Psiko-Lojik! — Günlük Hayatta İşinize Yarayacak Psikolojik Bilgiler
Uygun
- Psikolojiye ilk kez ilgi duyan, ağır kuram istemeyen okurlara
- Kısa, herhangi bir yerinden okunabilen bölümleri sevenlere — yol, sıra, mola için ideal
- Sosyal psikolojinin klasik deneylerini mizahla öğrenmek isteyenlere
- Sohbetlerde paylaşabileceği ilginç psikolojik bilgiler arayanlara
Uygun değil
- Derin, sistemli bir psikoloji bilgisi arayanlara — konular yüzeysel ve dağınık
- Cinsiyet kalıp yargılarına dayanan esprilerden rahatsız olan okurlara
- Nörolinguistik programlama (NLP) gibi bilimsel statüsü tartışmalı yaklaşımlara şüpheyle bakanlara
Önsöz öz ironiyle açılıyor: yazarlar tipik psikolog imajını — «zor bir çocukluk, kısa boy», otuz beş yıllık «ara yıldan» sonra Bielefeld'de paylaşımlı bir evde yaşayan, istatistik hocasından korkan öğrenci — karikatürize ediyor ve bu kitabı sizi bir psikolog koltuğunun her iki tarafından da uzak tutmak için yazdıklarını söylüyor. Amaç psikolojiyi «mutfak psikologları» için erişilebilir, pratik ve eğlenceli kılmak.
İlk bölüm «Suyu nasıl şaraba dönüştürürsünüz?» aynı kötü günü iki kez anlatıyor: alarm çalmıyor, ayak başparmağı çarpılıyor, kahve makinesi bozuluyor, üstelik gece yastıkta kocaman bir örümcek beliriyor. İkinci versiyonda aynı olaylar «yeniden çerçeveleniyor»: geç uyanmak fazladan uyku, kirli sepetinin altında bulunan elli avro, kahve olmadığı için daha az gerginlik, Çin inancına göre uğur getiren örümcek. Yazarlar bunun olumsuz duyguları inkâr etmek olmadığını vurguluyor: önce onları kabul etmek, sonra bakış açısını değiştirmek gerekiyor — Epiktetos'un «Bizi rahatsız eden şeyler değil, onlar hakkındaki düşüncelerimizdir» sözü gibi.
«Güzel şeylere neden sıklıkla ara vermek zorundasınız?» bölümü alışma etkisini açıklıyor: sevdikleri bir filmi reklamlarla bölünerek izleyenler, kesintisiz izleyen gruptan daha fazla keyif alıyor. Sonuç: yıllık izni tek seferde değil parça parça kullanmak, can sıkıcı işleri — vergi iadesi, bahar temizliği — ise hiç ara vermeden bitirmek daha akıllıca.
«Aptal mı, yoksa şanssız mı?» bölümü doğum günü partisine gelmeyen en yakın arkadaş Tina örneğiyle «temel atfetme hatasını» tanıtıyor: başkalarının davranışını karakterlerine, kendimizinkini ise koşullara bağlıyoruz. Yazarlar bu eğilimin bireyci Batı kültürlerinde daha güçlü olduğunu da not ediyor. Sonraki bölüm duvarın ardından gelen bir inleme sesiyle «şema» ve «çağrışım» kavramlarını — aynı metni okuyan iki grubun önceden ezberlediği kelimelere göre «Donald»ı olumlu ya da olumsuz değerlendirmesini — açıklıyor.
«Sizi kaç milyon avro mutlu eder?» bölümü bir maaş pazarlığı senaryosu üzerinden sosyal karşılaştırma kuramını gösteriyor: beyin taramaları insanların para kazanmaktan çok, yanındakinden fazla kazanmaktan sevindiğini kanıtlıyor. Yazarların kuru sonucu: «Dünyada herkesten fazla para kazanan yalnızca bir kişi var — o kişi siz değilseniz asla yetinmeyeceksiniz.»
Kısım duygular üzerine iki bölümle bitiyor: «beni dinlemediğini hissediyorum» gibi «sözde duygular» başkasının davranışı hakkında bir yargıdır, «hayal kırıklığına uğradım» ise gerçek bir duygudur ve kimse onu inkâr edemez. «İlk gülen, iyi güler» bölümü ise dişlerinin arasında kalem tutarak gülümseme kaslarını çalıştıran katılımcıların karikatürleri daha komik bulduğu ünlü deney üzerinden yüz geri bildirimi hipotezini tanıtıyor.
- Her bölüm aynı yapıda: gündelik senaryo, test sorusu, açıklama, deney, kaynak
- Esprili, zaman zaman yarı ciddi dil psikolojiyi erişilebilir kılıyor
- Bölümler çok kısa — 4–6 sayfa — ve herhangi bir sırayla okunabiliyor
- Bazı espriler cinsiyet kalıp yargılarına dayanıyor; bazı deneyler sonradan tekrarlanma sorunu yaşadı ama bundan söz edilmiyor
Gündelik düşünme hatalarını kısa, bağımsız bölümlerde anlatan benzer bir Alman popüler psikoloji kitabı
Sosyal psikolojinin klasik deneylerini gündelik hayata bağlayan, sitemizde de incelemesi olan kitap
Okunan kısım duygulara dair iki bölümle biter: «dinlemediğini hissediyorum» gibi «sahte duygular» başkasının davranışına yargıdır, «hayal kırıklığına uğradım» ise gerçek bir duygudur. Son bölüm dişleri arasında kalem tutarak gülme kaslarını çalıştıran katılımcıların karikatürleri daha komik bulduğu ünlü deney üzerinden yüz geri bildirimi hipotezini sunar.
Bir sorununuz varsa bize yazın. Yayınevi, yazar, hak sahibi ya da sadece okuyucu — fark etmez. Bu incelemede telif hakkı açısından sorunlu bir şey varsa, inceleme yazarı sitenin kurallarını ihlal etmişse, ya da sadece bir öneriniz ya da şikayetiniz varsa, hey@kitabdanevar.com adresine yazın. Meseleyi mahkemeye taşımadan, kendi aramızda çözmek istiyoruz: başvuruyu 48 saat içinde inceliyor, gerekirse incelemeyi düzeltiyor ya da tamamen kaldırıyoruz.
