Sofinin Dünyası
Uyğundur
- Fəlsəfəyə maraq göstərən, amma quru akademik dərslikdən çəkinən oxuculara
- Yetkinləşmə (coming-of-age) romanlarını sevən, eyni zamanda intellektual dərinlik axtaran gənc və böyük oxuculara
- Qərb fəlsəfə tarixinə (Sokratdan müasir dövrə qədər) əlçatan, hekayə formasında bir giriş istəyənlərə
- Sirli, tapmacalı süjetli romanları sevənlərə
Uyğun deyil
- Sürətli, aksiyon yönümlü süjet axtaran oxuculara — kitabın böyük hissəsi fəlsəfi izahat formasındadır
- Fəlsəfəni artıq akademik səviyyədə öyrənmiş, sadələşdirilmiş icmaldan fayda görməyəcək oxuculara
- Dərin xarakter təhlili və emosional drama axtaran oxuculara — burada əsas "personaj" fəlsəfə tarixinin özüdür
Kitab, 14 yaşlı Sofi Amundsenin adi bir məktəb günündən evə qayıdışı ilə başlayır — poçt qutusunda müəllifsiz, pulsuz bir zərf tapır, içində yalnız bir sual: "Sən kimsən?"
Sofi bu sualla güzgü qarşısında dayanıb özünə baxır, öz mövcudluğunu, xarici görünüşünü, adının niyə məhz bu olduğunu sorğulayır — Gaarder bu səhnədə fəlsəfənin ilk və ən sadə sualını (kimlik) məişət detalları ilə hörür.
İkinci zərf "Dünya haradan yaranıb?" sualını gətirir. Sofi bu sualı öz-özünə cavablandırmağa çalışarkən klassik kosmoloji arqumentə (hər şeyin başlanğıcı olmalıdır, amma "yoxdan yaranma" da mümkün deyil kimi görünür) təsadüfən özü rast gəlir — kitabın metodu budur: mürəkkəb fəlsəfi problemləri əvvəlcə uşaq intuisiyası ilə, sonra tarixi kontekstlə izah etmək.
Sofi bu sualları bağçadakı gizli sığınacağı "Geçit"də düşünür — burda üçüncü bir sirr üzə çıxır: poçt qutusunda Hilde Möller Knag adlı, telefon kitabında tapılmayan bir qıza ünvanlanmış, amma Sofinin adı ilə göndərilmiş bir doğum günü kartpostalı.
Fəsil, Sofinin məktəbdə diqqətini toplaya bilməməsi və ən yaxın dostu Jorünlə arasında yaranan məsafə ilə bitir — Sofi artıq adi məktəbli oyunlarına (kart, tennis) maraq itirib, sadəcə bu üç sirri həll etməyə çalışır.
- Gaarder mürəkkəb fəlsəfi anlayışları (varlıq, kosmologiya) sadə, uşaq bucağından yazılmış daxili monoloqla təqdim edir — jarqonsuz, əlçatan
- Kitab çərçivə-hekayə (frame narrative) strukturundan istifadə edir — sirli məktub müəllifi və Hilde adlı ikinci qız xətti sonrakı fəsillərdə mürəkkəb bir metafizik oyuna çevrilir
- 1991-ci ildə nəşr olunub, o vaxtdan bəri 40-a yaxın dilə tərcümə edilib, dünyada ən çox satılan fəlsəfə kitablarından biridir
Eyni mövzunu akademik, roman-olmayan formatda əhatə edən klassik mənbə
Kitabın öz arxa qapaq mətnində istinad edilən, tarixi-intellektual detektiv roman
İkinci fəsildə Sofi poçt qutusunda qəribə bir açıqca tapır: Livandan göndərilib və «Hilde Möller Knag, Sofi Amundsen vasitəsilə» ünvanlanıb. Açıqcada Hildenin 15 yaşı təbrik olunur. Sofi bu tanımadığı qızın kim olduğunu və açıqcanın niyə ona gəldiyini anlamır. Kitab boyu belə açıqcalar və izlər çoxalır.
«Berkeley» fəslinin sonunda Alberto Sofiyə Berkeley-in fikrini izah edir: bütün təsəvvürlərimizin səbəbi maddə deyil, «ruh»dur. Sonra əlavə edir ki, onlar üçün bu «ruh» Hildenin atası ola bilər. Alberto açıqcaları, danışmağa başlayan iti Hermesi və Sofiyə tez-tez «Hilde» deməsini xatırladır. Onun fikrincə, Albert Knag onlar haqqında yazır. «Ad günün mübarək, Hilde!» deyən kimi göy gurlayır. Sofi yağışın altında evə qaçır və düşünür: 15 yaşının ərəfəsində həyatının sadəcə bir yuxu olduğunu anlamaq necə də acınacaqlıdır.
Növbəti fəsil, «Bjerkely», Lillesand yaxınlığındakı köhnə kapitan evində açılır. 15 iyun 1990-cı il, Hilde Möller Knag 15 yaşına girir. Atası Albert Livandadır. Masada ondan hədiyyə olaraq böyük bir qovluq tapır: makinada yazılmış vərəqlər, birinci səhifədə «SOFİNİN DÜNYASI». Hilde oxumağa başlayır və Sofinin aldığı açıqcanın ona ünvanlandığını görəndə yerindən sıçrayır. Yəni oxucunun indiyə qədər oxuduğu hər şey atanın qızına yazdığı ad günü hədiyyəsidir. Kitabın ikinci yarısı bu iki dünyanın, Sofinin və Hildenin, bir-birinə təsiri üzərində qurulur.
Problem görürsünüzsə bizə yazın. Nəşriyyat, müəllif, hüquq sahibi və ya sadəcə oxucu — fərqi yoxdur. Bu icmalda təlif hüququ baxımından problemli bir şey varsa, icmal yazarı saytın qaydalarını pozubsa, yaxud sadəcə təklifiniz və ya iradınız varsa, hey@kitabdanevar.com ünvanına yazın. Məsələni məhkəməyə aparmadan, öz aramızda həll etmək istəyirik: müraciəti 48 saat ərzində araşdırır, lazım gələrsə icmalı düzəldir və ya tamamilə silirik.
