Sofi’nin Dünyası
Uygun
- Felsefeye ilgi duyan ama kuru akademik ders kitabından çekinen okurlara
- Olgunlaşma (coming-of-age) romanlarını seven, aynı zamanda entelektüel derinlik arayan genç ve yetişkin okurlara
- Batı felsefe tarihine (Sokrates'ten günümüze) erişilebilir, hikâye biçiminde bir giriş isteyenlere
- Gizemli, bilmece dolu kurgulu romanları sevenlere
Uygun değil
- Hızlı, aksiyon odaklı bir kurgu arayan okurlara — kitabın büyük kısmı felsefi anlatım biçimindedir
- Felsefeyi zaten akademik düzeyde öğrenmiş, sadeleştirilmiş bir özetten fayda görmeyecek okurlara
- Derin karakter analizi ve duygusal drama arayan okurlara — burada asıl "karakter" felsefe tarihinin kendisidir
Kitap, 14 yaşındaki Sofi Amundsen'in sıradan bir okul gününün ardından eve dönüşüyle başlar — posta kutusunda imzasız, pulsuz bir zarf bulur, içinde yalnızca bir soru vardır: "Sen kimsin?"
Sofi bu soruyla aynanın karşısında durup kendine bakar, kendi varlığını, dış görünüşünü, adının neden bu olduğunu sorgular — Gaarder bu sahnede felsefenin ilk ve en basit sorusunu (kimlik) gündelik ayrıntılarla örer.
İkinci zarf "Dünya nereden geldi?" sorusunu getirir. Sofi bu soruyu kendi kendine cevaplamaya çalışırken klasik kozmolojik argümana (her şeyin bir başlangıcı olmalı, ama "yoktan var olma" da imkânsız görünüyor) kendiliğinden rastlar — kitabın yöntemi budur: karmaşık felsefi sorunları önce çocuksu bir sezgiyle, sonra tarihsel bağlamla açıklamak.
Sofi bu soruları bahçedeki gizli sığınağı "Geçit"te düşünür — burada üçüncü bir sır ortaya çıkar: posta kutusunda, telefon rehberinde bulunamayan Hilde Möller Knag adlı bir kıza gönderilmiş ama Sofi'nin adıyla teslim edilmiş bir doğum günü kartpostalı.
Bölüm, Sofi'nin okulda dikkatini toplayamaması ve en yakın arkadaşı Jorunn'la arasında açılan mesafeyle sona erer — Sofi artık sıradan okul oyunlarıyla (kâğıt, tenis) ilgilenmiyor, yalnızca bu üç sırrı çözmeye çalışıyor.
- Gaarder karmaşık felsefi kavramları (varlık, kozmoloji) sade, çocuksu bir iç monologla sunuyor — jargonsuz, erişilebilir
- Kitap çerçeve-anlatı (frame narrative) yapısı kullanır — gizemli mektup yazarı ve Hilde adlı ikinci kız hattı sonraki bölümlerde karmaşık bir metafizik oyuna dönüşür
- 1991'de yayımlanmış, o zamandan bu yana kırka yakın dile çevrilmiş, dünyanın en çok satan felsefe kitaplarından biridir
Aynı konuyu akademik, roman olmayan biçimde ele alan klasik kaynak
Kitabın kendi arka kapak metninde atıfta bulunulan, tarihi-entelektüel bir polisiye roman
İkinci bölümde Sofi posta kutusunda tuhaf bir kartpostal bulur: Lübnan'dan gönderilmiş ve «Hilde Möller Knag, Sofi Amundsen eliyle» diye adreslenmiştir. Kartta Hilde'nin 15. yaşı kutlanır. Sofi tanımadığı bu kızın kim olduğunu ve kartın neden kendisine geldiğini anlamaz. Kitap boyunca bu tür kartlar ve izler çoğalır.
«Berkeley» bölümünün sonunda Alberto, Berkeley'in düşüncesini anlatır: tüm fikirlerimizin nedeni madde değil, bir «ruh»tur. Ardından ekler: onlar için bu «ruh» Hilde'nin babası olabilir. Kartpostalları, konuşmaya başlayan köpek Hermes'i ve Sofi'ye sık sık «Hilde» demesini hatırlatır. Ona göre Albert Knag onlar hakkında yazıyordur. «Yaş günün kutlu olsun Hilde!» der demez gök gürler. Sofi yağmurun altında eve koşar ve düşünür: tam on beşine basarken hayatının yalnızca bir rüya olduğunu anlamak ne acıklı.
Sonraki bölüm, «Bjerkely», Lillesand dışındaki eski kaptan köşkünde açılır. 15 Haziran 1990, Hilde Möller Knag 15 yaşına basar. Babası Albert Lübnan'dadır. Masada ondan hediye olarak büyük bir dosya bulur: daktiloyla yazılmış sayfalar, ilk sayfada «SOFİ'NİN DÜNYASI». Hilde okumaya başlar ve Sofi'nin aldığı kartın kendisine yazıldığını görünce yerinden hoplar. Yani okurun şimdiye kadar okuduğu her şey, babanın kızına yazdığı yaş günü hediyesidir. Kitabın ikinci yarısı bu iki dünyanın, Sofi'ninkiyle Hilde'ninkinin, birbirine etkisi üzerine kurulur.
Bir sorununuz varsa bize yazın. Yayınevi, yazar, hak sahibi ya da sadece okuyucu — fark etmez. Bu incelemede telif hakkı açısından sorunlu bir şey varsa, inceleme yazarı sitenin kurallarını ihlal etmişse, ya da sadece bir öneriniz ya da şikayetiniz varsa, hey@kitabdanevar.com adresine yazın. Meseleyi mahkemeye taşımadan, kendi aramızda çözmek istiyoruz: başvuruyu 48 saat içinde inceliyor, gerekirse incelemeyi düzeltiyor ya da tamamen kaldırıyoruz.
