Dijital Yaşamla Başa Çıkma Sanatı — Haberlerden Uzak Durmanın ve Bilgi Akışına Hâkim Olmanın Yolları
Uyğundur
- Telefonda sonsuz xəbər lentindən yorulmuş, diqqətini geri qaytarmaq istəyənlərə
- Rəqəmsal detoks və fokuslanma mövzusunda qısa, motivasiyaedici kitab axtaranlara
- Dobellinin əvvəlki kitablarını bəyənənlərə
Uyğun deyil
- Media və jurnalistikaya balanslı, elmi baxış gözləyənlərə
- Siyasi və ya təhlükəsizlik baxımından xəbərlərdən asılı olan oxuculara
- Uzun, dərin arqument istəyənlərə — kitab manifest üslubundadır
Ön söz kitabın ən yaxşı səhnəsidir. 2013-cü ildə «The Guardian»ın baş redaktoru Alan Rasbricer Dobellini yeni kitabını təqdim etməyə çağırır, amma son anda deyir: «Kitabınızdan yox, saytınızdakı o cəsarətli məqalədən danışın». Məqalə isə xəbərlərə qarşıdır. Dobelli əlli jurnalistin qarşısında iyirmi dəqiqə danışır və «Burada təqdim etdiyiniz şey, xanımlar və cənablar, əslində sadəcə əyləncədir» cümləsi ilə bitirir. İynə düşsə eşidilərdi. Rasbricer isə məqaləni elə həmin gün dərc etdirir və «Xəbərlər sizə yaxşı gəlmir» ilin ən çox oxunan yazılarından birinə çevrilir.
İlk iki fəsil şəxsi etirafdır: «Salam, mənim adım Rolf, mən xəbər asılısıyam.» 1970-ci illərin Lüsernində səhər qəzeti, günorta, axşam radio xəbərləri, televiziya — ailənin gündəlik ritualı. Kiçik Rolf bir şeyi qəribə tapırdı: qəzet hər gün eyni qalınlıqda, axşam xəbərləri həmişə eyni uzunluqdadır — deməli, sakit bir gündə «vacib» olan, gərgin gündə «əhəmiyyətsiz» sayılır. Swissair-də maliyyə direktoru kimi uçuşlarda qəzet yığınları, sonra internet, RSS və «PointCast» ekran qoruyucusu gəlir, nəhayət diqqət «kiçik parçalara bölünür». Beşdən üç mənbəyə endirmək də işə yaramır — yeganə həll kökündən imtinadır.
Üçüncü fəsil kitabın əsas metaforasını verir: «Şəkər bədən üçün nədirsə, xəbər zehin üçün odur.» Xəbərlər iştahaaçan, asan həzm olunan və zərərlidir; kitablar və uzun araşdırma yazılarından fərqli olaraq doyma hissi vermir. Dobelli qəzetin 1650-ci ildə Leypsiqdə yarandığını, o vaxtdan bəri «güncəl olanı vacib kimi satmaq» modelinin dəyişmədiyini xatırladır: «Nə qədər ‘breaking’dirsə, o qədər əhəmiyyətsizdir.» Bu müşahidə iti və yaddaqalandır.
Dördüncü fəsil isə «radikal pəhriz»dir: bütün abunələri ləğv edin, xəbər tətbiqlərini silin, televizoru satın. Burada kitabın zəif tərəfi görünür. Dobelli uzun, keyfiyyətli jurnalistikanı — araşdırma yazılarını, sənədli filmləri — dəyərli sayır, amma sonra onlardan da imtina edir, çünki «çirkli mənbədən su içmək istəmir». Xəbərlərin «bədənə zərər verdiyi», «beynimizi dəyişdiyi» kimi fəsil başlıqları elmi ədəbiyyatı çox sadələşdirir. Ən vacibi: İsveçrədə yaşayan varlı biri üçün xəbərsiz yaşamaq mümkündür, amma müharibə, fövqəladə hal və ya siyasi böhran yaşayan ölkədə xəbər bəzən həyati məlumatdır.
Buna baxmayaraq, kitab öz məqsədinə çatır: oxucunu gündə neçə dəfə telefonu açıb lentə baxdığını düşünməyə məcbur edir. Hər fəslin sonunda «Əsas mesaj» qutusu var — Dobelli ikinci oxunuşda yalnız onları oxumağı tövsiyə edir. Tam imtinaya hazır olmayanlar üçün «yüngül pəhriz» də təklif olunur. Arqumentləri mütləq həqiqət kimi yox, rəqəmsal vərdişləri yenidən qurmaq üçün təhrikedici bir çağırış kimi oxumaq ən doğrusudur.
- 35 qısa fəsil, hər birinin sonunda «Əsas mesaj» xülasəsi
- Şəxsi hekayə, anekdot və psixoloji tədqiqatlara istinadlar
- El Boço-nun illüstrasiyaları
Eyni müəllifin xoşbəxtliyə aparan 52 zehni alət kitabı — saytımızda icmalı var
Diqqəti bərpa etmək və fokuslanmaq üçün praktik strategiyalar
İnternetin beynimizə və diqqətimizə təsiri haqqında daha elmi baxış
Dördüncü fəsil «radikal pəhriz»dir: bütün abunələri ləğv edin, xəbər tətbiqlərini silin, televizoru satın. Dobelli uzun, keyfiyyətli jurnalistikanı — araşdırma yazılarını, sənədli filmləri — dəyərli sayır, amma sonra onlardan da imtina edir, çünki «çirkli mənbədən su içmək istəmir».
Problem görürsünüzsə bizə yazın. Nəşriyyat, müəllif, hüquq sahibi və ya sadəcə oxucu — fərqi yoxdur. Bu icmalda təlif hüququ baxımından problemli bir şey varsa, icmal yazarı saytın qaydalarını pozubsa, yaxud sadəcə təklifiniz və ya iradınız varsa, hey@kitabdanevar.com ünvanına yazın. Məsələni məhkəməyə aparmadan, öz aramızda həll etmək istəyirik: müraciəti 48 saat ərzində araşdırır, lazım gələrsə icmalı düzəldir və ya tamamilə silirik.
