Kitabda Nə Var? Kitabda Nə Var?
Görünüş
Bizə qoşul
Kitabda nə var? Müzakirə Haqqımızda
Azərbaycan ✓ English Русский Türkçe
← İcmallar
Qeyri-bədii

20. Yüzyıl Siyasi Tarihi (1914–1995)

Azərbaycanca: XX əsr siyasi tarixi (1914–1995)
Fahir Armaoğlu
İcmal: Cavid Mehdiyev14 Oktyabr 20261 dəq oxunuş
Türkiyənin görkəmli beynəlxalq münasibətlər tarixçisi Fahir Armaoğlunun 1983-cü ildən bəri onlarla dəfə çap olunan dərslik səviyyəli əsəri: XIX əsr Avropasından başlayaraq Birinci Dünya müharibəsi, iki müharibə arası dövr, İkinci Dünya müharibəsi, Soyuq müharibə və 1995-ə qədər siyasi tarixi xronoloji, bölmə-bölmə izah edir. Oxunan ilk hissədə ən güclü tərəf liberalizm, millətçilik və sosializmin Fransa inqilabından doğan üç axın kimi aydın və sistemli izahıdır. Zəif tərəfi odur ki, kitab dərslik üslubunda quru və sıxdır, çox mənbə və tarix siyahısına söykənir, bəzi qiymətləndirmələr dövrünün Türkiyə rəsmi tarixşünaslığını əks etdirir.
Bu kitab kimə uyğundur?
Uyğundur
  • Siyasi tarix və beynəlxalq münasibətlər tələbələrinə
  • XX əsrin diplomatik tarixini xronoloji sistem şəklində oxumaq istəyənlərə
  • Türkiyə universitet tarix dərsliklərinin üslubunu tanımaq istəyənlərə
Uyğun deyil
  • Hekayəli və canlı tarix oxumaq istəyənlərə
  • Müasir tədqiqatlarla yeniləşdirilmiş akademik baxış gözləyənlərə
  • Qısa icmal axtaranlara: kitab 750 səhifədən çoxdur
Oxucular necə qiymətləndirir
Praktiklik 1.8/5 Nəzəri
Mənbə və dərinlik 4.5/5 Güclü
Oxunaqlılıq 3.2/5 Orta
37 nəfər səs verib
Giriş və «Liberalizm»: 1789-dan doğan üç axın
Oxunub: birinci bölmənin («XIX əsr Avropası») girişi və «1815–1871 dövrü» başlığı altında «Liberalizm» bölməsi (s. 15–19) — kitabın təxminən 2%-i. Digər bölmələr bu icmalda təhlil edilmir.

Birinci bölmənin girişində Armaoğlu bugünkü beynəlxalq münasibətlərin quruluşunun 1914–18 müharibəsi və onun nəticələrinə, onun da öz növbəsində 1789–1815-ci illərdə Avropanı alt-üst edən fikir axınlarına söykəndiyini yazır. 1815–1914 dövrünü iki hissəyə ayırır: 1815–71 (fransız inqilabının doğurduğu liberalizm, millətçilik və sosializm) və 1871–1914 (milli birliklərin reallaşması nəticəsində Avropanın qüvvələr balansının dəyişməsi). Afrika və Uzaq Şərqin, ABŞ və Yaponiyanın, həmçinin Osmanlı imperiyasının vəziyyətinin də nəzərə alınacağını bildirir.

«Liberalizm» hissəsi Rönessans və Reformasiya hərəkatlarının sənət və din sahəsində fikrə azadlıq gətirdiyini, lakin insanın siyasi həyatını dəyişmədiyini, hökmdarın mütləq və məhdudsuz hakimiyyətinin davam etdiyini yazır. 1789 inqilabı ilə insanın «insan olmaq ləyaqəti» səbəbindən malik olduğu təməl hüquq və azadlıqlar hökmdarın hakimiyyətini məhdudlaşdıran amil kimi ortaya çıxır. Müəllif 26 avqust 1789 tarixli «İnsan və Vətəndaş Hüquqları Bəyannaməsi»nin əsaslarını verir: hüquqlarda azad və bərabər doğulmaq, azadlıq, mülkiyyət, təhlükəsizlik və zülmə qarşı müqavimət hüququ, millətin suverenliyi.

Armaoğlu liberalizmin ən vacib unsurunun konstitusionalizm olduğunu yazır: hüquq və azadlıqlar konstitusiyada qeyd olunmadıqca və hökmdarın səlahiyyətləri müəyyən edilmədikcə zəmanət yoxdur. 1792–1815 inqilab müharibələrinin Napoleon dövründə fransız hegemonluğuna çevrildiyini, lakin azadlıq anlayışının Avropaya yayılmasını da asanlaşdırdığını qeyd edir. 4 iyul 1776 tarixli Amerika Müstəqillik Bəyannaməsinin isə ilk öncə yalnız bir neçə Avropa ziyalısının diqqətini çəkdiyini göstərir.

Sonra 1815 Vyana Konqresindən sonra mütləq hökmdarların köhnə quruluşu bərpa etdiyi, bunun isə cəmiyyətlərin dəyişən düşüncəsinə ziddiyyət yaratdığı və 1818–22, 1830 və 1848 illərində üç inqilab dalğasına gətirdiyi yazılır. 1818–22-də Almaniya, İtaliya və İspaniyada, 1830-da Fransa və Belçikada (ən qabaqcıl liberal konstitusiya), 1848–49-da yenidən bütün Avropada üsyanlar baş verir; XIX əsrin ortalarında konstitusiyalı rejim «Avropa üçün ciddi problem olmaqdan çıxır».

Oxu təcrübəsi
  • Mətn dərslik tərzindədir: başlıqlar, nömrələmə, tarixlər və aşağı qeydlərdə fransız mənbələr
  • Hər mövzu «mənşə — mahiyyət — təsir» sxemi ilə izah olunur
  • Dil ağır və rəsmidir, lakin aydındır
  • Çoxsaylı istinadlar akademik mənbələrə (Metternich, Debidour, Renouvin) əsaslanır
Məzmun xəbərdarlığı
Kitab dərslik üslubundadır və qeyri-mütəxəssis oxucu üçün yorucu ola bilərBəzi qiymətləndirmələr 1980-ci illərin Türkiyə tarixşünaslığını əks etdirir və sonrakı tədqiqatlarla müqayisə edilməlidirKitabın sonrakı bölmələrində müharibə, soyqırım və repressiya mövzuları geniş yer tutur
Bunu sevdinsə
Sanayi ve İmparatorlukEric J. Hobsbawm

XIX əsr Britaniyasının iqtisadi və sosial tarixi — saytımızda icmalı var

Dünyayı Bölen DevrimTaha Akyol

Rusiya və Sovet tarixini populyar dildə izah edən kitab — saytımızda icmalı var

Spoyler
Bu hissə necə bitir?
⚠️ 1848-49 üsyanları və konstitusiya.

Oxunan hissənin sonunda Armaoğlu 1848–49 üsyanlarında millətçi hərəkatın üstün gəldiyini, liberalizmin isə böyük qələbə qazandığını, Fransada Respublikanın dörd il sonra imperiyaya çevrildiyini yazır və XIX əsrin ortalarında liberalizm və konstitusiyalı rejimin Avropa ölkələri üçün «ciddi bir problem olmaqdan çıxdığını» bildirir. Növbəti hissə millətçiliyə keçir.

Məsuliyyət. Bu icmal onu yazan müəllifin şəxsi qiymətləndirməsidir və məsuliyyəti ona aiddir. «Kitabda Nə Var?» platforma kimi icmalın məzmununa görə cavabdeh deyil. Əsərin bütün hüquqları müəllifinə və nəşriyyatına məxsusdur; qapaq şəkli yalnız tanıtma məqsədilə istifadə olunur.

Problem görürsünüzsə bizə yazın. Nəşriyyat, müəllif, hüquq sahibi və ya sadəcə oxucu — fərqi yoxdur. Bu icmalda təlif hüququ baxımından problemli bir şey varsa, icmal yazarı saytın qaydalarını pozubsa, yaxud sadəcə təklifiniz və ya iradınız varsa, hey@kitabdanevar.com ünvanına yazın. Məsələni məhkəməyə aparmadan, öz aramızda həll etmək istəyirik: müraciəti 48 saat ərzində araşdırır, lazım gələrsə icmalı düzəldir və ya tamamilə silirik.
Sən necə dəyərləndirirsən?
Bu icmal sənə qərar verməkdə kömək etdi?
Rəylər · 0
Bənzər kitablar
İcmal
Doxsan yaşını ötmüş bir mətnin hələ də təxribatçı səslənməsi Rasselin cəsarətini göstərir: sevgi, nikah və cinsi əxlaq haqqında ağıllı, zarafatlı və çox vaxt uzaqgörən, amma bəzi hissələri (xüsusilə yevgenika və «vəhşi» xalqlar haqqında) bu gün köhnəlmiş və narahatedici görünən klassik esse.
4.2 / 5
İcmalTürkanə Əliyeva
Evlilik və Əxlaq

Evlilik və Əxlaq

Bertran Rassel · Qeyri-bədii
İcmal
Russ Harrisin həyatın ağır zərbələri (xəstəlik, itki, boşanma, fərqli uşaq) qarşısında Qəbul və Öhdəlik Terapiyası (ACT) prinsiplərini şəxsi hekayə ilə izah edən kitabı. Oxunan giriş və birinci fəsildə ən güclü tərəf müəllifin öz yaşadığını — oğlunun autizm diaqnozunu — səmimi və yumorsuz şəkildə danışması və «gözlənti boşluğu» anlayışını sadə bir çərçivəyə çevirməsidir. Zəif tərəfi dörd addımın ilk fəsildə qısa və ümumi verilməsi və bəzi nümunələrin yalnız Qərb mədəniyyətinə uyğun olmasıdır. Ağır psixoloji böhran peşəkar dəstəyi tələb edir; kitab onu əvəz etmir.
4.0 / 5
İcmalİdris Muxtarzadə
Gerçeğin Tokadı

Gerçeğin Tokadı

Russ Harris · Qeyri-bədii
İcmal
Treysinin satışın ən gərgin anına — müştəridən qərar istəməyə — həsr etdiyi kitab: «bağlama» qorxusunun psixologiyasını, alış siqnallarını və onlarla hazır texnikanı sadə, yaddaqalan hekayələrlə izah edir; faydalıdır, amma «Satışın Ulduzu Ol» kitabı ilə xeyli təkrarlanır, bəzi iddialar mənbəsizdir və «susan qalib gəlir» kimi taktikalar təzyiqə çevrilmə riski daşıyır.
3.5 / 5
İcmalİdris Muxtarzadə
Satışı Kapatma Sanatı: Profesyonel Satışta Daha Hızlı Daha Çok Kazanmanın Anahtarı

Satışı Kapatma Sanatı: Profesyonel Satışta Daha Hızlı Daha Çok Kazanmanın Anahtarı

Brian Tracy · Qeyri-bədii
İcmal
«Super Size Me» sənədli filmi ilə tanınan sağlamlıq məsləhətçisi və aşpaz Aleksandra Ceymisonun veqan həyata keçid üçün hərtərəfli bələdçisi: qidalanma planı, alışveriş, mətbəx, restoran və səyahət, hamiləlik, uşaqlar, idmançılar və 60-dan çox resept. «For Dummies» formatına uyğun olaraq hər şey qısa bölmələrə, siyahılara və ikonlara bölünüb. Praktik tərəfi güclüdür, B12 kimi vacib məqamları düzgün vurğulayır; lakin «detoks» haqqında elmi əsası olmayan iddialar və yer-yer təbliğat tonu kitabın etibarlılığını zəiflədir.
3.5 / 5
İcmalCavid Mehdiyev
Vegan Yaşam for Dummies

Vegan Yaşam for Dummies

Alexandra Jamieson · Qeyri-bədii
Esc — bağla · ↵ — aç
Mətn