Hesaplaşma
Uyğundur
- İkinci Dünya Müharibəsinin az bilinən epizodlarını (ağır su sabotajı, atom bombası yarışı) maraqla izləyənlərə
- Sürətli templi, kinematoqrafik üslubda yazılmış populyar tarixi sevənlərə
- Hitler, Çörçill, Stalin və Ruzveltin qərar mexanizmlərinə maraq göstərənlərə
- Dialoq və səhnə təsviri ilə zənginləşdirilmiş sənədli nəqli axtaranlara
Uyğun deyil
- Akademik, istinad-sitat aparatlı ciddi tarixi araşdırma axtaranlara
- Yalnız bir cəbhəyə fokuslanmış dar mövzulu kitab istəyənlərə
- 400 səhifəlik geniş, çox-xətli povestdən tez yorulanlara
Kitab 9 aprel 1940-cı il səhəri, saat 05:15-də başlayır — Hitlerin Norveç və Danimarkaya qəflətən hücumu ilə. Müəllif səhnəni qəribə bir informasiya xaosu ilə açır: səhər qəzetləri bir gün əvvəlki xəbəri çap edib (Britaniya-Fransa donanmasının Norveç sularına mina döşəməsi), radio isə eyni anda Alman qoşunlarının artıq sahilə çıxdığını elan edir. Əhali iki bir-birinə zidd xəbər arasında qalıb, nə baş verdiyini anlaya bilmir.
Reallıq hər iki xəbərdən qəribədir: Almanlar Britaniya donanmasının nəzarətindəki sularda, cəmi bir ağır kreyser, bir neçə kreyser, on dörd əsgərgəmisi, iyirmi səkkiz sualtı qayıq və 10.000 nəfərlik desant qüvvəsi ilə Norveçin paytaxtını və əsas limanlarını saatlar içində ələ keçirir. Müəllif bunu "Blitzkrieg doktrinasının" və Luftwaffenin (800 təyyarə!) gətirdiyi psixoloji sarsıntı kimi izah edir — müdafiə sənayesinə heç vaxt sərmayə qoymamış Norveç, bu qədər sürətli və koordinasiyalı hücum qarşısında müqavimətin mənasız olduğunu tez anlayır.
Paralel xətdə, Norveç kral ailəsinin qaçışı təsvir olunur. Şahzadə Olav sübh tezdən xəbəri alıb ailəsini götürür, atası Kral VII Haakonun sarayına çatır. Atasının "Niyə maşını özün sürürsən, şoför hanı?" sualına Olavın cavabı — "Artıq heç kimə inana bilmirəm" — kitabın bu fəsildəki gərginlik atmosferini yaxşı ifadə edir. Ailə və hökumət başçıları dəmiryol stansiyasında toplanır, parlament sədri Karl Yoakim Hambronun rəhbərliyi ilə ölkənin şimalına — daha təhlükəsiz bir bölgəyə — "qaçış qatarı" ilə yola düşürlər.
Kitabın ən gərgin epizodu isə dəniz döyüşü ilə bağlıdır. Kral ailəsini və hökuməti tutmaq üçün göndərilən 800 nəfərlik xüsusi təlimli Alman əsgər dəstəsini daşıyan ağır kreyser Blücher, Oslofyorda daxil olarkən "zərərsiz" sayılan Oskarsborq adasının gizli batareyalarından qəflətən atəşə tutulur. Torpedolar gəmini vurur, yanğın sursat anbarına sirayət edir, nəhayət Blücher partlayaraq batır. Müəllif bu səhnəni sağ qalanların soyuq sulara tullanması, gəmi göyərtəsindəki xaos və Norveçin gözlənilməz müqaviməti ilə kinematoqrafik detallarla təsvir edir.
Bu ilk fəsillər, kitabın əsas mövzusuna (ağır su müharibəsi və atom bombası yarışı) giriş rolunu oynayır — Blücherin gecikməsi və Norveçin müqaviməti, sonrakı fəsillərdə təsvir olunan Vemork ağır su zavodunun sabotaj əməliyyatı üçün vaxt qazandırır (kitabın adı bundan sonra fərqli bir istiqamətə keçir, bu icmal bu hissəni açmır).
Müəllifin yazı üslubu bir tarix kitabından çox macəra romanına bənzəyir — real dialoqlar (mənbə: sağ qalanların xatirələri və tarixi sənədlər), "kamera açısı" kimi səhnə keçidləri, gərginlik yaratmaq üçün rəvayət texnikaları istifadə olunur. Bu, kitabı geniş oxucu kütləsi üçün əlçatan edir, amma ciddi akademik dəqiqlik gözləyənlər üçün bəzən "həddindən artıq dramatikləşdirilmiş" hiss edə bilər.
- Səhnələr filmvari epizodlarla qurulub — real dialoqlar, vizual təsvirlər, gərginlik artırma texnikaları
- Paralel xətlər (kral ailəsi, Alman gəmisi, sonrakı fəsillərdə alimlər) kəsişmə montajı ilə birləşdirilir
Oxşar kinematoqrafik-sənədli üslubda yazılmış İkinci Dünya Müharibəsi nəqli
Kitabın sonrakı fəsillərində toxunulan atom yarışı mövzusunun daha geniş, akademik versiyası
Almanların ağır su istehsal etdiyi Norveçdəki Vemork zavoduna ilk cəhd, «Freshman əməliyyatı», ingilis komandolarının planerlərlə enməsinə əsaslanır. Mütəxəssislər Norveçin planer endirmək üçün ən pis yer olduğunu desə də, qərar dəyişmir. Komandolara açıq deyilir: yaralananı morfin vurub orada qoyun, tutulan isə siyanid həbini çeynəsin.
İkinci cəhddə Norveçli «Gunnerside» qrupu kabel tunelindən içəri girir. Ronnenberg və Kayser ağır su otağına çatır, pəncərəni sındırıb içəri girən Stromsheim da onlara qoşulur. On səkkiz elektroliz borusunun hamısına «Nobel 808» partlayıcısı bağlanır, fitil 120 saniyəyə qurulur. Sabotajdan sonra zavod qalaya çevrilir, pəncərələri belə kərpiclə hörülür.
Ona görə son hədəf ağır su ehtiyatını daşıyacaq «SF Hydro» bərəsidir. Haukelid violonçel çantası ilə musiqiçi kimi bərəyə minir və hər şeyi dəqiqəsinə qədər hesablayır; partlayışı yaşlı saatsaz Diseth-in hazırladığı saatlı bomba edəcək. Əməliyyat gecəsi bərəni qorumalı olan əsgərlər poker oynayırlar. Mündəricata görə kitabın III hissəsi Manhetten layihəsi, Alsos missiyası, Trinity sınağı və «dünyanın yenidən bölüşdürülməsi»nə qədər gəlir.
Problem görürsünüzsə bizə yazın. Nəşriyyat, müəllif, hüquq sahibi və ya sadəcə oxucu — fərqi yoxdur. Bu icmalda təlif hüququ baxımından problemli bir şey varsa, icmal yazarı saytın qaydalarını pozubsa, yaxud sadəcə təklifiniz və ya iradınız varsa, hey@kitabdanevar.com ünvanına yazın. Məsələni məhkəməyə aparmadan, öz aramızda həll etmək istəyirik: müraciəti 48 saat ərzində araşdırır, lazım gələrsə icmalı düzəldir və ya tamamilə silirik.
