Çocuklar İçin Şiirler
Uyğundur
- Türk poeziyasını bir seçmə vasitəsilə tanımaq istəyənlərə
- Uşaqlara şeiri «dərs manzumesi» kimi deyil, danışıq tonunda oxumaq istəyən valideyn və müəllimlərə
- Garip hərəkatı və 1940-cı illərin yeni şeir şairlərinin sadə dilli şeirlərini sevənlərə
Uyğun deyil
- Uşaqlar üçün yazılmış qafiyəli sayma və yuxu şeirləri axtaranlara: tərtibçi özü şeirlərin böyüklər üçün yazıldığını bildirir
- Şeirlərin tarixi və ədəbi şərhini gözləyənlərə: yalnız qısa tərcümeyi-hal və tərtibçinin önsözü var
- Müharibə, ölüm və yoxsulluq mövzusuna həssas olanlara: bəzi şeirlər bu mövzuları çılpaq göstərir
Kitab Memet Fuatın uşaq oxucuya ünvanlanmış kiçik önsözü ilə açılır. Tərtibçi deyir ki, Fazıl Hüsnü Dağlarcanın şeirlərindən başqa, toplanan şeirlərin hamısı böyüklər üçün yazılıb; amma «Don Kixot», «Qulliverin səyahətləri» və «Robinzon» da böyüklər üçün yazılıb və uşaqlar onlardan özlərinə tamam başqa dad və mənalar çıxarıblar. O, oxuculardan şeirləri məktəb «manzume»si kimi deyil, danışar kimi — tələsmədən, bağırmadan, özünü tutmadan oxumağı istəyir. Bu önsöz kitabın necə oxunmalı olduğunu qabaqcadan göstərir.
Birinci bölmə Nazım Hikmetin üç şeiridir. Tərcümeyi-halda onun 1902-də doğulduğu, 1963-də öldüyü, azad şeirin öncüllərindən olduğu, siyasi fəaliyyətinə görə uzun illər həbsxanada qaldığı və xaricdə yaşadığı yazılır. «Dörtnala gəlib Uzaq Asiyadan» şeiri vətəni at başına bənzədib ona «bu bizim» deyir; «Yapon balıqçısı» yoldaşlarından eşidilmiş türkü formasındadır: tutulan balığı yeyən ölür, gəmi isə qara tabutdur; «Qız uşağı» isə Hiroşimada ölmüş yeddi yaşlı qızın dilindən yazılıb, uşaqlar öldürülməsin deyə imza istəyir. Nazım Hikmetin bu üç şeiri ən sadə sözlərlə ən ağır mövzunu — müharibənin uşaq ölümünü — dilə gətirir.
Asaf Halet Çelebi 1907-də doğulub, 1958-də ölüb; Qərb mədəniyyəti qədər Şərq mədəniyyətinə də maraq göstərən şair kimi təqdim olunur. Kitabdakı altı şeiri qəribə, bəzən qaranlıq görüntülərlə seçilir: «İnsanlar»da yer üzünə yeni gələn bir varlıq özünə bənzəyənlərdən kim olduqlarını soruşur və «insanıq» cavabını alır; «Şəhər»də evlər qutuya, sakinlər isə böcəklərə bənzədilir; «Taxtadan yaratdığım adam» nə insan, nə ağac olmuş bir varlığın xatirəsidir; «Şəfqət», «Şamandıra baba» və «Pişik» isə uşaq, yuxu və itkiyə bağlı daha yumşaq şeirlərdir. Pişiyin ayaqla əzilməsi və uşaqlığın bununla əzilməsi şeirin ən təsirli yeridir.
Cahit Sıtkı Tarancı 1910-da doğulub, 1956-da ölüb; kitabda «yeni türk şeirinin yeni çıxışlarından uzaq duran, qılı qırx yaran usta» kimi təqdim olunur. Dörd şeiri uşaqlıq, uzaq ölkələrə can atma və təsəllini birləşdirir: «Robenson» heroyu «ağıllı Robenson» deyə çağırır və onunla adaya getmək istəyir; «Elə dalmışam ki» axşamüstü qonşu boşluğunu səmaya çevirən uşaq baxışını göstərir; «Uşaqlıq»da danışan pul sayıb özünə uşaqlığını satın alır və artıq nə yaşını, nə adını, nə kim olduğunu bildiyini deyir; «Müjdə» isə quşların xəbər verdiyi gələcək haqqındadır.
- Şeirlər qısadır, əksəriyyəti bir səhifəyə sığır və təsvirlərin əksəriyyəti uşaq gözü ilə baxılan gündəlik əşyalara (qayıq, ağac, pişik, pəncərə) əsaslanır
- Dil çox sadədir: ağır poetik obrazlar belə uşağın başa düşəcəyi sözlərlə verilir
- Hər şairin bölməsi qısa tərcümeyi-hal ilə açılır, şeirlər isə başlıqlı və şərhsiz verilir
- Tərtibçi sıra ilə doğum ilinə görə 1902–1917 aralığındakı şairləri düzür və bununla 1940-cı illərin yeni şeir nəslinin ardıcıllığını göstərir
Garip hərəkatının sadə dilli şeirlərinin əsas nümunəsi
Dağlarcanın uşaq gözü ilə yazdığı məşhur şeir kitabı
Nazım Hikmetin uzun şeir-roman cildi, insanın portretini göstərən başqa əsər
Oxunan hissə Cahit Sıtkı Tarancının «Müjdə» şeiri ilə bitir: quşlar şairə gələcəkdə bir şeylərin olacağını, günün istədiyimiz kimi doğacağını, insan üzlərinin gül kimi olacağını xəbər verir. Şeirin son bəndində çay yatağında, canavar yuvasında, quzu qulağında dünyanın dirlik-düzənlik çağına gəldiyi, düşlə gerçəyin yan-yana gələcəyi deyilir.
Problem görürsünüzsə bizə yazın. Nəşriyyat, müəllif, hüquq sahibi və ya sadəcə oxucu — fərqi yoxdur. Bu icmalda təlif hüququ baxımından problemli bir şey varsa, icmal yazarı saytın qaydalarını pozubsa, yaxud sadəcə təklifiniz və ya iradınız varsa, hey@kitabdanevar.com ünvanına yazın. Məsələni məhkəməyə aparmadan, öz aramızda həll etmək istəyirik: müraciəti 48 saat ərzində araşdırır, lazım gələrsə icmalı düzəldir və ya tamamilə silirik.
