Çocuklar İçin Şiirler
Uygun
- Türk şiirini bir seçki aracılığıyla tanımak isteyenlere
- Çocuklara şiiri «ders manzumesi» gibi değil, konuşma tonunda okumak isteyen ebeveyn ve öğretmenlere
- Garip akımı ve 1940'ların yeni şiir şairlerinin sade dilli şiirlerini sevenlere
Uygun değil
- Çocuklar için yazılmış kafiyeli tekerleme ve ninni şiirleri arayanlara: derleyen şiirlerin büyükler için yazıldığını kendisi belirtiyor
- Şiirlerin tarihsel ve edebî yorumunu bekleyenlere: yalnızca kısa özgeçmişler ve derleyenin önsözü var
- Savaş, ölüm ve yoksulluk temalarına duyarlı olanlara: bazı şiirler bu temaları çıplak gösteriyor
Kitap, Memet Fuat'ın çocuk okura seslenen kısa önsözüyle açılıyor. Derleyen, Fazıl Hüsnü Dağlarca'nın şiirleri dışında toplanan şiirlerin hepsinin büyükler için yazıldığını söylüyor; ama «Don Kişot», «Gulliver'in Yolculukları» ve «Robinson» da büyükler için yazıldı ve çocuklar onlardan kendilerine bambaşka tatlar, anlamlar çıkardı. Okurlardan şiirleri okul «manzume»si gibi değil, konuşur gibi — acele etmeden, bağırmadan, özentisiz — okumalarını istiyor. Bu önsöz, kitabın nasıl okunması gerektiğini baştan gösteriyor.
İlk bölüm Nâzım Hikmet'in üç şiiri. Özgeçmişte 1902'de doğduğu, 1963'te öldüğü, serbest şiirin öncülerinden olduğu, siyasal eylemleri yüzünden uzun yıllar cezaevinde yattığı ve yurt dışında yaşadığı yazılıyor. «Dörtnala Gelip Uzak Asya'dan» vatanı bir kısrak başına benzetip «bu memleket bizim» diyor; «Japon Balıkçısı» arkadaşlardan dinlenmiş bir türkü biçiminde: tutulan balığı yiyen ölüyor, gemi ise kara bir tabut; «Kız Çocuğu» ise Hiroşima'da ölmüş yedi yaşındaki bir kızın ağzından yazılmış, çocuklar öldürülmesin diye imza istiyor. Nâzım Hikmet'in bu üç şiiri en ağır konuyu — savaşın çocuk ölümünü — en yalın sözlerle dile getiriyor.
Asaf Halet Çelebi 1907'de doğmuş, 1958'de ölmüş; Batı kültürü kadar Doğu kültürüne de eğilmiş bir şair olarak tanıtılıyor. Kitaptaki altı şiiri tuhaf, bazen karanlık imgelerle öne çıkıyor: «İnsanlar»da yeryüzüne yeni gelmiş bir varlık kendisine benzeyenlere kim olduklarını soruyor ve «insanız» cevabını alıyor; «Şehir»de evler kutulara, sakinler böceklere benzetiliyor; «Tahtadan Yaptığım Adam» ne insan ne ağaç olmuş bir varlığın anısı; «Şefkat», «Şamandıra Baba» ve «Kedi» ise çocuk, uyku ve kayıpla ilgili daha yumuşak şiirler. Kedinin bir ayakla ezilmesi ve çocukluğun bununla ezilmesi şiirin en etkileyici yeri.
Cahit Sıtkı Tarancı 1910'da doğmuş, 1956'da ölmüş; kitapta «yeni Türk şiirinin aşırılıklarından kaçmış, kılı kırk yaran usta bir şair» olarak tanıtılıyor. Dört şiiri çocukluk, uzak yerlere özlem ve teselliyi birleştiriyor: «Robenson» kahramana «akıllı Robenson» diyerek seslenip onunla bir adaya gitmek istiyor; «Öyle Dalmışım ki» akşamüstü komşu arsayı gökyüzüne çeviren çocuk bakışını gösteriyor; «Çocukluk»ta konuşan para sayıp kendi çocukluğunu satın alıyor ve artık ne yaşını, ne adını, ne kim olduğunu bildiğini söylüyor; «Müjde» ise kuşların haber verdiği gelecek hakkında.
- Şiirler kısa, çoğu bir sayfaya sığıyor ve imgelerin çoğu çocuk gözüyle bakılan gündelik nesnelere (sandal, ağaç, kedi, pencere) dayanıyor
- Dil çok yalın: ağır şiirsel imgeler bile çocuğun anlayacağı sözcüklerle veriliyor
- Her şairin bölümü kısa bir özgeçmişle açılıyor, şiirler başlıklı ve yorumsuz yer alıyor
- Derleyen şairleri 1902–1917 doğum yıllarına göre sıralıyor ve böylece 1940'ların yeni şiir kuşağının sırasını gösteriyor
Garip akımının sade dilli şiirlerinin temel örneği
Dağlarca'nın çocuk gözüyle yazdığı tanınmış şiir kitabı
Nâzım Hikmet'in insan portrelerini veren uzun şiir-roman cildi
Okunan kısım, Cahit Sıtkı Tarancı'nın «Müjde» şiiriyle bitiyor: kuşlar şaire gelecekte bir şeylerin olacağını, günün dilediğimiz gibi doğacağını, insan yüzlerinin gül gibi olacağını haber veriyor. Şiirin son kıtasında nehir yatağında, kurt ininde, kuzu kulağında dünyanın dirlik düzenlik çağına geldiği, düşle gerçeğin yan yana olacağı söyleniyor.
Bir sorununuz varsa bize yazın. Yayınevi, yazar, hak sahibi ya da sadece okuyucu — fark etmez. Bu incelemede telif hakkı açısından sorunlu bir şey varsa, inceleme yazarı sitenin kurallarını ihlal etmişse, ya da sadece bir öneriniz ya da şikayetiniz varsa, hey@kitabdanevar.com adresine yazın. Meseleyi mahkemeye taşımadan, kendi aramızda çözmek istiyoruz: başvuruyu 48 saat içinde inceliyor, gerekirse incelemeyi düzeltiyor ya da tamamen kaldırıyoruz.
