A’dan Z’ye Dinler Tarihi — Yahudilik’ten Şintoizm’e
Uyğundur
- Dünya dinlərinə sistemli, müqayisəli baxış istəyən, amma tam tədqiqat əsərinə vaxt sərf etmək istəməyən oxuculara
- Konkret sualları olan (məsələn, "Davud Ulduzu nədir?", "Dalay Lama kimdir?") və birbaşa cavab axtaran istinad kitabı oxucularına
- Fərqli dini ənənələri eyni struktur daxilində müqayisə etmək istəyən oxuculara
Uyğun deyil
- Tək bir dini ənənəni dərin, akademik səviyyədə öyrənmək istəyən oxuculara — bu, geniş baxışlı bir icmal kitabıdır, ixtisaslaşmış monoqrafiya deyil
- Ardıcıl, hekayə-formatında oxumaq istəyən, sual-cavab formatını əlverişsiz tapan oxuculara
Kitab Yəhudiliyin mənşəyini İbrahimin hekayəsi ilə başlayır — Tanrının ona Mezopotamiyadan (indiki İraq) ayrılmasını əmr etməsi və onun bu əmrə tam təslimiyyəti. Renard vurğulayır ki, İbrahim təkcə "qurucu" kimi deyil, Tanrıdan vəhy alan ilk "ibrani" kimi mərkəzi fiqurdur.
Musanın hekayəsi (təxminən eramızdan əvvəl 1300-cü il) xüsusi diqqətlə işlənir — Yanan Kolun yanında ilk vəhydən Sinada On Əmrin verilməsinə qədər. Renard qeyd edir ki, "yəhudi" sözü (ivrit dilindəki "yehudi"dən) əslində Musadan əsrlər sonra, Yəhuda qəbiləsinə istinadən yaranıb.
Tövratın strukturu dəqiq izah olunur: 24 kitabdan ibarət İbrani Müqəddəs Kitabı üç hissəyə bölünür — Tövrat (ilk beş kitab), Peyğəmbərlər (səkkiz kitab, "böyük" və "kiçik" peyğəmbərlər daxil olmaqla) və Yazılar (on bir kitab, o cümlədən Məzmurlar və Əyyub). Bu üçü birlikdə "Tanah" adlanır.
Sonda kitab yəhudi mətn təfsiri ənənəsinin başlanğıcına keçir — Ezranın e.ə. 5-ci əsrdə "itmiş" müqəddəs mətnləri "yenidən kəşf etməsi" və bunları arami dilinə tərcümə etməsi ilə "şifahi Tövrat" ənənəsinin doğulması, sonra Hillelin (e.ə. 50-30) təfsir üçün yeddi prinsipi ("middot") təqdim etməsi, məsələn "yüngül və ağır" prinsipi.
- Hər bölmə eyni yeddi alt-başlıq strukturunu təkrarlayır — bu, fərqli dinləri müqayisə etməyi asanlaşdırır
- Suallar real, gündəlik maraqdan doğan formada verilir ("Davud Ulduzu nədir?" kimi), akademik jarqon minimuma endirilib
- Konkret tarixi tarixlər və mənbə istinadları (İncil bölmələri, tarixi şəxsiyyətlər) hər cavabı zəminə oturdur
- Foto və illüstrasiyalar (Tövrat tomarları, sinaqoq şəkilləri) mətnə vizual kontekst qatır
Kitablarda mövcud olarsa, oxşar tək-din tədqiqi formatında başqa bir baxış
Kitabın qalan 7 dini ənənəyə həsr olunan bölmələri — bu icmal yalnız Yəhudilik bölməsinin başlanğıcını əhatə edir
Yəhudilik bölməsinin qalan hissəsi əsas inancları (monoteizm, əhd konsepsiyası), ritualları (Şabat, bayramlar), sinaqoq həyatını, əxlaqi təlimləri və müasir yəhudi cəmiyyətinin müxtəlif qollarını (ortodoks, reform, konservativ) əhatə edir. Kitab sonra Xristianlıq və İslama (Ortadoğu mənşəli üçlük), daha sonra Hinduizm və Buddizmə (Cənubi Asiya mənşəli), nəhayət Taoçuluq, Konfutsiçilik və Şintoya (Şərqi Asiya mənşəli) keçir.
Hər din bölməsi eyni yeddi-alt başlıq strukturunu izləyir, bu da oxucuya, məsələn, "hər dinin müqəddəs mətni necə formalaşıb" və ya "hər dinin liderlik strukturu necədir" kimi sualları bölmələr arasında birbaşa müqayisə etmə imkanı verir. Kitabın sonunda hər bölmə üçün ayrıca terminlər lüğəti və ümumi "əlavə oxu" siyahısı yer alır.
Problem görürsünüzsə bizə yazın. Nəşriyyat, müəllif, hüquq sahibi və ya sadəcə oxucu — fərqi yoxdur. Bu icmalda təlif hüququ baxımından problemli bir şey varsa, icmal yazarı saytın qaydalarını pozubsa, yaxud sadəcə təklifiniz və ya iradınız varsa, hey@kitabdanevar.com ünvanına yazın. Məsələni məhkəməyə aparmadan, öz aramızda həll etmək istəyirik: müraciəti 48 saat ərzində araşdırır, lazım gələrsə icmalı düzəldir və ya tamamilə silirik.
