Şiddet ve Tecavüz Tarihine Epigenetik Yaklaşım: Dün-Bugün
Uyğundur
- Zorakılığın psixoloji və sosial köklərini müzakirə edən sərt, polemik esselər oxuyanlara
- Arxiv və dərslik istinadlarının bolluğu ilə qeyri-akademik, müəllif mövqeyli tarixi-psixoloji araşdırma axtaranlara
Uyğun deyil
- Cinsi zorakılıq, uşaq istismarı və soyqırım təsvirlərini hazırda daşıya bilməyənlərə
- Elmi mənada epigenetika və ya tarixi dəqiq metodla yazılmış akademik əsər axtaranlara
- Dini və etnik qrupların ümumiləşdirilmiş tənqidindən narahat olanlara
Dreisbusch girişdə metodunu belə qurur: tarix «həmişə güclünün tək ölçülü faşist dinamikaları ilə yazılıb», buna görə də müəllif Məhəmməd dövrü üçün İbn İshaqın «Siyər»i kimi ən erkən mənbələrə, müasir tərcümeyi-hallara yox, həmin qaynaqlara üstünlük verdiyini bildirir. Hegelin «həqiqət bütövdür» fikrinə istinad edib bu «bütövün» nəticəsini soyqırım adlandırır. Birinci bölmədəki əsas tezis: zorakılıq və inkarçılıq insanın şüuraltında artıq mövcud olan sistemli dövrdür, söz isə yalnız onun şüurdakı görünüşüdür.
«İnkarçılığın insan psixologiyasında epigenetik başlanğıcı» bölməsi 1936–1937-ci illərə aid qəzet xəbərlərinin şəkilləri (cinayət xəbərləri) ilə başlayır və müəllifin məqsədini açıqlayır: izahı həm elmi dilə yönəlik oxucuya, həm də «nağıl və yalanlarla formalaşmış» insanlara çatdırmaq. Bu cümlələrdə müəllif oxucunun «anlama qabiliyyəti»nə şübhə edir, keçmişdə baş verənləri isə «namuslulaşdırmaq»a qarşı çıxır: «mənim nənəm erməni idi» deyənlərin simpatiyasının keçmişi təmizləmək üçün istifadə olunmamalı olduğunu yazır.
Müəllif Almaniyada Yaşıllar Partiyası ətrafında pedofiliya mübahisəsini nümunə gətirir (Daniel Cohn-Bendit, Alice Schwarzer) və cinsəlliyin cəmiyyətdə «problemli mexanizm» olduğunu, «sosial deqenerasiyanın» yalnız söz səviyyəsində qaldığını iddia edir: bir cəmiyyət uşaqlara həssas olmalıdırsa, öz istehsal etdiyi silahlarla başqa ölkələrdə minlərlə uşağı hədəfə alması uyğunsuzluqdur. Bu hissədə mətn tezisdən sərbəst sapma ilə hərəkət edir və bir mövzudan digərinə atlayır.
Sonra müəllif «epigenetik»i izah etməyə keçir: genetik kodlar üzərindəki psixoloji davamlılıq, dopamin, adrenalin, testosteron, serotonin, oksitosin, östrogen, vazopressin, feromon və nörotrofin kimi hormonların siyahısı. Bu hissə alman dərsliklərinə (Montag, Lohaus/Vierhaus) istinad edir və mətnin ən sistemli yeridir; lakin hormonları şiddətin «təbii» olması kimi yox, onun bioloji zəmini kimi göstərməyə çalışır. Bölmənin sonunda «yumurta, yoxsa toyuq» sualı və hüceyrənin DNT/RNT quruluşu ilə «insan epigenomu»nun xarici mühitdə formalaşması qısa izah olunur.
- Kitab müxtəlif mövzuları (psixologiya, sosiologiya, tarix, hüquq, din) bir arada birləşdirir; hər bölmə ayrıca esse kimi oxunur
- Qeydlər çoxdur (aşağı qeydlərdə alman dilli mənbələr də var), lakin mətn bəzən istinad kütləsi altında itir
- Epigenetika elmi mənada deyil, davranışın nəsildən-nəslə davam etməsi barədə geniş metafora kimi istifadə olunur
- Mövzudan mövzuya sıçrayışlar və uzun hormonlar siyahısı oxu axınını ləngidir
Soyqırımlara qarşı beynəlxalq reaksiya haqqında məşhur araşdırma
Tarixdə təcavüzün sosial mənasını araşdıran klassik əsər
Zorakılığın tarixi azalması haqqında geniş elmi baxış
Oxunan hissənin sonunda müəllif həyatın C, N, H, O, S, P elementlərindən qurulduğunu, yumurta və spermin birləşməsindən insanın yarandığını, DNT, RNT və epigenomun hüceyrədə xarici mühitin təsiri altında formalaşdığını yazır və bu izahı Quranın 86-cı «Tariq» surəsinin 6-cı ayəsi ilə əlaqələndirir. Bundan sonrakı fəsillər bu rəyin dairəsindən kənardadır.
Problem görürsünüzsə bizə yazın. Nəşriyyat, müəllif, hüquq sahibi və ya sadəcə oxucu — fərqi yoxdur. Bu icmalda təlif hüququ baxımından problemli bir şey varsa, icmal yazarı saytın qaydalarını pozubsa, yaxud sadəcə təklifiniz və ya iradınız varsa, hey@kitabdanevar.com ünvanına yazın. Məsələni məhkəməyə aparmadan, öz aramızda həll etmək istəyirik: müraciəti 48 saat ərzində araşdırır, lazım gələrsə icmalı düzəldir və ya tamamilə silirik.
