Hayata Gülümse

Kitab müasir paradoksla açılır: bu gün keçmişdən daha çox pul qazanırıq, daha böyük evlərdə yaşayırıq, səhiyyə imkanları yüz min dəfə yaxşıdır — amma daha xoşbəxtsiz və daha xəstəyik. Müəllifə görə Fateh Sultan Mehmet Boğaz körpüsündən saatda iki yüz kilometrlə keçməyin, qışda pomidor yeməyin zövqünü yaşamayıb, biz isə yaşayırıq və yenə də xoşbəxt deyilik. Ardınca ABŞ-ın istehlak statistikası gəlir: dünya əhalisinin 5%-i, resursların 30%-i, 40 milyon yuxusuz, 45 milyon reseptli psixotrop dərman istifadəçisi. Rəqəmlərin heç birinin mənbəyi göstərilmir.

Ən zəif səhifə məşhurların taleyi haqqındadır. Müəllif «ulaşırsak mutlu oluruz» dediyimiz həyata sahib olan ulduzların erkən ölümlərini sadalayır, amma adlar tanınmaz hala salınıb: «Robert Johns», «Fredy Mercury», «Jimy Henriks», «Jen y Jopi», «Let Zepperi»nin nağaraçısı «John Wolham», AC/DC-nin solisti «Don Scott». Bu, sadəcə çap səhvi deyil, müəllifin mövzunu yaxından tanımadığını göstərir. Eyni bölmədə tanınmış türk şoumeninin stresdən dişlərini sıxdığını və əzələ boşaldıcı içdiyini danışan müsahibəsi də sitat gətirilir.

Xoşbəxtliyi «ertələmək» haqqında hissə daha uğurludur. Müəllif tanış bir zənciri təsvir edir: «universitetə girsəm xoşbəxt olacağam», sonra «diplom alsam», «iş tapsam», «evlənsəm», «qızım olsa», «oğlum da olsa», «ev alsam» — və hər mərhələdə xoşbəxtlik yenə uzaqlaşır. Seminarda arxa sıradan birinin «olmaz, hocam, əvvəl oğlan, sonra qız, çünki biz trabzonluyuq» deməsi isə zarafatla verilir. «Kooperativə girmisinizsə, yeddi-səkkiz il gülmək haramdır, çünki taksit ödəyirsiniz» cümləsi kitabın ən canlı yeridir.

Ən təsirli hekayə gecəkondu məhəlləsindəndir. Müəllif dərsxanada yaxşı oxuyan bir şagirdin ailəsini ziyarət edir: asgari maaşla işləyən atanın altıncı uşağı, iki otaqlı ev, qonaqlara çay vermək üçün stəkanları qonşudan borc alırlar. Amma ailədəki baxışlar, söhbətlər, istilik müəllifə «işte mutluluk bu» dedirdir. Bunun qarşısında lüks masa arxasında hərənin ayrı boşqabda yeyib heç kimin danışmadığı ailələr qoyulur. Bu müqayisə sadədir, amma səmimidir və kitabın əsas mesajını yaxşı çatdırır: xoşbəxtlik pulda yox, münasibətlərdədir. Müəllifin xoşbəxtlik üçün ilk «reseptləri» də bu hissədədir: illərlə daşıdığımız kin və küsü çürük kartof çuvalı kimi atmaq, dünyanı yox, özünü dəyişməyə çalışmaq, televizoru «vaxt öldürmə maşını» kimi kənara qoyub ailə ilə vaxt keçirmək. Simit alıb küçə uşaqları ilə paylaşan bir qızın «məni sevindirən simit almaq yox, vermək idi» sözü fəslin əsas dərsidir: xoşbəxtlik verməkdir.

Kitabın digər problemi sitatlarla bağlıdır. «Yarışır kimi çalışdıq... həbabam ertələdik» şeiri Orhan Veliyə aid edilir və müəllif onun ölüm səbəbini də danışır, amma nə dil, nə ruh Orhan Velinin şeirinə bənzəyir və heç bir mənbə verilmir. «Zirvədə şam ola bilmirsənsə, vadidə kol ol» şeiri isə müəllifsiz verilir, halbuki bu, amerikalı şair Douglas Mallochun məşhur şeirinin sərbəst versiyasıdır. Einşteynin «uğurlu yox, dəyərli insan olmağa çalışın» sözü kimi bəzi sitatlar isə doğrudur, amma yenə mənbəsiz qalır.

«Uğur» fəsli də eyni üslubdadır: arı kəpənəyə həsəd aparmaz, çünki kəpənəyin ömrü qısadır və bal vermir; Yuqoslaviya mehmanxanaçısının alman generalına «bizdə təşkilat olsaydı, indi mən sizin tarlanızı istifadə edərdim» cavabı; risk almağın, rahatlıq zonasından çıxmağın vacibliyi; John Maxwellin «uğursuzluq nə deyil» siyahısı. Nəticədə kitab seminarda dinlənəndə təsirli ola biləcək, amma yazılı halda zəif qalan nəsihətlər toplusudur.

• Seminar nitqi kimi mehriban, birbaşa müraciət
• Gündəlik həyatdan bir neçə canlı və gülməli nümunə
• Qısa fəsillər və tez oxunan dil