Hayata Gülümse

Kitap modern bir paradoksla açılıyor: bugün geçmişe göre daha çok para kazanıyoruz, daha büyük evlerde oturuyoruz, sağlık imkânları yüz bin kat daha iyi — ama daha mutsuz ve daha sağlıksızız. Yazara göre Fatih Sultan Mehmet, Boğaz Köprüsü'nden saatte iki yüz kilometreyle geçmenin, kışın domates yemenin tadını yaşayamamış, biz yaşıyoruz ve yine de mutlu değiliz. Ardından ABD'nin tüketim istatistikleri geliyor: dünya nüfusunun %5'i, kaynakların %30'u, 40 milyon uykusuz, 45 milyon reçeteli psikiyatrik ilaç kullanıcısı. Rakamların hiçbirinin kaynağı verilmiyor.

En zayıf sayfa ünlülerin akıbeti üzerine. Yazar «ulaşırsak mutlu oluruz» dediğimiz hayata sahip yıldızların erken ölümlerini sıralıyor, ama isimler tanınmaz hale gelmiş: «Robert Johns», «Fredy Mercury», «Jimy Henriks», «Jen y Jopi», «Let Zepperi»nin davulcusu «John Wolham», AC/DC'nin solisti «Don Scott». Bu yalnızca bir dizgi hatası değil, yazarın konuyu yakından tanımadığını gösteriyor. Aynı bölümde ünlü bir Türk şovmeninin stresten dişlerini sıktığını ve kas gevşetici içtiğini anlattığı röportaj da alıntılanıyor.

Mutluluğu «ertelemek» üzerine kısım daha başarılı. Yazar tanıdık bir zinciri anlatıyor: «üniversiteyi kazansam mutlu olacağım», sonra «diploma alsam», «iş bulsam», «evlensem», «bir kızım olsa», «bir de oğlum olsa», «ev alsam» — ve her aşamada mutluluk yine uzaklaşıyor. Seminerde arka sıradan birinin «Olmaz hocam, önce oğlan sonra kız, çünkü biz Trabzonluyuz» demesi şakayla aktarılıyor. «Kooperatife girmişseniz yedi sekiz sene gülmek haramdır, çünkü taksit ödüyorsunuz» cümlesi kitabın en canlı yeri.

En etkileyici hikâye bir gecekondu mahallesinden. Yazar dershanede çok başarılı bir öğrencinin ailesini ziyaret ediyor: asgari ücretle çalışan bir babanın altıncı çocuğu, iki odalı bir ev, misafirlere çay ikram etmek için bardakları komşudan ödünç alıyorlar. Ama ailedeki bakışlar, konuşmalar, sıcaklık yazara «İşte mutluluk bu!» dedirtiyor. Bunun karşısına lüks yemek masasında herkesin ayrı tabaktan yiyip kimsenin konuşmadığı aileler konuluyor. Bu karşılaştırma basit ama samimi ve kitabın ana mesajını iyi aktarıyor: mutluluk parada değil, ilişkilerde. Yazarın mutluluk için ilk «reçeteleri» de bu kısımda: yıllardır taşıdığımız kinleri çürük patates çuvalı gibi atmak, dünyayı değil kendimizi değiştirmeye çalışmak, televizyonu bir «zaman öldürme makinesi» olarak kenara koyup aileyle vakit geçirmek. Simit alıp sokak çocuklarıyla paylaşan bir kızın «beni mutlu eden simit almak değil, vermekti» sözü bölümün ana dersi: mutluluk vermektir.

Kitabın bir başka sorunu alıntılarla ilgili. «Yarışır gibi çalıştık... Hababam erteledik» şiiri Orhan Veli'ye atfediliyor ve yazar onun ölüm nedenini de anlatıyor, ama ne dili ne ruhu Orhan Veli'nin şiirine benziyor ve hiçbir kaynak verilmiyor. «Eğer zirvede çam olamazsan vadide bir çalı ol» şiiri ise yazarsız veriliyor; oysa bu, Amerikalı şair Douglas Malloch'un ünlü şiirinin serbest bir uyarlaması. Einstein'ın «Başarılı bir insan olmaya çalışmayın, değerli bir insan olmaya bakın» sözü gibi bazı alıntılar doğru, ama yine kaynaksız kalıyor.

«Başarı» bölümü de aynı üslupta: arı kelebeğe imrenmez, çünkü kelebeğin ömrü kısadır ve bal yapmaz; Yugoslav hancının Alman generale «Bizde organizasyon olsaydı, şimdi ben sizin tarlanızı kullanırdım» cevabı; risk almanın, konfor alanından çıkmanın önemi; John Maxwell'in «başarısızlık ne değildir» listesi. Sonuçta kitap, seminerde dinlendiğinde etkileyici olabilecek ama yazılı haliyle zayıf kalan bir öğüt derlemesi.

• Seminer konuşması gibi sıcak, doğrudan bir hitap
• Gündelik hayattan birkaç canlı ve komik örnek
• Kısa bölümler ve hızlı okunan bir dil