Ergenlik Rehberi
Uyğundur
- Dini dəyərlərə əsaslanan tərbiyə yanaşması axtaran valideynlərə
- Özünü anlamaq istəyən, sadə dildə yazılmış bələdçi axtaran yeniyetmələrə
- Din dərsi müəllimlərinə və gənclərlə işləyən məsləhətçilərə
- Yeniyetmənin ailə və məktəbdəki çətinliklərinə qısa baxış istəyənlərə
Uyğun deyil
- Dünyəvi, elmi əsaslı psixologiya kitabı axtaranlara
- Nəsihət tonundan yorulan yeniyetmələrə
- Cinsəllik, kimlik və internet mövzularında neytral məlumat gözləyənlərə
Hissə ailənin rolu ilə açılır: insan ilk dini, əxlaqi bilik və davranışlarını ailədən həm görərək, həm də öyrənərək mənimsəyir. Müəllif fikrini «Hamınız çobansınız və hamınız sürünüzdən məsulsunuz» hədisi ilə əsaslandırır və ailəni «emsalsız məktəb» adlandırır. Maraqlı bir vurğu da var: yeniyetmə maddi ehtiyaclarını gələcəkdə özü də qarşılaya bilər, amma sevgi, hörmət və etibar kimi dəyərləri ailədən başqa yerdə tapmaq çətindir. Bu fikir sadə olsa da, bütün hissənin tonunu müəyyən edir.
Ən praktik hissə yeniyetmələrə ünvanlanan tövsiyələr siyahısıdır. Kitab onlara ailənin istəyinə dərhal «yox» deməməyi, nəsihətləri — darıxdırıcı gəlsə belə — dinləməyi, fikrini mehriban dillə bildirməyi, qaydaları narahat edirsə səbəbini açıq danışmağı, ailənin dostlarını tanımaq cəhdini anlamağı məsləhət görür. Ən yaxşı nümunə «mən-dili» haqqındadır: övladını daim başqaları ilə müqayisə edən ataya «Məni başqaları ilə müqayisə etməyinə nifrət edirəm» deməkdənsə, «Atacan, məni başqaları ilə müqayisə etməyin məni üzür, səndən soyumaqdan qorxuram» demək daha sağlam mesajdır. Siyahı mütəxəssis yardımı almağı tövsiyə etməklə bitir — bu, kitabın ən məsuliyyətli cümlələrindən biridir.
Məktəb bölməsi yeniyetməlikdə dərs uğurunun niyə düşdüyünü real müşahidələrlə izah edir: ibtidai məktəbin altıncı-yeddinci illərində və təxminən on beş yaşında «Mən kiməm, nə olmalıyam?» sualları zehni elə məşğul edir ki, kitabın başına keçən uşaq diqqətini toplaya bilmir. Müəllif bunu «normal» adlandırır və gəncə səbəbləri tapmağı, ailə və müəllimdən kömək istəməyi tövsiyə edir. Emosional və sosial inkişafın ən az qiymətlər qədər vacib olduğu, rəqabət əvəzinə əməkdaşlığın daha səmərəli olduğu fikirləri də müasir pedaqogika ilə üst-üstə düşür.
Dost qrupu bölməsi bu yaşda dost münasibətlərinin ailə münasibətlərini qabaqladığını, qrupun «Mən kiməm?» sualına cavab tapmaqda rol oynadığını qeyd edir. Məktəbdə sağlam dost mühiti tapa bilməyən gəncin bunu məktəbdən kənarda axtara biləcəyi, «çetə» tipli qruplarda cinayət, alkoqol və narkotik riskinin artdığı vurğulanır. «Ən doğrusunu mən bilirəm» tərzindən qaçmaq, özünə inamı (öz-yetkinlik) inkişaf etdirmək və «həmişə bir həll yolu var» düşüncəsi ilə hissə tamamlanır.
Zəif tərəflər də aydındır. Mətn əksər hallarda «etməlisiniz», «unutmayın» kimi nəsihət formasındadır; yeniyetmənin öz baxışı demək olar ki, səslənmir və münaqişələrdə məsuliyyət çox vaxt gəncin üzərinə qoyulur. Elmi iddialar — məsələn, uğurun düşdüyü yaşlar — mənbəsiz verilir. İmtahan stresi haqqında «əlimizdən gələni edək və təvəkkül edək» kimi dini həll yolları psixoloji izahın yerini tutur. Kitab 2012-ci ildə yazıldığından sosial şəbəkələr və smartfonlar demək olar ki, müzakirə edilmir.
Nəticədə bu hissə kitabın məqsədini dəqiq göstərir: dini dəyərlərə bağlı ailələr üçün yeniyetməliyi başa düşülən dildə izah etmək və gəncə davranış yol xəritəsi vermək. Bu çərçivəni qəbul edən oxucu üçün faydalı və mehriban bələdçidir; daha neytral, elmi əsaslı mənbə axtaranlar isə inkişaf psixologiyası dərsliklərinə və ya Bengi Semerci kimi klinik mütəxəssislərin kitablarına müraciət etməlidir.
- Qısa bölmələr və maddələrlə tövsiyə siyahıları
- Ayə, hədis və Mövlanə kimi klassiklərdən sitatlar
- Birbaşa yeniyetməyə müraciət edən ikinci şəxs dili
- Kitabın sonunda biblioqrafiya
Yeniyetməliyə klinik psixiatr baxışı — daha dünyəvi və elmi yanaşma — saytımızda icmalı var
Valideyn-övlad ünsiyyəti haqqında qısa, praktik tövsiyələr — saytımızda icmalı var
Uşağı tanıyıb ona uyğun ünsiyyət qurmağı öyrədir — saytımızda icmalı var
Dost qrupu bölməsi bu yaşda dost münasibətlərinin ailə münasibətlərini qabaqladığını, qrupun «Mən kiməm?» sualına cavab tapmaqda rol oynadığını qeyd edir. Məktəbdə sağlam dost mühiti tapa bilməyən gəncin bunu məktəbdən kənarda axtara biləcəyi, «çetə» tipli qruplarda cinayət, alkoqol və narkotik riskinin artdığı vurğulanır.
Problem görürsünüzsə bizə yazın. Nəşriyyat, müəllif, hüquq sahibi və ya sadəcə oxucu — fərqi yoxdur. Bu icmalda təlif hüququ baxımından problemli bir şey varsa, icmal yazarı saytın qaydalarını pozubsa, yaxud sadəcə təklifiniz və ya iradınız varsa, hey@kitabdanevar.com ünvanına yazın. Məsələni məhkəməyə aparmadan, öz aramızda həll etmək istəyirik: müraciəti 48 saat ərzində araşdırır, lazım gələrsə icmalı düzəldir və ya tamamilə silirik.
