Pul Axını Kvadrantı — Zəngin Atanın Maliyyə Azadlığı Bələdçisi

Giriş kitabın bütün ideyasını bir sxemdə verir: hər birimiz gəlirimizi dörd kvadrantdan ən azı birindən alırıq — Ç (başqasının yanında çalışan), S (özü üçün çalışan sərbəst peşə sahibi), İ (onun üçün işləyən sistemə sahib olan biznes sahibi) və Y (pulu işlədən investor). Sol tərəfdəkilər vaxtını pula dəyişir, sağ tərəfdəkilər isə sistem və aktivlərdən gəlir əldə edir. Kiyosaki bunu «Zəngin Ata, Kasıb Ata»dakı iki atanın məsləhəti ilə bağlayır: təhsilli «kasıb ata» «yaxşı oxu, təhlükəsiz iş tap» deyir, orta məktəbi bitirməmiş «zəngin ata» isə «şirkət qur, investor ol».

Fikri yaddaqalan edən, zəngin atanın danışdığı su borusu təmsilidir: su sıxıntısı çəkən bir kənd iki nəfərlə müqavilə bağlayır. Ed dərhal iki vedrə alıb səhərdən axşama göldən su daşıyır və pul qazanmağa başlayır. Bill isə aylarla görünmür — şirkət qurur, investor tapır və bir ildən sonra göldən kəndə boru xətti çəkir, suyu daha təmiz, 24 saat və daha ucuz verir. Ed qiyməti endirir, oğullarını da işə cəlb edir, həmkarlar ittifaqı ilə problem yaşayır; Bill isə sistemini başqa kəndlərə satır. Kitabın sualı budur: «Mən boru xətti qururam, yoxsa vedrə ilə su daşıyıram?» Bu sadə təmsil kitabın ən güclü tərəfidir.

Birinci mövzu şəxsi hekayə ilə başlayır: 1985-ci ildə Robert və həyat yoldaşı Kim evsiz qalıb, bir müddət köhnə «Toyota»da, sonra bir dostun zirzəmisində yaşayırlar; dostları «niyə özünüzə bir iş tapmırsınız?» deyə soruşur. Müəllifin dediyinə görə 1989-da artıq milyonçu, 1994-də isə maliyyə baxımından tam azad olurlar — Robert 47, Kim 37 yaşında. Buradan kitabın əsas tezisi çıxır: «Pul qazanmaq üçün pul lazım deyil» — lazım olan xəyal, qətiyyət, sürətli öyrənmə və gəlirin hansı kvadrantdan gəldiyini bilməkdir.

Mövzunun ən təsirli hissəsi «kasıb ata»nın hekayəsidir: Havay ştatının təhsil rəhbəri olan ata vicdanı tələb etdiyi üçün öz müdirinə qarşı Respublikaçılar partiyasından vitse-qubernatorluğa namizəd olur, seçkini uduzur və qubernator onun bir daha dövlət qulluğunda işləməməsinə göstəriş verir. 54 yaşında iş axtarmağa məcbur qalan, bir neçə kiçik biznes cəhdi uğursuz olan ata son illərini sosial təminat sayəsində yola verir. Kiyosaki bunu təhlükəsizliyə söykənən həyat yolunun kövrəkliyinə nümunə kimi göstərir və hekayə həqiqətən düşündürücüdür.

Lakin mövzu kitabın zəif tərəflərini də açır. Təhsilin gərəksizliyini sübut etmək üçün Edison, Ford, Bill Qeyts, Stiv Cobs və Maykl Dell kimi universitet tərk edən milyarderlərin siyahısı verilir — bu, uğursuzluğa düçar olmuş milyonlarla insanı görməzdən gələn klassik seçmə nümunədir. «Sağ tərəfdə qanuni vergi boşluqları çoxdur» tezisi tamamilə ABŞ vergi sisteminə aiddir. Müəllifin evsizlikdən beş ildə milyonçuluğa keçdiyi iddiası da kitabda heç bir rəqəm və detalla əsaslandırılmır, «zəngin ata»nın kimliyi isə açıqlanmır.

Nəticədə kitabın dəyəri verdiyi reseptlərdə deyil, qurduğu çərçivədədir: «gəlirim haradan gəlir və beş ildən sonra haradan gəlsin?» sualı hər oxucu üçün faydalıdır. Kitab özü «heç bir kvadrant digərindən üstün deyil» desə də, bütün mətn aydın şəkildə İ və Y tərəfini təbliğ edir və bu yolun risklərini — iflas edən biznesləri, uduzan investorları — az göstərir. Onu motivasiya və düşüncə mənbəyi kimi oxumaq, konkret maliyyə qərarlarını isə daha ehtiyatlı mənbələrlə yoxlamaq lazımdır.

• Üç hissə və on səkkiz «mövzu»dan ibarət quruluş
• Sadə sxemlər, təmsillər və şəxsi hekayələr
• Hər hissədə «zəngin ata» ilə «kasıb ata» müqayisəsi