Çocukla Geziyorum

Təqdimatda müəllif uşaqlıqdan bəri «bağçanın o tayında nə var?» sualı ilə yaşadığını danışır: qonşu anaların öz uşaqlarını onun «tütəyinin səsindən» qoruduğunu, həyat yoldaşının maşın sürməyə yorulmaz sevgisini, ilk uşaq doğulanda «heç vaxt ikincini dünyaya gətirməyəcəyəm» qərarını və sonra ikinci oğlunu. Uşaqları baxıcıya qoyub səyahətə getdiklərində baxıcı xanım onların evində qohumlarına «tur» təşkil edib. Bu yumorlu, səmimi səhifələr kitabın tonunu müəyyən edir: mükəmməl ana yox, səhv edib öyrənən bir ana.

Amsterdam hissəsi hazırlıqla başlayır: aylar əvvəl alınmış biletlər, otel, hər gün üçün plan, təyyarədə «təcili yardım qutusu» — uşaqların sevdiyi şirniyyatlarla dolu «rüşvət paketi». Yemək servisi zamanı balaca masada qapaqları, bıçaq-çəngəl kağızlarını və stəkanları yerləşdirmək «zəka kubuna» çevrilir. Hava limanında bilet avtomatı ilə mübarizə edən valideynlərin yerinə səkkiz yaşlı Çağan düymələri basıb əməliyyatı bitirir. Bu kiçik komik səhnələr kiçik uşaqla səyahət edən hər kəsə tanış gələcək.

Kitabın ən dəyərli səhifəsi uğursuz kanal turudur. Müəllif uşaqların qayıqdan heyran qalacağını düşünür, amma onlar yalnız qayıq dar döngələrdə dönəndə maraqlanır, sonra koridorda oyuncaq maşın sürməyə, başqa sərnişinləri narahat etməyə başlayırlar. Valideynlər turu uşaqları qoltuqlarının altına sıxaraq bitirir. Buradan kitabın ilk «dərsi» çıxır: «Öz maraqlarına duyduğun həyəcanı uşaqlarından gözləmə.» Ardınca Dam meydanının yanındakı yarmarkada uşaqlar nəhayət həzz alır, otaqda «piknik» isə səfərin ilk bayramına çevrilir.

Məlumat zənginliyi kitabın güclü tərəfidir. Kanalların XVII əsrdə necə qazıldığı, binaların niyə qabağa əyik tikildiyi, Şərqi Hindistan Şirkətinin gəmisinin replikasında sinqa xəstəliyi, Edam və Qauda pendirlərinin fərqi, velosiped mədəniyyəti, Artis zooparkının 1838-ci ildə bir neçə meymun və tutuquşu ilə qurulması, Begeynhofun yanğından salamat qalmış taxta evləri — hamısı yüngül dillə izah olunur. Müəllif şəhərsalma mütəxəssisi kimi şəhərin quruluşunu xüsusilə yaxşı görür: «Amsterdamlılar dənizi zapt etməyə çalışaraq yaşayır, mühəndisliklərinə güvənirlər.» Üçüncü gün isə ailə Madurodama, sonra Den Haaqın sahil rayonu Şeveningenə gedir: müəllif ilk dəfə gördüyü Şimal dənizi ilə «tanış olduğuma şad oldum» deyə vidalaşır, uşaqlar isə payız günəşi altında dondurma yeyir. Bu səhifələrdə həm Van Qoqun buradakı rəsmləri, həm də dünyanın bütün dənizlərini görmək arzusu var.

Ən dürüst səhifələr Rijksmuseumun qapısındadır. Üç yarım yaşlı Caka muzeyə girmək istəmir, yalvarışlar, hiylələr işə yaramır, uşaq özünü arabadan yerə atıb qışqırır. Utanc içində qaçan valideynlər bir müddət kanallar boyu məqsədsiz gəzir. Müəllif burada valideyn kimi öz «xudbinliyini» də etiraf edir: uşaqlar üçün plan qursa da, araya mağazalar, kafe və muzey kimi kiçik şəxsi arzularını sıxışdırmaq istəyib. Madurodam miniatür parkında oyuncaq kimi görünən, amma oynamaq olmayan maşınlara görə ağlayan Caka da eyni dərsi təkrarlayır.

Zəif cəhətlər də var. Muiderslot qəsrində müəllif «Biz türklər mütləq döyüşkən millətik, böyük türk mədəniyyətlərinin döyüş mirasını genlərimizdə daşıyırıq» yazır; Hollandiya mətbəxi haqqında «türk üçün pis bişmiş yeməyi yemək asan deyil» kimi təkəbbürlü fikirlər də var. NEMO elm muzeyinin təsvirində «astronomiya» əvəzinə «astrologiya» yazılıb. Buna baxmayaraq, kitab uşaqla səyahətin real üzünü göstərən nadir, səmimi və faydalı türk səyahət kitablarındandır.

• Uğursuzluqları gizlətməyən yumorlu dürüstlük
• Hər günün sonunda valideynlər üçün aydın dərs
• Tarix, memarlıq və mətbəx haqqında yüngül, maraqlı məlumat