Uzak Doğu Uygarlıkları — Çin, Japonya, Kore
Uygun
- Çin hanedanlarının sırasını kısa yoldan öğrenmek isteyenlere
- Uzak Doğu mitolojisine — Nu-Gua, Fu-Xi, Huang-Di, Amaterasu — ilgi duyanlara
- Okul ve üniversite öğrencilerine ilk özet olarak
- Serinin diğer «Uygarlıklar» kitaplarını okuyanlara
Uygun değil
- Serinin «Şintoizm» kitabını okumuş ve yeni içerik bekleyenlere
- Akademik kesinlik ve kaynak eleştirisi arayanlara
- Japonya ve Kore'ye Çin kadar geniş yer bekleyenlere
Bölüm iyi bir kuramsal girişle açılıyor: mitler bir toplumun kültürünü en yalın biçimde yansıtır ve Uzak Doğu'da tarihi kişilerle efsanevi kahramanlar arasında kesin bir sınır çizmek mümkün değildir. Yazar dünya mitolojilerinde tekrarlanan «evrensel kalıpları» sıralıyor: yeraltı dünyasının girişinin bir mağara olması, gökle yeri bir gökkuşağı köprüsünün bağlaması, ilahi mekânların yüksek dağlarda bulunması, yeraltı dünyasının yemeğinden yiyenin geri dönememesi. Levi-Strauss'un «kötü kayınpeder» miti — kahramanı öldürücü sınavlardan geçiren baba ve babasına karşı kocasının yanında duran kız — Japonya ile Amerika arasında ilginç bir paralel olarak veriliyor.
Çin mitolojisi kısmı en dolu yer. «Beş efsanevi imparator» — Çinlilerin atası Sarı İmparator Huang-Di, gökle yer arasındaki bağlantıyı kesen Zhuan-Xu, takvimi bulan Yao, ahlakın temsilcisi Shun ve tufanı yatıştıran Büyük Yu — tanıtılıyor. Huang-Di'nin Kunlun Dağı'ndaki tahtından dört yönü ve dört mevsimi yöneten tanrılar düzeni, Yin ve Yang kutuplarına ayrılan kozmik yumurta ve dev Pangu, göğü simgeleyen ejderha ile yeri simgeleyen kaplan, ölümsüzlük şeftalisini koruyan Batı'nın Ana Tanrıçası Xi-Wang-Mu betimleniyor. En etkileyici mit Nu-Gua'nın insanı yaratması: nehir kilinden özenle yaptığı heykelciklerden zenginler, asma dalıyla etrafa saçtığı çamur damlalarından ise sıradan insanlar doğuyor.
Atalar kültü kısmı üç ülkeyi birleştiren ortak çizgiyi iyi gösteriyor: Çin'de Zhongyuan, Japonya'da Obon, Kore'de Baekjung festivallerinde ataların ruhlarının evlerine döndüğüne inanılıyor. Aile reisinin ev mabedinde atalara dua etme hakkı ve sorumluluğu bugün de yaşıyor. Bu, bölümün gerçek anlamda «karşılaştırmalı» kısmı ve okura Doğu Asya'nın dinî-kültürel birliğini anlamak için bir anahtar veriyor.
Ancak bu kısımda sorunlu iddialar da var. Kitap Zhou Hanedanı'nın «aslen Türk olduğunun düşünüldüğünü» ve atalar kültünün «Türklerin Gök Tengri inancından geldiğinin düşünüldüğünü» yazıyor — her iki durumda da «kesin kanıt yok» notuyla, ama bu varsayımların neden getirildiği belli değil. Ciddi bilimsel literatürde böyle köken iddiaları kabul görmüyor ve bir cep ansiklopedisinde yer almaları okuru yanıltabilir.
En ciddi sorun Japonya kısmında. «Şinto, tanrıların yolu anlamına gelip…» diye başlayan ve Kojiki, Nihongi, kami kavramı, üç katmanlı evren üzerine olan paragraflar, aynı yayınevinin Robby Silver adıyla çıkan «Şintoizm» kitabının girişiyle kelimesi kelimesine aynı. Bu, serideki «yazar» adlarına temkinle yaklaşmak gerektiğini ve metinlerin ortak bir kaynaktan kopyalandığını gösteriyor. İki kitabı da okuyan okur bu kısmı ikinci kez okuyacak.
Buna rağmen bölüm Çin mitlerini Yunan mitolojisiyle karşılaştırarak önemli bir farkı — Çin'de tanrılarla insanlar arasında kesin bir sınır olmadığını, General Guan Yu gibi insanların sonradan tanrılaştırıldığını — iyi açıklıyor. Uzak Doğu mitlerine ilk kez bakan okur için faydalı bir harita, ama kitabın geri kalanını — özellikle hanedanların kısa özetlerini — daha ciddi bir tarih kitabıyla tamamlamak gerekiyor.
- Çin hanedanlarına göre kronolojik bölümler
- Mitolojik metinlerden ve araştırmacılardan (Levi-Strauss, Birrell) alıntılar
- Renkli görseller ve kenar sütunlarda kısa açıklamalar
- Kitabın sonunda kaynakça ve çevirmenin kaynakları
Aynı yayınevinden, Japon mitolojisi ve Şinto üzerine daha ayrıntılı — sitemizde incelemesi var
Aynı seriden, başka büyük bir kadim uygarlık üzerine — sitemizde incelemesi var
Uzak Doğu'nun dinî hayatını biçimlendiren Budizm üzerine — sitemizde incelemesi var
Bölüm Çin mitlerini Yunan mitolojisiyle karşılaştırarak önemli bir farkı — Çin'de tanrılarla insanlar arasında sınır olmadığını, General Guan Yu gibi insanların sonradan tanrılaştırıldığını — açıklar.
Bir sorununuz varsa bize yazın. Yayınevi, yazar, hak sahibi ya da sadece okuyucu — fark etmez. Bu incelemede telif hakkı açısından sorunlu bir şey varsa, inceleme yazarı sitenin kurallarını ihlal etmişse, ya da sadece bir öneriniz ya da şikayetiniz varsa, hey@kitabdanevar.com adresine yazın. Meseleyi mahkemeye taşımadan, kendi aramızda çözmek istiyoruz: başvuruyu 48 saat içinde inceliyor, gerekirse incelemeyi düzeltiyor ya da tamamen kaldırıyoruz.
