Şintoizm — Ataların Ruhları
Uygun
- Japon kültürüne, animeye ve mitolojiye ilgi duyup köklerini öğrenmek isteyenlere
- Dinler tarihine kısa kitaplarla başlayanlara
- İzanagi, İzanami, Amaterasu gibi isimleri bir arada görmek isteyenlere
- Serinin «Budizm» ve «Deizm» kitaplarını okuyanlara
Uygun değil
- Akademik kesinlik ve kaynak gösterimi bekleyenlere
- Akıcı bir metin isteyenlere — kitabın büyük kısmı sözlük
- Modern Japonya'da Şinto'nun siyasi rolü üzerine derin bir analiz arayanlara
Bölüm Japon adalarının yaratılış mitiyle açılıyor. Gök kamileri tarafından yeryüzünü yaşanabilir kılmakla görevlendirilen İzanagi ve İzanami, gökle yeri birleştiren köprüden kutsal mızrağı sarkıtıp okyanusu karıştırıyor, mızrağın ucundan düşen damladan Onogoro Adası oluşuyor. Çift adada kurdukları sütunun etrafında dönüyor, karşılaştıklarında önce kadın konuşuyor — ve bu evliliği lanetliyor: doğan çocuklar yalnızca küçük adalar oluyor. Gök kamilerinin emriyle ikinci kez evleniyorlar, bu sefer önce İzanagi konuşuyor ve Japonya'nın sekiz büyük adası doğuyor.
Bölümün en etkileyici kısmı ölüm miti. İzanami ateş kamisi Kagutsuchi'yi doğururken ölüyor, yeraltı dünyası Yomi'ye iniyor. İzanagi onu geri getirmek için girişe kadar gidiyor, ama İzanami yeraltı dünyasının yemeklerinden tatmış. Merakına yenilen İzanagi bir ateş yakıp içeri bakıyor, eşinin çürüyen bedenini görüp kaçıyor; öfkelenen İzanami onu kovalıyor, İzanagi girişi bir kayayla kapatıyor. İzanami her gün bin insanı öldüreceğine yemin ediyor, İzanagi ise her gün bin beş yüz insanın doğacağını söylüyor. Kitap bu diyaloğu iyi aktarıyor: ölümle yaşam arasındaki dengenin mitolojik açıklaması olarak akılda kalıyor.
Ardından İzanagi'nin arınma ayini sırasında doğan «Üç İlahi Çocuk» tanıtılıyor: sol gözünden Güneş kamisi Amaterasu, sağ gözünden Ay kamisi Tsukuyomi, burnundan da yeryüzü ve denizlerin hâkimi Susano-wo. Amaterasu'nun Susano-wo'nun yaramazlıklarına kırılıp mağaraya kapanması, dünyanın güneşsiz kalması, kamilerin mağaranın önüne ayna ve mücevherlerle süslenmiş sakaki ağacı koyup dans etmesi — bu bölüm kitabın en canlı sayfaları. Ayna, mücevher ve kılıç, Japon imparatorluk ailesinin üç kutsal nesnesi olarak Amaterasu'nun torunu Ninigi'ye veriliyor.
Bölümün ikinci yarısı ritüellere geçiyor: arınma havuzunda el ve ağız yıkama, pirinç rakısı (sake) ve yiyecek takdimesi, el çırparak kamiyi çağırmak, «kagura» adlı şamanik danslar, fani dünyayı ilahi âlemden ayıran «tori» kapıları. Ise tapınağına yılda üç kez yapılan hac, çocukların 3, 5 ve 7 yaşlarında tapınağa götürülmesi, düğünlerin Şinto, cenazelerin ise Budist rahiplerce yürütülmesi gibi ayrıntılar Japon dini hayatının karma yapısını iyi gösteriyor. Kitap 125 milyonluk Japon nüfusunun yalnızca 4–5 milyonunun «saf» Şintoist olduğunu belirtiyor.
Ancak bölümde dikkatli okurun gözünden kaçmayacak hatalar var. Bir yerde üç büyük kaminin nesnelerinin «babaları İzanami» tarafından verildiği söyleniyor — oysa birkaç satır önce İzanami anne, İzanagi baba olarak sunulmuş. Tsukuyomi bir yerde «yeraltı dünyasının hâkimi» olarak anılıyor, bu da geleneksel kaynaklarla örtüşmüyor. Kaguya-hime masalı ilginç olsa da yaratılış bölümüne neden alındığı belli değil. Nihongi'de kadının önce konuşmasına itiraz eden alıntı Konfüçyüs etkisi olarak not ediliyor, ama bu konu geliştirilmiyor.
Genel olarak bu bölüm kitabın en dolu kısmı ve Şintoizm'in mit ile ritüel arasındaki bağını kısa yoldan anlamaya yardım ediyor. Kenardaki görseller ve alt yazılar (İzanagi ve İzanami, Ninigi) görsel destek sağlıyor. Ama metnin kaynaksız verilmesi, editörlük hataları ve kısa formatın derinliğe izin vermemesi onu yalnızca ilk tanışma için uygun kılıyor; konuyu ciddi öğrenmek isteyen okur Kojiki çevirisine ya da akademik çalışmalara geçmeli.
- Kısa bölümler ve mit özetleri
- Renkli illüstrasyonlar ve görsel alt yazıları
- Nihongi'den doğrudan alıntılar
- Kitabın sonunda alfabetik mitoloji sözlüğü ve kaynakça
Aynı seriden, Japonya'da Şinto ile iç içe geçmiş dini anlatan kitap — sitemizde incelemesi var
Şintoizm'i dünya dinleri bağlamında soru-cevap biçiminde anlatıyor — sitemizde incelemesi var
Şinto'nun animist ve şamanist köklerini anlamaya yardım ediyor — sitemizde incelemesi var
Bölümün ikinci yarısı ritüellere geçer: arınma havuzunda el ve ağız yıkama, sake ve yemek sunumu, el çırparak kamiyi çağırma, «kagura» denen şaman dansları, «torii» kapıları. Ise tapınağına yılda üç kez yapılan hac, çocukların 3, 5 ve 7 yaşlarında tapınağa getirilmesi, düğünlerin Şinto, cenazelerin ise Budist rahipler tarafından yapılması gibi ayrıntılar Japon dinsel yaşamının karışık doğasını gösterir.
Bir sorununuz varsa bize yazın. Yayınevi, yazar, hak sahibi ya da sadece okuyucu — fark etmez. Bu incelemede telif hakkı açısından sorunlu bir şey varsa, inceleme yazarı sitenin kurallarını ihlal etmişse, ya da sadece bir öneriniz ya da şikayetiniz varsa, hey@kitabdanevar.com adresine yazın. Meseleyi mahkemeye taşımadan, kendi aramızda çözmek istiyoruz: başvuruyu 48 saat içinde inceliyor, gerekirse incelemeyi düzeltiyor ya da tamamen kaldırıyoruz.
