Coğrafya Kaderdir — Britanya ve Dünya: 10.000 Yıllık Bir Tarih
Uygun
- Ian Morris'in "Dünyaya Neden Batı Hükmediyor-Şimdilik" kitabını okuyup "büyük tarih" (big history) metodolojisini sevenlere
- Brexit'i dar bir siyasi olay olarak değil, uzun vadeli yapısal güçlerin sonucu olarak anlamak isteyenlere
- Britanya tarihine coğrafi/jeopolitik bir mercekten bakan eserlere ilgi duyanlara
- Geniş, çok yüzyıllık ölçekli tarihsel anlatıyı seven okurlara
Uygun değil
- Sadece son birkaç yılın Brexit siyasetine dair kesin bir analiz arayanlara — kitap bunun yerine 10.000 yıllık bir pencere açıyor
- "Coğrafi determinizm" çerçevesine şüpheyle yaklaşan, tarihsel olayların rastlantısallığını tercih eden okurlara
- Kısa, öz siyasi yorum arayanlara — kitap 690 sayfadan fazla
Morris, büyükbabasının eski İngiliz şakasıyla açılıyor: "Kanalda sis, kıta kesildi" — bu ifadenin belirsizliği (kim gerçekten "kesildi"? Britanya mı, yoksa Avrupa mı?) 2016 Brexit referandumundan sonra yeni, daha keskin bir anlam kazanıyor.
Yazar, referandumdan hemen sonra bu konuda bir kitap yazmaya karar verdiğini, ancak çoğu Brexit kitabından farklı olmak istediğini anlatıyor — çoğu 2013-2020 arasındaki yedi yıla, bazıları 1973'e (Britanya'nın AB'ye katılması), az sayıda ise 16. yüzyıl İspanyol Armadası'na kadar gidiyor, ama Morris'e göre bunların hiçbiri yeterli değil.
Onun tezi şu: Britanya Adaları'nın buzul çağı sonrası Avrupa kıtasından fiziksel olarak ayrılmasından bu yana geçen 10.000 yılın tamamı dikkate alınmalı ki, Britanya'nın Avrupa ve dünyayla ilişkisini şekillendiren daha büyük örüntüler görülebilsin.
Morris "büyük tarih" (big history) metodolojisine atıfta bulunuyor — Churchill'in "Ne kadar geriye bakabilirseniz, o kadar ileriye bakabilirsiniz" sözünü aktarıyor — ve bu yaklaşımın tarihçiler arasında ancak 2000'li yıllardan itibaren popülerleştiğini belirtiyor.
Bölüm daha sonra 2016'da Nigel Farage'ın Mississippi'de (ABD'de, Trump kampanyası kapsamında) yaptığı konuşmayı analiz ediyor — Farage, Brexit'i beş mesele (kimlik, göç, refah, güvenlik, egemenlik) etrafında şekillendirmiş ve göçü "asıl anahtar" olarak nitelendirmişti; Morris bunu farklı medya kuruluşlarının Brexit'in "gerçek nedenlerini" 3'ten 20'ye kadar farklı sayılarla açıklamaya çalışmasıyla tezatlaştırıyor.
- Kişisel bir anekdotla (büyükbabanın şakası) başlayıp yavaş yavaş geniş bir kuramsal çerçeveye geçen anlatı yapısı
- Güncel siyasi olayları (Brexit, Farage, Trump) uzun vadeli tarihsel örneklerle doğrudan ilişkilendiren bir metodoloji
- Yoğun dipnot aparatıyla akademik, ancak gazetecilik geçişleriyle (gazete alıntıları, anket sonuçları) yumuşatılmış bir üslup
- Sayısal karşılaştırmalarla (farklı medya kuruluşlarının Brexit nedenlerini 3'ten 20'ye farklı saymaları) ironik bir etki yaratma
Aynı yazarın "büyük tarih" metodolojisini Doğu-Batı karşılaştırmasına uyguladığı önceki kitabı
Benzer bir coğrafi determinizm çerçevesiyle dünya tarihini açıklayan klasik eser
Kitapta doğrudan atıfta bulunulan, Brexit'in "derin tarihle ilgisi yok" tezine karşıt bir bakış açısı
Giriş yalnızca metodolojik çerçeveyi ortaya koysa da, kitap üç büyük kısma ayrılıyor: "Hereford Haritası" (MÖ 6000 - 1497, ortaçağ dünya görüşü), "Mackinder Haritası" (1497-1945, jeopolitik "Büyük Oyun" dönemi) ve "Para Haritası" (1945-2103, modern ve öngörülen gelecek dönem) — her kısım, Britanya'nın Avrupa ve dünyayla ilişkisinin farklı bir "harita metaforu" ile nasıl şekillendiğini anlatıyor.
Son bölüm ("Dönülecek Ev Kalmamış", 2017) ve kitabın genel argümanı, Brexit'in yalnızca geçmişin bir sonucu değil, aynı zamanda 2103'e kadar öngörülen geleceğin de bir parçası olduğunu iddia ediyor — Morris, iklim değişikliği ve teknolojik değişimlerin Britanya'nın coğrafi konumunun önemini nasıl yeniden şekillendirebileceğini tartışıyor.
Bir sorununuz varsa bize yazın. Yayınevi, yazar, hak sahibi ya da sadece okuyucu — fark etmez. Bu incelemede telif hakkı açısından sorunlu bir şey varsa, inceleme yazarı sitenin kurallarını ihlal etmişse, ya da sadece bir öneriniz ya da şikayetiniz varsa, hey@kitabdanevar.com adresine yazın. Meseleyi mahkemeye taşımadan, kendi aramızda çözmek istiyoruz: başvuruyu 48 saat içinde inceliyor, gerekirse incelemeyi düzeltiyor ya da tamamen kaldırıyoruz.
