Kırık Desenler

Roman iki hissəli açılır. Prolog «On il əvvəl» başlığı altında yetimxanada iki qızın gecə söhbətidir: Mercan cəza ilə etüd otağına bağlanıb, ən yaxın rəfiqəsi Elif pəncərədən girib ona iki şirniyyat gətirir — nəzarətçi Həsən ağa verib, «Müdür Baba»nın da ona əsəbləşdiyi üçün üzüldüyünü deyir. Mercan döyüşkəndir, Elif isə yumşaq və mehribandır; Elif «böyüyəndə sənə mən baxacağam», Mercan isə «mənim heç vaxt uşağım olmaz, kimsə məni sevməz» deyir. Bu kiçik səhnə iki qəhrəmanın xarakterini və bütün romanın əsas ideyasını — seçilmiş ailə — bir səhifəyə sığdırır.

Birinci fəsil qəhrəmanın qaçmasıyla açılır: Mercan Elifin köhnə köynəyində, bir həftədir yeməyib-yatmayıb, yetimxanaya gedən yamacda taksini gözləyir. Taksidən Burak — Elifin əri — kiçik qızı İpəklə düşür. Burak «mən ona baxa bilmərəm, borcum var, kirayəni ödəyə bilmirəm» deyir; Mercan isə «Elif ölüb» sözünü eşidəndə təsəlli tapmır, amma İpəyin «Teyze» deməsi onu çəkindirir. O «onu mənə ver, mən böyüdərəm» deyir, Burak isə sonunda körpəni ona uzadır və «məni ona pis danışma» deyir.

İkinci fəsil romanın ən yaxşı hissəsidir: pul azdır, ev yoxdur, universitetdəki yurd bir neçə gün sonra açılır, işləsə körpəyə kim baxacaq, işləməsə pulu hardan tapacaq. Mercan yayla şorbası sifariş edib çörəyi doğrayıb körpəyə yedizdirir, restoranda yaşlı kişinin gətirdiyi ikinci şorba onu uşaqlıqdakı «yetim uşaqlara yemək yedirən insanlar» xatirəsinə qaytarır. Pansiyon otağında gecə İpək «Anne nerede?» deyə ağlayır, Mercan da ağlayanda uşaq susur. Bu epizodlar sadə, amma təsirlidir.

Üçüncü fəsil iş axtarışı və çıxılmazlığı verir. Mercan gecə növbəsi 24 saat açıq marketdə iş tapır, körpəni idman çantasının içində soyunma otağına qoyur; kamera hər yeri izlədiyi üçün hər an ürəyi ağzındadır. Səhər patron körpəni görür, ağlayan Mercanı qovur və gündəlikdən xeyli çox pul olan zərf verir. Sosial xidmətlər, himayə ailələri, «hədiyyə kimi geri qaytarılan uşaq» fikri Mercanın yetimxana təcrübəsindən doğur; müəllif bu təcrübəni qəddar detallarla yox, qısa və dəqiq cümlələrlə verir.

Parkda oturub ağlayanda universitet rəfiqəsi Hale ilə qarşılaşır: Hale «zombi kimi görünürsən» deyir, uşağı qucağına alır və onu evinə aparır. Orada Mercan saatlarla yatır, Hale İpəklə yemək bişirib çizgi film izləyir, mantı verir. Hale özü də «atam bir neçə ay əvvəl öldü, anamla ayrılanda uşaqdım» deyir. Bu, romanın ən isti hissəsidir: «yardım qəbul etməyi öyrən» sözü Mercanın gurur divarında ilk çatdır. Üslub axıcıdır, xatirə və indi növbələşir; təkrarlanan «Elif olsaydı» refreni isə bəzən yorucudur.

• Hekayə birinci şəxsdə, Mercanın səsi ilə danışılır; daxili monoloq və xatirələr indi ilə növbələşir
• Balaca İpəyin səsi (qısaldılmış sözlər, «Anne nerede?») romana təbii isti ton gətirir
• Yetimxana təcrübəsi hər fəsildə ağırlaşdırılmadan, kiçik detallarla (təşkilatlar, himayə ailələri, «Müdür Baba») verilir
• Hale və ailə səhnələri yüngül yumor və səmimiyyət qatır