Duygusal Yaralar
Uyğundur
- Roman, ssenari və hekayə yazanlara
- Personajın keçmişini və motivasiyasını dərinləşdirmək istəyənlərə
- Yazıçılıq kurslarında və seminarlarda istifadə üçün istinad kitabı axtaranlara
Uyğun deyil
- Öz travmasından sağalmaq üçün psixoterapiya kitabı axtaranlara
- Roman kimi ardıcıl oxunacaq mətn istəyənlərə
- Klinik psixologiya dəqiqliyi gözləyənlərə
Müəlliflər emosional yaranı «dərin psixoloji səviyyədə ağrı yaradan mənfi təcrübə (və ya təcrübələr silsiləsi)» kimi təyin edir. Misal: elmi sərgidə üçüncü yer tutub evə gələn uşağa anasının «daha çox çalışmalı idin» deməsi. Yaralar tək hadisədən də (qətlə şahid olmaq, uşağın ölümü), təkrarlanan hadisələrdən də (iş yerində zorbalıq, zəhərli münasibətlər), davamlı vəziyyətdən də (yoxsulluq, valideyn laqeydliyi) yarana bilər. Müəlliflər yazıçıya iki şeyi xatırladır: personajın keçmişi onun bu günkü davranışının səbəbidir və yara fiziki zədə kimi iz buraxır.
Mərkəzi anlayış «yalan»dır: travma yaşayan personaj baş verənləri izah etməyə çalışır və səhv məntiqlə günahın özündə olduğu nəticəsinə gəlir. Əsas nümunə Paul-dur: beşinci evlilik ilində arvadının eynicinsli olduğunu öyrənir, «daha yaxşı əri olsaydım» deyə özünü günahlandırır və «qüsurlu insanlar evlənməyə layiq deyil» inancına gəlir. Müəlliflər yalanı «zəhərli spor buraxan göbələk»lə müqayisə edir; yalan özünə hörməti sarsıdır, əlaqələri məhdudlaşdırır və qorxunu qidalandırır. Hər kəsin travmaya qarşı immuniteti yoxdur — hətta cəsarətli qəhrəman da.
«Yaranın qalıqları» bölməsi yaranın personajı necə dəyişdirdiyini sadalayır: özünü görmə tərzi, şəxsiyyət dəyişiklikləri, nəyi vacib saymaq, münasibətlər və ünsiyyət, emosional həssaslıqlar, əxlaqi qaydalar. Paul üçün bu, məsafəli münasibətlər, dünyaya ümidlə yox qorxu ilə baxmaq və içində böyüyən boşluqdur. Sonra Maslow-un ehtiyaclar iyerarxiyası (fizioloji ehtiyaclar, təhlükəsizlik, sevgi və aidiyyət, hörmət, özünüreallaşdırma) izah edilir və deyilir ki, ödənilməyən ehtiyac nəhayət «son damla» anına çatır; müəlliflərə görə bu, personajı dəyişməyə məcbur edən əsas qüvvədir.
«Personaj inkişafı» üç forma ayırır: dəyişim (ən çox yayılmış — qəhrəman qorxularından və yalanlarından qurtulur), statik inkişaf (daha çox hadisəyə əsaslanan hekayələrdə) və uğursuz inkişaf (qəhrəman dəyişməyə cəsarət etmir və faciəyə yetişir). Hekayənin «dörd qonağı» sadalanır: daxili motivasiya, xarici motivasiya, xarici münaqişə və daxili münaqişə. Sonra «buraxma səyahəti» təsvir olunur: kiçik uğurlar, dib nöqtəsi, yaranı yeni işıqda görmək, yalanı rədd etmək və beş addım (sahiblənmək, kiçik hədəflər, yaxşı vərdişlər, «emosional paraşüt», fəaliyyət planı).
- Bütün nəzəriyyə bir uydurma personajın (Paul) nümunəsi ilə izlənir
- Mürəkkəb mövzu başlıqlar və qısa bölmələrlə hissələrə bölünüb
- Yazıçıya birbaşa tapşırıq və suallar verilir; ssenari ilə bağlı praktiki yönəltmə güclüdür
- Psixoloji anlayışlar (Maslow, yalan, emosional zireh) sadələşdirilib və klinik mənbələrə istinad zəifdir
Eyni müəlliflərin personaj xüsusiyyətləri lüğəti seriyasından
Eyni seriyadan; qüsurlu xüsusiyyətlər üzrə istinad kitabı
Oxunan hissənin sonunda müəlliflər «pis adamın səyahəti» bölməsinə keçir: qəhrəmanla eyni qəlibi izləyən, lakin ödənilməmiş ehtiyacla yaşamağa razı qalan, günahı başqasına yükləyən və yanlış motivasiyanın ardınca gedən antaqonistin yolunu izah edirlər. «Yanlış motivasiyanın ardınca getmək» alt başlığı ilə bu hissə kəsilir; sonra travma lüğəti başlayır.
Problem görürsünüzsə bizə yazın. Nəşriyyat, müəllif, hüquq sahibi və ya sadəcə oxucu — fərqi yoxdur. Bu icmalda təlif hüququ baxımından problemli bir şey varsa, icmal yazarı saytın qaydalarını pozubsa, yaxud sadəcə təklifiniz və ya iradınız varsa, hey@kitabdanevar.com ünvanına yazın. Məsələni məhkəməyə aparmadan, öz aramızda həll etmək istəyirik: müraciəti 48 saat ərzində araşdırır, lazım gələrsə icmalı düzəldir və ya tamamilə silirik.
