Şintoizm — Ataların Ruhları
Uyğundur
- Yapon mədəniyyəti, anime və mifologiyasına maraq duyub kökləri öyrənmək istəyənlərə
- Dinlər tarixi ilə tanışlığa qısa kitablarla başlayanlara
- İzanaqi, İzanami, Amaterasu kimi adları bir yerdə görmək istəyənlərə
- Seriyanın «Buddizm» və «Deizm» kitablarını oxuyanlara
Uyğun deyil
- Akademik dəqiqlik və mənbə göstəricisi gözləyənlərə
- Davamlı mətn istəyənlərə — kitabın böyük hissəsi lüğətdir
- Müasir Yaponiyada Şintonun siyasi rolu haqqında dərin təhlil axtaranlara
Fəsil Yapon adalarının yaranma mifi ilə açılır. Göy kamiləri tərəfindən yer üzünü yaşayış üçün hazırlamağa göndərilən İzanaqi və İzanami göylə yeri birləşdirən körpüdən müqəddəs nizəni aşağı sallayıb okeanı qarışdırır, nizənin ucundan düşən damladan Onoqoro adası yaranır. Cüt adada qurduqları sütunun ətrafında dolanır, qarşılaşanda əvvəl qadın danışır — və bu, evliliyi lənətləyir: doğulan uşaqlar yalnız kiçik adalar olur. Göy kamilərinin əmri ilə ikinci dəfə evlənirlər, bu dəfə əvvəl İzanaqi danışır və Yaponiyanın səkkiz böyük adası doğulur.
Fəslin ən təsirli hissəsi ölüm mifidir. İzanami od kamisi Kaquçini doğarkən ölür, yeraltı dünya Yomiyə düşür. İzanaqi onu qaytarmaq üçün girişə qədər gedir, amma İzanami artıq yeraltı dünyanın yeməyindən dadıb. Maraqlanan İzanaqi od yandırıb içəri baxır, həyat yoldaşının çürüyən bədənini görür və qaçır; qəzəblənmiş İzanami onu təqib edir, İzanaqi girişi qaya ilə bağlayır. İzanami hər gün min insanı öldürəcəyinə and içir, İzanaqi isə hər gün min beş yüz insanın doğulacağını deyir. Kitab bu dialoqu yaxşı ötürür: ölüm və həyat arasındakı balansın mifoloji izahı kimi yadda qalır.
Sonra İzanaqinin təmizlənmə ayini zamanı doğulan «Üç ilahi uşaq» təqdim olunur: sol gözündən Günəş kamisi Amaterasu, sağ gözündən Ay kamisi Tsukuyomi, burnundan isə yer və dənizlərin hakimi Susanoo. Amaterasunun Susanoonun dəcəlliklərindən inciyib mağaraya qapanması, dünyanın günəşsiz qalması, kamilərin mağaranın önünə güzgü və daş-qaşla bəzədilmiş sakaki ağacı qoyub rəqs etməsi — bu epizod fəslin ən canlı səhifələridir. Güzgü, daş-qaş və qılınc Yapon imperator ailəsinin üç müqəddəs əşyası kimi Amaterasunun nəvəsi Niniqiyə verilir.
Fəslin ikinci yarısı ritüallara keçir: təmizlənmə hovuzunda əl və ağız yuma, düyü arağı (sake) və yemək təqdiməsi, əl çalaraq kamini çağırmaq, «kaqura» adlı şaman rəqsləri, fani dünyanı ilahi aləmdən ayıran «tori» qapıları. Ise məbədinə ildə üç dəfə edilən həcc, uşaqların 3, 5 və 7 yaşlarında məbədə gətirilməsi, toyların Şinto, dəfnlərin isə Buddist rahiblər tərəfindən aparılması kimi detallar Yapon dini həyatının qarışıq təbiətini yaxşı göstərir. Kitab Yaponiyanın 125 milyonluq əhalisinin yalnız 4–5 milyonunun «saf» Şintoist olduğunu qeyd edir.
Lakin fəsildə diqqətli oxucunun gözündən qaçmayacaq xətalar var. Bir yerdə üç böyük kaminin əşyaları «ataları İzanami» tərəfindən verildiyi deyilir — halbuki bir neçə sətir əvvəl İzanami ana, İzanaqi isə ata kimi təqdim olunub. Tsukuyomi bir yerdə «yeraltı dünyanın hakimi» adlandırılır, bu da ənənəvi mənbələrlə uyğun gəlmir. Kaquya-hime nağılı, maraqlı olsa da, yaradılış fəslinə nə üçün daxil edildiyi aydın deyil. Nihongidəki qadının əvvəl danışmasına etiraz edən sitat isə Konfutsi təsiri kimi qeyd olunur, amma bu mövzu inkişaf etdirilmir.
Ümumilikdə bu fəsil kitabın ən dolğun hissəsidir və Şintoizmin miflə ritual arasındakı bağını qısa yolla anlamağa kömək edir. Kənar şəkillər və altyazılar (İzanaqi və İzanami, Niniqi) görsəl dəstək verir. Amma mətnin mənbəsiz verilməsi, redaktə səhvləri və qısa formatın dərinliyə imkan verməməsi onu yalnız ilk tanışlıq üçün uyğun edir; mövzunu ciddi öyrənmək istəyən oxucu Kojikinin tərcüməsinə və ya akademik tədqiqatlara keçməlidir.
- Qısa bölmələr və mif xülasələri
- Rəngli illüstrasiyalar və şəkil altyazıları
- Nihongidən birbaşa sitatlar
- Kitabın sonunda əlifba sıralı mifologiya lüğəti və ədəbiyyat siyahısı
Eyni seriyadan, Yaponiyada Şinto ilə qaynaşmış dini izah edən kitab — saytımızda icmalı var
Şintoizmi dünya dinləri kontekstində sual-cavab formatında izah edir — saytımızda icmalı var
Şintonun animist və şamanist köklərini anlamağa kömək edir — saytımızda icmalı var
Fəslin ikinci yarısı ritüallara keçir: təmizlənmə hovuzunda əl və ağız yuma, sake və yemək təqdimi, əl çalaraq kamini çağırmaq, «kaqura» adlı şaman rəqsləri, «tori» qapıları. Ise məbədinə ildə üç dəfə edilən həcc, uşaqların 3, 5 və 7 yaşlarında məbədə gətirilməsi, toyların Şinto, dəfnlərin isə Buddist rahiblər tərəfindən aparılması kimi detallar Yapon dini həyatının qarışıq təbiətini göstərir.
Problem görürsünüzsə bizə yazın. Nəşriyyat, müəllif, hüquq sahibi və ya sadəcə oxucu — fərqi yoxdur. Bu icmalda təlif hüququ baxımından problemli bir şey varsa, icmal yazarı saytın qaydalarını pozubsa, yaxud sadəcə təklifiniz və ya iradınız varsa, hey@kitabdanevar.com ünvanına yazın. Məsələni məhkəməyə aparmadan, öz aramızda həll etmək istəyirik: müraciəti 48 saat ərzində araşdırır, lazım gələrsə icmalı düzəldir və ya tamamilə silirik.
