Eminim Şaka Yapıyorsunuz, Bay Feynman!
Uygun
- Bilim insanlarının 'insani' yönünü, kuru biyografiden uzak, esprili biçimde tanımak isteyenlere
- Merakı, deneme-yanılma yöntemini ve özgüveni öven anı kitaplarını sevenlere
- Popüler bilim edebiyatının klasiklerini tanımak isteyen okurlara
- Kısa, bağımsız okunabilen hikayelerden oluşan kitapları tercih eden okurlara
Uygun değil
- Fizik hakkında sistemli, ders kitabı formatında bilgi arayanlara — kitap biyografik anekdotlardan oluşuyor
- Doğrusal, kronolojik sırayla yazılmış klasik bir anı kitabı bekleyenlere — bölümler bağımsız hikayelerdir
- Ciddi, resmi tonlu bir bilim biyografisi isteyenlere — kitap kasıtlı olarak hafif, şakacı bir dille yazılmıştır
- Feynman'ın özel hayatının her yönüne (bazı bölümlerde açık saçık kısımlar var) hassas yaklaşan okurlara
Kitap, Feynman'ın 11-12 yaşlarındayken evde kurduğu küçük laboratuvarla açılıyor — karton kutudan yapılmış raflar, kendi yaptığı ampul panosu, hatta kendi eliyle yaptığı hırsız alarmı. Bu sevgi dolu, ayrıntılı anlatım, onun tüm hayatını belirleyecek özelliği hemen ortaya koyuyor: eline geçen her şeyi sökme, anlama, yeniden kurma tutkusu.
Büyük Buhran yıllarında aileler radyolarını tamir ettirecek parayı bulamadığı için küçük Feynman, ucuza eski radyoları tamir etmeye başlıyor. Yazar bunu övünmeden, sade bir dille anlatıyor — bu, genç bir dâhinin portresi değil, deneme-yanılma yoluyla giderek ustalaşan bir çocuğun hikayesi.
Kitaba adını veren ünlü olay tam da bu bölümde geçiyor: Yoksul bir adam Feynman'ı radyosunu tamir etmesi için çağırıyor, radyo açılır açılmaz korkunç bir gürültü kopuyor, sonra sakinleşip normal çalışmaya başlıyor. Feynman dokunmadan, sadece odada volta atarak düşünüyor ve lambaların yanlış sırayla ısındığı sonucuna varıyor — lambaların yerini değiştiriyor ve radyo bir daha ses çıkarmadan çalışıyor.
Adam bunu 'inanılmaz' buluyor — küçük bir çocuğun dokunmadan, sadece düşünerek sorunu çözmesi ona göre mümkün değil — ve herkese Feynman'ın 'düşünerek radyo tamir ettiğini' anlatmaya başlıyor. Bu olay, hem kitabın adının hem de Feynman'ın tüm bilimsel yönteminin küçük bir portresi: gözlem, mantıksal çıkarım, sonra pratik doğrulama.
Bölüm daha sonra onun ünlü bilmece çözme şöhretine geçiyor — okulda hiçbir öğrencinin bilmediği bilmecelerin ona getirilmesi, MIT'de bir kızın onu 'veba' bilmecesiyle şaşırtmaya çalışması, ama Feynman'ın hikayeyi daha önceden tanıyıp doğru cevabı bulması.
Bu bölümde dikkat çekici olan, Feynman'ın kendi başarılarını hiçbir zaman 'dahilik' olarak sunmamasıdır — tam tersine, her seferinde bunun azim, önceki deneyim ya da sadece şans olduğunu vurguluyor. Bu alçakgönüllü, kendini eleştiren ton, kitap boyunca süren ana ses tonunu belirliyor.
Bölüm ayrıca dönemin teknolojisinin sadeliğini nostaljiyle hatırlatıyor — radyo devrelerinin açık, her parçası gözle görülebilir, anlaşılabilir olması. Feynman bunu bilerek vurguluyor: karmaşıklığın artmasıyla 'elle anlama' imkanının azaldığını anlatıyor.
Bölüm, onun azmini gösteren daha sade bir olayla bitiyor — bütün bir öğleden sonrasını harcayarak bulduğu, görünüşte yanmamış bir direnci bulması. Bu, kitabın ana mesajlarından birini oluşturuyor: Feynman'ı farklı kılan ilhamdan çok, bir bilmeceyi bırakmama yeteneğidir.
Aynı yazarın, bu kez kuantum elektrodinamiğini sade bir dille anlattığı kitabı
Bu kitabın devamı sayılan ikinci anı kitabı
Popüler bilim türünün başka bir klasiği, benzer sade-açıklayıcı üslup
İkinci bölümde ("Princeton Yılları") Feynman'ın doktora döneminde yaptığı ünlü şakalar anlatılıyor — kitaba adını veren "Eminim şaka yapıyorsunuz, Bay Feynman!" olayı ve bir partide sadece mantıksal çıkarımla bir kadının 'kedi haritasını' çizerek onu şaşırtması dahil.
Üçüncü bölüm ("Feynman, Bomba ve Askerler") onun Manhattan Projesi'ndeki — atom bombasının geliştirilmesindeki — rolünü, Los Alamos'ta kasa açma merakını ve gizli belgelerin güvenliğiyle ilgili şakalarını kapsıyor.
Dördüncü bölüm ("Brezilya'ya Dokunarak Cornell'den Caltech'e") onun Brezilya'daki öğretmenlik deneyimini, orada eleştirdiği ezberci eğitim sistemini ve dans, bongo çalmak gibi bilim dışı tutkularını anlatıyor.
Son bölüm ("Bir Fizikçinin Dünyası") daha olgun bir Feynman'ı gösteriyor — bilim politikası, ödüller (Nobel ödülüne bakışı dahil) ve 'kargo kültü bilimi' dediği, görünüşte bilimsel ama gerçek bir metodolojisi olmayan araştırmalara yönelik eleştirisiyle sona eriyor.
Kapsam. İnceleme kitabın yalnızca Birinci bölümündeki ilk hikayeyi (“Düşünerek Radyo Onarıyor!”, ≈%3) ele alıyor; kalan dört bölüm anlatılmıyor (yalnızca konuları yukarıdaki bölümde verildi).
Sorumluluk. Bu inceleme, yazarının kişisel değerlendirmesidir ve sorumluluk ona aittir. "Kitapta Ne Var?" platform olarak incelemenin içeriğinden sorumlu değildir. Eserin tüm hakları yazarına ve yayınevine aittir; kapak görseli yalnızca tanıtım amacıyla kullanılır.
Bir sorununuz varsa bize yazın. Yayınevi, yazar, hak sahibi ya da sadece okuyucu — fark etmez. Bu incelemede telif hakkı açısından sorunlu bir şey varsa, inceleme yazarı sitenin kurallarını ihlal etmişse, ya da sadece bir öneriniz ya da şikayetiniz varsa, hey@kitabdanevar.com adresine yazın. Meseleyi mahkemeye taşımadan, kendi aramızda çözmek istiyoruz: başvuruyu 48 saat içinde inceliyor, gerekirse incelemeyi düzeltiyor ya da tamamen kaldırıyoruz.
