Hatalıydım, Özür Diliyorum
Uyğundur
- Hüquq, etika və ya siyasi fəlsəfə ilə maraqlanan, akademik dildə yazılmış mətnlərə hazır oxuculara
- 2006-cı ilin Papa XVI. Benedikt — müsəlman dünyası "üzr" mübahisəsi kimi real hadisələr üzərindən aparılan fəlsəfi təhlili sevənlərə
- İctimai fiqurların üzrlərinə şübhə ilə yanaşan, bunun səbəbini nəzəri cəhətdən anlamaq istəyənlərə
Uyğun deyil
- Yüngül, məsləhət-yönümlü "necə üzr istəməli" bələdçisi axtaranlara — bu, fəlsəfi/hüquqi akademik mətndir
- Sürətli, qısa fəsilli struktur gözləyənlərə — arqumentlər uzun, geniş elmi istinad aparatı ilə yüklüdür
- Yalnız müasir nümunələr axtaranlara — mətn tez-tez Homer, Augustinus, Montaigne kimi qədim mənbələrə keçid edir
Fəsil İbn Meymunun 12-ci əsrdə yazdığı üzr fəlsəfəsi traktatının bu mövzuda hələ də ən son ciddi fəlsəfi əsər olmasının qəribəliyini vurğulamaqla açılır — Smith bunu, üzrlərin "hər yerdə olduğu, amma nəzəri cəhətdən az öyrənildiyi" paradoksunun sübutu kimi təqdim edir.
Müəllif üzrün hüquq sistemində necə "əmtəələşdiyini" izah edir — məhkəmə prosesində üzr dilə gətirilməsi təzminat məbləğini aşağı sala bilər, günahın etirafını tələb etmədən; Smith bunu şəxsi bir nümunə ilə (hamiləliyinə görə işdən çıxarılan qohumunun məhkəməyə getməkdən imtinası) canlandırır.
Sonra Smith mədəniyyətdəki "üzr epidemiyasına" keçir — siyasətçilərin, korporasiya rəhbərlərinin, məşhurların gündəlik olaraq üzr diləməsinin niyə get-gedə şübhə doğurduğunu izah edir: niyyət sual altındadır (səs toplamaq üçünmü, səhmləri sabitləşdirmək üçünmü?).
Fəslin mərkəzi nümunəsi 2006-cı ilin Regensburg krizisidir — Papa XVI. Benediktin mühazirəsindən sonra yaranan beynəlxalq qəzəb və Vatikanın verdiyi qismən-üzrün müxtəlif tərəflərdən necə fərqli oxunduğu (kimisi "kifayət qədər" hesab etdi, kimisi "heç üzr deyil" dedi) ətraflı sənədləşdirilir.
Fəsil daha sonra "üzr" sözünün fəlsəfi soykökünə keçir — Sokratın "Apologia"sından (əslində özünümüdafiə, üzr yox) başlayaraq, 16-cı əsrdə sözün mənasının "müdafiə"dən "günahın etirafı"na necə sürüşdüyünü izləyir.
Smith Augustinus, Montaigne, Austin/Searle və Levinas kimi mütəfəkkirlərin "üzr"ü birbaşa təhlil etmədiyini, buna görə fəlsəfə tarixinin bu sualda "az kömək" etdiyini iddia edir — bu, kitabın qalan hissəsi üçün boşluğu doldurma iddiasını əsaslandırır.
- Akademik, sıx istinadlı üslub — hər bir iddia geniş sətiraltı qeyd aparatı ilə dəstəklənir
- Fəlsəfi arqumenti canlı, geniş tanınan nümunələrlə (Papa Benediktin çıxışı, İlyada) balanslaşdırır
- Şəxsi hekayələr (hamilə qohumun məhkəməyə getməkdən imtinası) mücərrəd arqumentə emosional əsas verir
Üzrün psixologiyasına və sosial funksiyasına oxşar akademik, amma bir qədər daha çox nümunə-yönümlü yanaşma
Üzr dilinin təhlilinə daha yüngül, geniş oxucu üçün yazılmış alternativ
Girişdən sonra kitab "Fərdlərin Üzrləri" adlı birinci hissəyə keçir — üzrün konkret elementlərini (məsuliyyətin qəbulu, zərərin tanınması, təmir niyyəti, emosiyalar) növbə ilə təhlil edir, sonra gender fərqlərinə və dini/mədəni ənənələrdəki üzr formalarına həsr olunmuş fəsillər gəlir.
Kitabın ikinci yarısı "Kollektiv Üzrlər" hissəsinə keçir — dövlətlərin, korporasiyaların və digər qrupların üzrlərini təhlil edir, kollektiv məsuliyyət nəzəriyyələrini araşdırır və kitab nəticə fəslində hüquqdakı üzrün mənalarına ön baxışla yekunlaşır.
Problem görürsünüzsə bizə yazın. Nəşriyyat, müəllif, hüquq sahibi və ya sadəcə oxucu — fərqi yoxdur. Bu icmalda təlif hüququ baxımından problemli bir şey varsa, icmal yazarı saytın qaydalarını pozubsa, yaxud sadəcə təklifiniz və ya iradınız varsa, hey@kitabdanevar.com ünvanına yazın. Məsələni məhkəməyə aparmadan, öz aramızda həll etmək istəyirik: müraciəti 48 saat ərzində araşdırır, lazım gələrsə icmalı düzəldir və ya tamamilə silirik.
