Bir İnsan Yetiştirmek
Uyğundur
- Cəza-mükafat sistemindən yorulub uşaqla münaqişəni azaltmaq yollarını axtaran valideynlərə
- Tez-tez təkrarlanan səhər, ev tapşırığı və ekran davası kimi gündəlik mübahisələrə baxış dəyişmək istəyənlərə
- Müəllim, tərbiyəçi və uşaqla işləyən başqa böyüklərə
Uyğun deyil
- Cəza və mükafat sistemi ilə uşaq tərbiyəsinə inananlara: kitab bu yanaşmanı rədd edir
- Qısa və hazır resept axtaranlara: kitab hekayə və uzun izahlarla qurulub
- Ciddi davranış pozuntusu olan uşağın ailəsinə: kitab peşəkar dəstəyi əvəz etmir
Giriş valideynin əsas dilemmasını qoyur: uşağın kim olduğunu qəbul etmək və eyni zamanda onun «Real Dünyanın» akademik, sosial və davranış gözləntilərinə uyğunlaşmasına kömək etmək. Greene qeyd edir ki, valideyn-uşaq münaqişələrinin çoxu bu tarazlıq pozulduqda yaranır. Kitabın iki məqsədi var: uşaqla münasibətin yaxşı getməsi və eyni zamanda insan təbiətinin müsbət tərəflərini — empati, dürüstlük, əməkdaşlıq, başqa baxış bucağını anlama, fikir ayrılığını münaqişəsiz həll etmə — inkişaf etdirmək.
Müəllif özü haqqında yazır: yeniyetmə yaşında iki uşağın atası və iyirmi beş ildən çox klinik psixoloqdur, minlərlə uşaqla (ailələr, məktəblər, psixiatriya şöbələri, həbsxanalar) işləyib. Əvvəlki kitabında «Çətin uşaq» təsvir etdiyi «Əməkdaşlıq əsaslı və proaktiv həllər» (CPS) yanaşmasını bu kitabda bütün uşaqlara tətbiq edir; «tipik» və «çətin» uşaqlar arasında çox böyük fərq yoxdur, hamının ehtiyacı isə eynidir. Hekayələr real uşaq və valideynlərdən yaranıb, fəsillər növbə ilə qız və oğlan uşaqlarını göstərir.
1-ci fəsil geniş tarixi mənzərə ilə açılır: uşaqlar əvvəllər nəsli davam etdirmək və təsərrüfata kömək üçün dünyaya gətirilirdi, «güclü haqlıdır, ata ən yaxşısını bilir» idi. İndi uşaqlar «real insanlardır» və bunu bilirlər. Çoxlu valideyn diktatorluq ilə yumşaqlıq arasında «palçıqlı sahə»də ilişir: uşağın müstəqil olmasını, amma pis seçim etməməsini, sərt olmamağı, amma hörmətsiz olmamağı, qışqırmamağı, amma dinlənilməyi istəyir. Greene cavab verir: «Diktatorluq Krallığı ilə Yumşaqlıq Vilayəti arasında palçıqlı sahə yoxdur — bu, ortaqlıqdır, ən əsas tərkib hissəsi güc deyil, əməkdaşlıqdır».
Müəllif iddia edir: valideyn uşaqla doğulduğu andan əməkdaşlıq edir (ağlayanda səbəbi anlamağa çalışır, geri bildirimə görə dəyişir). Əməkdaşlıq ortaqlığı valideyni otoritet olmaqdan çıxarmır, amma «köhnə moda» otoritet yox, təsir etməyi seçən otoritetdir: valideynin ən çox istədiyi nəzarət yox, təsirdir. Fəsil Denise adlı tək ananın səhər səhnəsi ilə bitir: üç uşaq (Hank, Nick, Charlotte), yarımçıq səhər yeməyi, bir-birini qıcıqlandırma, itin yeməyi, tələskən qışqırıqlar. Denise «bütün səhərlər niyə belə olmalıdır?» deyə düşünür.
- Hər fəsil bir ailənin hekayəsi ilə açılır; nəzəriyyə nümunədən sonra gəlir
- Greene suallar-cavablarla («İşbirliğinə dayalı ortaqlıq? Uşağımla? Doğrudanmı?») oxucunun müqavimətini qabaqcadan söyləyir
- Fəsillər növbə ilə qız və oğlan uşaqlarını göstərir, qadın və kişi valideyn obrazları da dəyişir
- Müəllif tarixi baxışı (uşaqların statusu) qısa verir və müasir valideynin çaşqınlığını onunla izah edir
Eyni müəllifin CPS modelini çətin davranışlı uşaqlar üçün geniş izah edən əsas kitabı
Eyni modelin məktəb mühitinə tətbiqi haqqında kitab
Uşaqla ünsiyyət üçün praktik dialoq nümunələri verən məşhur valideynlik kitabı
Oxunan hissənin sonunda Denise uşaqlarını — qızını, iki oğlunu — məktəbə yola salır, hamının əhvalı pozulub, Denise səhvən Nickin qabına it yeməyi tökür və Nick iyrənərək etiraz edir; Denise nəhayət normaldan bir neçə dəqiqə gec yola düşür və niyə hər səhərin belə olmasının gərəkli olduğunu düşünür: «Heç vaxt daha asan olmayacaqmı?» Bundan sonrası bu rəyin dairəsindən kənardadır.
Problem görürsünüzsə bizə yazın. Nəşriyyat, müəllif, hüquq sahibi və ya sadəcə oxucu — fərqi yoxdur. Bu icmalda təlif hüququ baxımından problemli bir şey varsa, icmal yazarı saytın qaydalarını pozubsa, yaxud sadəcə təklifiniz və ya iradınız varsa, hey@kitabdanevar.com ünvanına yazın. Məsələni məhkəməyə aparmadan, öz aramızda həll etmək istəyirik: müraciəti 48 saat ərzində araşdırır, lazım gələrsə icmalı düzəldir və ya tamamilə silirik.
