Baştan Çıkarma Sanatı
Uygun
- İnsan psikolojisi, çekicilik ve etki mekanizmalarının tarihiyle ilgilenenlere
- Kleopatra, Casanova, Josephine, Marilyn Monroe gibi figürlerin biyografik kesitlerini sevenlere
- Reklam, siyasi karizma ve kamusal imaj üzerinde çalışan, bu alanların «karanlık» yüzünü anlamak isteyen profesyonellere
- Robert Greene'in «İktidar» kitabını beğenen okurlara
Uygun değil
- Sağlıklı, eşit bir ilişki kurmak için tavsiye arayanlara — kitap karşı tarafı «kurban» ve «hedef» olarak görüyor
- Cinsiyet kalıp yargılarına (kadınlar şöyledir, erkekler böyledir) hassas okurlara
- Bilimsel psikoloji bekleyenlere — iddialar araştırmaya değil, anekdot ve edebi örneklere dayanıyor
Önsöz kitabın bütün felsefesini açıkça ilan ediyor: baştan çıkarma, modern dünyada güç elde etmenin en etkili yolu, çünkü zor ve doğrudan baskı artık kabul görmüyor. Greene tarihsel bir çizgi çekiyor — Kleopatra ve antik dünyanın «baştan çıkarıcı kadınları»ndan 17. yüzyıl çapkınlarına, oradan Napolyon ve Kennedy gibi siyasetçilerin karizmasına, nihayet modern reklamcılığa. Bu panorama ilgi çekici ve yazarın klasik edebiyat eğitimi her sayfada hissediliyor.
Ne var ki önsözün tonu da tam burada soruna dönüşüyor. Yazar okura ahlaki yargıları «en itici şey» diye bir kenara atmasını, her sosyal ilişkiyi potansiyel bir baştan çıkarma olarak görmesini, karşı tarafı «hedef», «kurban» ve «kuşatılacak kale» diye düşünmesini öneriyor. Ovidius, Nietzsche, Baudrillard alıntıları bu tutuma entelektüel bir cila çekiyor ama öz değişmiyor: kitap insanların nasıl etkilendiğini açıklamanın ötesinde, bunu bilinçli olarak yapmayı öğretme iddiasında.
«Deniz Perisi» bölümü kitabın yapısını iyi gösteriyor. Önce uzun bir öykü geliyor — Kleopatra'nın Sezar ve Antonius üzerindeki etkisi, ardından Marilyn Monroe'nun Hollywood'daki yükselişi: sesini alçaltmayı öğrenmesi, saatlerce ayna karşısında imaj yaratması, ünlü yürüyüşünü bir Groucho Marx filminde bulması. Bu biyografik kısımlar kitabın en güçlü yanı: canlı, ayrıntılı, zaman zaman dokunaklı — özellikle Monroe'nun çocukluktaki sevgi yoksunluğunun kırılgan çekiciliğine nasıl dönüştüğüne dair gözlem.
Ardından «Karakterin Anahtarları» bölümü geliyor: ses, beden ve süs, tehlike unsuru, ulaşılmazlık. Greene burada Odysseia'daki Deniz Perileri sahnesini modern erkeğin «mantıklı, baskı altındaki yaşamına» benzetiyor ve perinin gücünü erkeğin bastırılmış dürtülerine oynamakta görüyor. Gözlemlerin bir kısmı zekice (örneğin güzel bir yüzün çekicilik değil mesafe yarattığı fikri), ancak çoğu geniş cinsiyet genellemelerine dayanıyor ve hiçbir araştırmayla desteklenmiyor.
Biçimsel açıdan kitap çok düşünülmüş: kenar sütunlarda Homeros, Gottfried von Strassburg, Robert Graves'ten uzun alıntılar ana metinle paralel akıyor. Bu okumayı zenginleştiriyor, harf hataları) bu paralel metinleri zaman zaman zor okunur kılıyor. Füsun Doruker'in çevirisi genel olarak akıcı.
Sonuç olarak ilk bölümler kitabın iki yüzünü aynı anda gösteriyor: tarihten ve edebiyattan derlenmiş büyüleyici bir koleksiyon ve insan ilişkilerini bir güç oyununa indirgeyen kinik bir kılavuz. Kitabı çekiciliğin tarihi ve manipülasyonun anatomisi olarak — yani kendini korumak için — okumak faydalı olabilir; bir yaşam rehberi olarak okumak ise riskli.
- Her bölüm uzun bir tarihi öykü, ardından «anahtarlar», «simge» ve «tehlikeler» kısımlarıyla aynı şemada kurulmuş
- Kenar sütunlardaki klasik alıntılar (Ovidius, Homeros, Nietzsche) ana metinle paralel ikinci bir katman oluşturuyor
- Biyografik kesitler canlı ve akılda kalıcı biçimde anlatılıyor
Etki mekanizmalarını bilimsel araştırmalara dayanarak açıklayan ve onlardan korunmayı da öğreten kitap — sitemizde incelemesi var
Yazarın aynı tarihsel-anekdotik üslupla güç ve strateji üzerine yazdığı ilk çoksatarı
Okunan bölüm «Karakterin anahtarları» kısmıyla biter: ses, beden ve süs, tehlike unsuru, ulaşılmazlık. Burada Greene Odysseia'nın Sirenler bölümünü çağdaş erkeğin «rasyonel, sıkıcı hayatı»na benzetir ve perinin gücünü erkeğin bastırılmış dürtülerine oynamakta görür.
Bir sorununuz varsa bize yazın. Yayınevi, yazar, hak sahibi ya da sadece okuyucu — fark etmez. Bu incelemede telif hakkı açısından sorunlu bir şey varsa, inceleme yazarı sitenin kurallarını ihlal etmişse, ya da sadece bir öneriniz ya da şikayetiniz varsa, hey@kitabdanevar.com adresine yazın. Meseleyi mahkemeye taşımadan, kendi aramızda çözmek istiyoruz: başvuruyu 48 saat içinde inceliyor, gerekirse incelemeyi düzeltiyor ya da tamamen kaldırıyoruz.
