Her Güne Bir Yasa

Ön sözdə Greene kitabın məqsədini izah edir. İnsan beyni təhlükəli mühitdə reallığı dəqiq görmək üçün təkamül keçirib, indi isə «leopardların yerini incə siyasi oyunlar oynayan insanlar tutub». Mədəniyyətimiz başımızı dünyanın necə olmalı olduğu haqqında yanlış fikirlərlə doldurur: yaxşı məktəb və əlaqələr uğurun açarıdır, səhvdən qaçmaq lazımdır, narsist və paxıl insanlar azdır, biz isə belə deyilik. Greene kitabı bir növ «tərbiyə romanı» kimi oxumağı təklif edir: oxucu qəhrəmandır, xəyallarından ayrılaraq yetkinləşir.

Yanvar ayı «həyat vəzifəsi» mövzusundadır və Greene-in ən şəxsi mətni ilə açılır. Səkkiz yaşında yazıçı olmaq istəyir, amma pul qazanmaq üçün jurnalistikaya gedir. Bir gün redaktoru üçüncü martinidən sonra deyir: «Səndə yazıçı materialı yoxdur, hüquq fakültəsinə get, Robert.» Bu söz onu uzun axtarışa salır: Yunanıstanda tikintidə, Barselonada ingilis dili müəllimi, Parisdə otel resepşınında, Los-Ancelesdə detektiv bürosunda işləyir, cəmi altmışa yaxın iş dəyişir. 36 yaşında Venesiyada bir naşirlə tanış olur və bu görüşdən «Gücün 48 qanunu» ideyası doğulur.

Yanvarın gündəlik mətnləri əsasən «Ustalıq» kitabından götürülüb və uşaqlıqdakı ilk meyilləri xatırlamağa çağırır. Marie Curie dörd yaşında atasının kabinetindəki laboratoriya şkafına baxıb heyrətlənir. Antropoloq Daniel Everett Meksika sərhədindəki kovboy qəsəbəsində miqrantların dilinə vurulur. Nevroloq V. S. Ramachandran Madrasda dəniz qabıqları toplayır və illər sonra «fantom ətraflar» üzərində kəşflər edir. Temple Grandin üç yaşında autizm diaqnozu alır, ömürlük xəstəxanaya yerləşdirilməsi təklif olunur, amma o, öz yolunu tapır. Hər səhifə qısa və təsirlidir.

Bəzi yeni mətnlər kitabın ən yaxşı hissəsidir. Greene «qəribəliyinizi qucaqlayın» deyir və «Gücün 48 qanunu»nun naşirləri qorxutduğunu, amma onun qeyri-adi formatından imtina etmədiyini xatırladır. Uşaqlıqda müəllimin lövhəyə yazdığı sözdən yeni sözlər düzəltməyə necə heyran qaldığını danışır. Pul və statusu birbaşa hədəf seçməyin uyğun gəlmədiyini «həddən artıq niyyət» effekti ilə izah edir: yatmağa çox çalışanda yuxu qaçır. Bu məsləhətlər sadədir, amma səmimi səslənir.

Fevralın ilk günlərinə də baxdıq, çünki onlar kitabın ən faydalı mətnlərindəndir. 1 fevralda Greene şagirdlik dövrünün məqsədinin pul və ya şöhrət deyil, «özünü dəyişmək» olduğunu yazır: hər sahənin yüz illərlə formalaşmış qaydaları var və yeni başlayan onlara əvvəlcə «boyun əyməlidir». 2 fevralda isə on doqquz yaşlı Ryan Holidayi necə köməkçi götürdüyünü danışır: Holiday onun düşüncə tərzini anlamaq üçün kitablarının mənbələrini belə oxuyubmuş. Greene buradan aydın bir dərs çıxarır: ustaddan yalnız almaq yox, ona nə verə biləcəyini də düşünmək lazımdır.

Kitabın zəif tərəfi də yanvarda görünür. «Günün qanunu» hissələri tez-tez ümumi motivasiya cümləsinə çevrilir: «Bu gün sizi zirvədə hiss etdirən şeyi edin.» Bir neçə gün eyni fikri fərqli nümunə ilə təkrarlayır. Greene-in tarixi nümunələrə əsaslanan üslubu uzun kitablarda kontekstlə güclənir, burada isə yarımsəhifəlik parçalarda bəzən sadəcə «məşhur adamın uğur hekayəsi»nə qalır. Füsun Dorukerin türkcə tərcüməsi səlis oxunur.

• Hər gün üçün bir səhifə — qısa, rahat, ardıcıl oxunmağa ehtiyac olmadan
• Müəllifin həyatından yeni, şəxsi mətnlər
• Hər mətnin altında hansı kitabın hansı fəslindən götürüldüyü qeyd olunur