Bilişsel Psikoloji — Zihnin Hükmü: Davranış ve Fizyolojik Denklem
Uygun
- Bilişsel psikolojinin konu başlıklarına çok genel bir bakış isteyenlere
- Dizinin tüm kitaplarını toplayan okurlara
- Duyum-algı kısmındaki basit örneklerden yararlanmak isteyen lise öğretmenlerine
Uygun değil
- Bilişsel psikolojiyi tutarlı ve güvenilir bir kaynaktan öğrenmek isteyen öğrencilere
- Temiz, iyi redakte edilmiş bir çeviri bekleyenlere
- Arka kapaktaki gibi kaygı tedavisi hakkında bilgi arayanlara
Birinci bölüm kitabın en iyi kısmı. İnsanın içgüdü ve reflekslerle yaşayamadığı, veriyi sembolik düşünme aracılığıyla bilgiye ve davranışa dönüştürdüğü fikri üzerine kurulu. «Bilincinde olduğunun bilincinde olma», kendini «ben» olarak kavramlaştırma, başkalarına ilişkin «zihin teorisi», içebakış, vicdan, dil ve varsayımsal düşünme sırayla anlatılıyor. Varsayımsal düşünmenin bilimsel muhakemenin temeli olduğunu gösteren paragraflar açık; ama bazı genellemeler — «okul öğrenimi görmemiş yetişkinlerin» varsayımsal düşünemediği, «psikopatın kaybettiği şeyin değerler sistemi olduğu» — kaynaksız ve kaba duruyor.
İkinci bölüm — bilişsel sinirbilimin tarihi — kitabın en zayıf redakte edilmiş kısmı. Frenoloji, yerelleştirici görüş (Hughlings Jackson), tüm alan görüşü (Flourens), davranışçılık ve bilişsel devrim, Golgi ve Cajal'ın nöron doktrini, Penfield, Sperry ve Gazzaniga sırayla veriliyor, ancak cümleler çoğu zaman makine çevirisini hatırlatıyor: «incelenir ve incelenir» gibi tekrarlar, PET ve fMRI'ın cümlenin ortasından kopmuş halde verilmesi, «aküler hakimiyet sütunları» (göz baskınlığı sütunları) gibi anlaşılmaz terimler. Olgusal hatalar da var: Sperry ve Gazzaniga'nın «bölünmüş beyin» çalışmaları 1950'lere değil 1960'lara ait.
Üçüncü bölüm — duyum ve algı — bambaşka bir üslupta: kısa tanımlar, maddeler ve Türkiye lise psikoloji ders kitaplarından tanıdık örnekler. Algıda seçicilik için «bir sınıfta iki koyun ile bir çoban», algıda değişmezlik için «karanlıkta siyah görünen Türk bayrağının kırmızı algılanması», uzay algısı için «Malatya, Türkiye'nin doğusundadır». Bu örnekler didaktik olarak işe yarıyor, ama İngiliz bir yazarın çevrilmiş kitabında yer almaları metnin kökeni hakkında ciddi sorular doğuruyor. «Halüsinasyon genellikle akıl hastalarında ve alkoliklerde görülür» gibi ifadeler ise eskimiş ve damgalayıcı.
Dördüncü bölüm — «örüntü tanıma» — kitabın en büyük uyumsuzluğu. Bilişsel psikolojide bu konu insanın nesneleri nasıl tanıdığıyla (şablon eşleme, özellik analizi, Biederman'ın bileşenlerle tanıma kuramı vb.) ilgilidir; kitap ise sayfalar boyunca makine öğrenmesinde öznitelik çıkarımı, öznitelik seçimi, filtreleme, sarmalama ve hibrit algoritmalar, veri tabanları ve hesaplama maliyetinden söz ediyor. Bu metin açıkça bir bilgisayar bilimleri kaynağından alınmış ve insan bilişi hakkında neredeyse hiçbir şey söylemiyor.
Dizinin başka kitaplarında da gördüğümüz gibi (örneğin «Uzak Doğu Uygarlıkları»nın bir kısmının «Şintoizm»le aynı olması), «Angela Dainty» adı altında farklı kaynaklardan derlenmiş metinler bir araya getirilmiş; arka kapaktaki «kaygı tedavisine ilişkin ampirik veriler, vaka formülasyonları ve davranışsal müdahale konusunda adım adım talimatlar» vaadi kitabın içeriğiyle hiç örtüşmüyor.
Sonuç olarak kitap bilişsel psikolojiye giriş olarak önerilemez: birinci bölümün felsefi denemesi ve üçüncü bölümün basit örnekleri bir ölçüde faydalı olsa da, bütün olarak metin ne tutarlı bir kuramsal çerçeve ne de güvenilir bilgi sunuyor. Bu konuyla ilgilenen okur için sitemizde incelemesi bulunan E. Bruce Goldstein'ın ders kitabı gibi sistemli bir kaynak daha doğru bir seçim olur.
- Kısa bölümler, başlık ve maddelerle bölünmüş metin
- Şemalar (örneğin örüntü tanıma sisteminin blok şeması)
- Sonda kaynakça ve çevirmen kaynakçası
Aynı konuda sistemli, üniversite düzeyinde bir ders kitabı — sitemizde incelemesi var
Dil ve biliş üzerine bilimsel ama okunaklı bir kitap — sitemizde incelemesi var
Aynı diziden, benzer derleme üslubuyla — sitemizde incelemesi var
Dördüncü bölüm — «örüntü tanıma» — kitabın en büyük uyumsuzluğudur. Bilişsel psikolojide bu konu insanın nesneleri nasıl tanıdığına (şablon eşleme, özellik çözümlemesi, Biederman'ın bileşenlerle tanıma kuramı) ilişkindir; kitap ise sayfalarca makine öğrenmesinde özellik çıkarma, özellik seçimi, filtre, «sarmalama» ve hibrit algoritmalardan söz eder.
Bir sorununuz varsa bize yazın. Yayınevi, yazar, hak sahibi ya da sadece okuyucu — fark etmez. Bu incelemede telif hakkı açısından sorunlu bir şey varsa, inceleme yazarı sitenin kurallarını ihlal etmişse, ya da sadece bir öneriniz ya da şikayetiniz varsa, hey@kitabdanevar.com adresine yazın. Meseleyi mahkemeye taşımadan, kendi aramızda çözmek istiyoruz: başvuruyu 48 saat içinde inceliyor, gerekirse incelemeyi düzeltiyor ya da tamamen kaldırıyoruz.
