Bebeğinize Fransız Kalın!

Kitab müəllifin şəxsi bir təəssüratı ilə açılır: qızı Bean 18 aylıq ikən ərilə Fransanın sahil şəhərində kiçik bir tətilə çıxırlar, amma hər gün restoranda yemək yemək əsl əzaba çevrilir — Bean duz qablarını dağıdır, mama stulundan çıxmaq istəyir, hər şeyi atır. Elə həmin restoranlarda o, ətrafdakı fransız uşaqlarının tamam fərqli davrandığını görür: sakitcə oturub balıq, hətta tərəvəz yeyirlər, qışqırıq-vızıltı yoxdur.

Bu ziddiyyət onda saysız sual doğurur — fransız uşaqlar genetik olaraq daha sakindirmi, yoxsa gizli bir tərbiyə üsulu varmı? Cavab axtarışına başlayanda görür ki, fərq təkcə süfrə davranışında deyil: fransız uşaqlar az ağlayır, valideynlərini telefonu bağlamağa məcbur etmir, otaqları oyuncaqla dolu deyil. Jurnalist təcrübəsini analiq çarəsizliyi ilə birləşdirərək, çanta dolusu gizli qeyd dəftəri ilə fransız valideynləri müşahidə etməyə başlayır.

Birinci fəsil geriyə qayıdıb müəllifin Parisə necə gəldiyini izah edir: Nyu-Yorkda qəzetdə xarici xəbərlər müxbiri işləyirkən gözlənilmədən işdən çıxarılır, elə həmin gün ingilis sevgilisi Saymonla görüşməyə gedir. İşdən çıxarılma onu rahatlatsa da, "sosial zəhərlənmə" ilə üzləşir — illərlə çalışdığı iş yoldaşları onu görməzdən gəlir.

Sonra Saymonla Parisə köçmə qərarı, orada özünə iş və dostlar qurması, uşaq sahibi olmaq istəyi təsvir olunur. Hamilə qalandan sonra isə amerikan-tipli narahatlıq mədəniyyəti başlayır: "Güvənlidirmi?" sualına cavab axtaran saysız internet forumu, bir-birinə zidd ekspert məsləhətləri, hamiləliyin demək olar tam ştatlı işə çevrilməsi.

Müəllif Prinston universitetinin bir araşdırmasına istinad edir: Ohayo ştatındakı analar, Fransanın Renn şəhərindəki analara nisbətən uşaq baxımını iki dəfə az zövqlü hesab edirlər. Bu, onun Paris və Amerikada gördüklərini təsdiqləyir — fransız tərbiyəsində bu işi daha az yorucu edən nəsə var.

Fəsil "fransız valideynlər" ümumiləşdirməsinin əsasən orta və yuxarı-orta təbəqəli, təhsilli Paris sakinlərinə aid olduğunu etiraf edir, amma müəllif Fransanın müxtəlif bölgələrində bu prinsiplərin geniş yayıldığını görür — zəngin vəkillər, uşaq baxıcıları, park skamyasında oturan yaşlı qadınlar belə eyni əsas qaydalardan danışır.

Fəslin mərkəzi tezisi budur: fransızcada "discipline" sözü demək olar işlənmir, əvəzinə "education" (böyütmə) — davamlı, gündəlik bir proses kimi qəbul edilən bir anlayış var. Müəllif fərqli tərbiyə üsulunun kifayət etmədiyini, lazım olanın uşağın həqiqətən nə olduğu haqqında fərqli baxış olduğunu anlayır.

Fəsil onun bu kəşfi araşdırmaq qərarı ilə bitir — bundan sonrakı fəsillər Parisin uşaq bağçası sistemindən tutmuş, "gözləmək" bacarığına, yemək mədəniyyətinə qədər bu fərqli baxışın praktik təzahürlərini bir-bir açacaq.

• Kitab jurnalist müşahidəsi ilə şəxsi memuarı birləşdirir — hər fəsil konkret bir səhnədən (restoran, park, xəstəxana) başlayıb daha geniş mədəni müqayisəyə keçir.
• Müəllif özü-özünü tənqid etməkdən çəkinmir — öz "amerikanvari" narahatlığını yumorla təsvir edir, bu, kitabı didaktik olmaqdan qurtarır.
• Fransızca terminlər (cadre, sage, autonomie) hər fəsildə izah olunaraq işlədilir — kitabın sonunda qısa lüğət də var.
• Elmi araşdırmalara istinadlar var (Prinston araşdırması kimi), amma bunlar akademik ton yaratmır, nəql axınına inteqrasiya olunub.