətlər və Rusiya-Qərb qarşıdurmasının strukturel köklərinə maraq göstərənlərə
- Toddun demoqrafik/antropoloji təhlil metoduna bələd olmaq və ya tanış olmaq istəyənlərə
- Qərb mediasının Ukrayna müharibəsi haqqında hakim narrativinə alternativ, mübahisəli baxış axtaranlara
- Konkret döyüş xronologiyasından çox, geniş struktur təhlilini (demoqrafiya, din, ailə formaları) önə çıxaran essevari kitabları sevənlərə
Uyğun deyil
- Ukrayna müharibəsinin gündəlik hərbi gedişatını izləmək istəyənlərə — kitab konkret döyüş təfərrüatından çox struktur təhlilə fokuslanır
- Toddun aşkar Qərb-tənqidçi mövqeyinə qarşı balanslaşdırılmış, neytral mənbə axtaranlara
- Çoxsaylı tarixi/demoqrafik istinadları izləməyə hazır olmayan, sadə xülasə gözləyən oxuculara
Sunuşu yazan Kozmopolitea seriyası redaktoru Bengisu Karakurt, Toddun 1976-cı ildə, cəmi 25 yaşında ikən, SSRİ-nin çöküşünü demoqrafik göstəricilər (yüksələn körpə ölüm faizi) əsasında öncədən söylədiyini xatırladır — kitabın əsas iddiasının bu köhnə metodun Qərbə tətbiqi olduğunu vurğulayır.
Toddun özünün yazdığı Ön söz (Paris, 28 sentyabr 2025) daha kəskindir — kitabın fransız nəşrindən (yanvar 2024) bəri "əsas proqnozlarının" artıq təsdiqləndiyini iddia edir: Rusiyanın hərbi/iqtisadi davamlılığı, ABŞ hərbi sənayesinin tükənməsi, Avropa iqtisadiyyatlarının böhran həddinə çatması.
Todd özünü açıq mövqeləndirir — liberal demokratiyaya bağlı bir Qərbli olduğunu bildirsə də, ABŞ və Avropanın Rusiya-əleyhinə siyasətinə həmişə qarşı çıxdığını açıqlayır; "Dünyanın Geri Qalanı"nın (Qlobal Cənub) artıq açıq şəkildə Rusiya tərəfinə keçdiyini, BRICS-in genişləndiyini, 2025 Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatı toplantısında Putin-Si-Modi görüntüsünün simvolik əhəmiyyət daşıdığını önə çəkir.
Giriş fəsli 24 fevral 2022-ci il Putin çıxışının təhlili ilə başlayır — Todd bunu Ukrayna/Donbass xalqının öz müqəddəratını təyin haqqından çox, NATO-ya açıq meydan oxuma kimi oxuyur, sonra müharibənin gətirdiyi 10 "sürpriz"i sadalamağa keçir.
İlk beş sürpriz ardıcıl açılır: (1) Avropada birbaşa dövlətlərarası müharibənin partlaması — qitə üçün eşi-bənzəri olmayan hadisə; (2) əvvəllər Çini əsas rəqib sayan ABŞ-ın indi Ukrayna vasitəsilə Rusiya ilə toqquşması; (3) Ukraynanın gözlənilməz hərbi müqaviməti — Todd bunu SSRİ-nin 1968-ci ildə 500 min əsgərlə Çexoslovakiyanı işğal etməsi ilə Rusiyanın Ukraynaya cəmi 100–120 min əsgər göndərməsini müqayisə edərək izah edir; (4) Rusiyanın SWIFT-dən çıxarılmasına baxmayaraq iqtisadi davamlılığı; (5) Fransa-Almaniya oxunun yerini Vaşinqton-yönümlü London-Varşova-Kiyev oxunun almasıyla təzahür edən Avropa siyasi iradəsinin çöküşü (Şimal Axını boru kəmərinin sabotajına Almaniyanın etirazsız reaksiyası nümunə göstərilir).
Todd hər sürprizi konkret rəqəm və tarixi paralellərlə əsaslandırır, bu da kitabın əsas metodunu göstərir: emosional publisistikadan çox, demoqrafik/hərbi statistika və struktur müqayisəsi ilə arqumentləşdirmə.
- Essevari, birinci şəxs prizmasından yazılmış aşkar tərəfli publisistika üslubu — akademik "neytrallıq" iddiası yoxdur
- Hər fəsil "sürpriz" formatında qurulub, oxucunu ardıcıl, nömrələnmiş arqumentlərlə aparır
- Tarixi paralellər (1968 Çexoslovakiya, 1941 SSRİ) və konkret hərbi/demoqrafik rəqəmlərlə arqumentini gücləndirir
- Fəsil əvvəlindəki epiqraflar (Raymond Aron, Martin Luther) mətni intellektual-fəlsəfi çərçivəyə oturdur
Oxşar realist perspektivdən Qərbin xarici siyasətini tənqid edən, güc balansı məntiqinə əsaslanan geosiyasi təhlil
Toddun SSRİ-nin çöküşünü öncədən gördüyü 1976-cı il kitabı — eyni demoqrafik metodun ilk tətbiqi
Qalan altı sürpriz (Britaniyanın "sıfır millətə doğru" gedişi, Skandinaviyada feminizmdən müharibə təhrikçiliyinə keçid, ABŞ-ın oliqarxiya və nihilizmi, Amerika iqtisadiyyatının kiçilməsi, "Vaşinqton çetəsi" və dünyanın niyə Rusiyanı seçdiyi) Giriş fəslinin davamında açılır.
Kitabın əsas hissəsi 11 fəsildə Rusiyanın sabitliyini, Ukrayna müəmmasını, Şərqi Avropada Rusiya-əleyhdarlığını, "Qərb nədir" sualını, Avropanın "dəstəklənən intiharını", Britaniya/Skandinaviya/ABŞ-ın ayrı-ayrı təhlilini aparır; Nəticə fəslində ABŞ-ın Ukrayna tələsinə necə düşdüyünü izah edir, əlavədə isə Qəzza müharibəsini "Amerika nihilizminin sübutu" kimi şərh edir.
Problem görürsünüzsə bizə yazın. Nəşriyyat, müəllif, hüquq sahibi və ya sadəcə oxucu — fərqi yoxdur. Bu icmalda təlif hüququ baxımından problemli bir şey varsa, icmal yazarı saytın qaydalarını pozubsa, yaxud sadəcə təklifiniz və ya iradınız varsa, hey@kitabdanevar.com ünvanına yazın. Məsələni məhkəməyə aparmadan, öz aramızda həll etmək istəyirik: müraciəti 48 saat ərzində araşdırır, lazım gələrsə icmalı düzəldir və ya tamamilə silirik.
