Yoldançıxarma Sənəti
Uyğundur
- İnsan psixologiyası, cazibə və təsir mexanizmlərinin tarixi ilə maraqlananlara
- Kleopatra, Kazanova, Josefina, Merilin Monro kimi fiqurların bioqrafik epizodlarını sevən oxuculara
- Reklam, siyasi xarizma və ictimai imic üzərində işləyən, bu sahələrin «qaranlıq» tərəfini anlamaq istəyən peşəkarlara
- Robert Qrinin «Hakimiyyətin 48 qanunu» kitabını bəyənmiş oxuculara
Uyğun deyil
- Sağlam, bərabərhüquqlu münasibət qurmaq üçün məsləhət axtaranlara — kitab qarşı tərəfi «qurban» və «hədəf» kimi görür
- Cinsiyyət stereotiplərinə (qadınlar belədir, kişilər belədir) həssas olan oxuculara
- Elmi psixologiya gözləyənlərə — iddialar tədqiqata deyil, anekdot və ədəbi nümunələrə söykənir
Ön söz kitabın bütün fəlsəfəsini açıq şəkildə elan edir: yoldançıxarma müasir dünyada güc əldə etməyin ən təsirli yoludur, çünki zor və birbaşa təzyiq artıq qəbul olunmur. Qrin tarixi bir xətt çəkir — Kleopatra və qədim dünyanın «yoldançıxarıcı qadınları»ndan XVII əsr çapkınlarına, oradan Napoleon və Kennedi kimi siyasətçilərin xarizmasına, nəhayət müasir reklama qədər. Bu panorama maraqlıdır və müəllifin klassik ədəbiyyat təhsili hər səhifədə hiss olunur.
Lakin ön sözün tonu da elə buradan problemə çevrilir. Müəllif oxucuya əxlaqi mühakimələri «ən itici şey» kimi kənara atmağı, hər sosial münasibəti potensial yoldançıxarma kimi görməyi, qarşı tərəfi «hədəf», «qurban» və «mühasirəyə alınacaq qala» adlandırmağı tövsiyə edir. Ovidi, Nitsşe, Bodriyar sitatları bu mövqeyə intellektual cila verir, amma mahiyyət dəyişmir: kitab insanlara necə təsir edildiyini izah etməklə yanaşı, bunu məqsədli şəkildə etməyi öyrətmək iddiasındadır.
«Su pərisi» fəsli kitabın strukturunu yaxşı göstərir. Əvvəl uzun bir hekayə gəlir — Kleopatranın Sezar və Antoniyə təsiri, sonra Merilin Monronun Holivuddakı yüksəlişi: səsini alçaltmağı öyrənməsi, saatlarla güzgü qarşısında obraz yaratması, məşhur yerişini Qrouço Marksın filmində tapması. Bu bioqrafik hissələr kitabın ən güclü tərəfidir: canlı, detallı və bəzən təsirlidir — xüsusən Monronun uşaqlıqdakı sevgi yoxsulluğunun onun kövrək cazibəsinə necə çevrildiyi haqqında müşahidə.
Ardınca «Xarakterin açarları» bölməsi gəlir: səs, bədən və bəzək, təhlükə elementi, əlçatmazlıq. Burada Qrin Odisseyin sirenlər epizodunu müasir kişinin «rasional, sıxıcı həyatı»na bənzədir və pərinin gücünü kişinin basdırılmış dürtülərinə oynamaqda görür. Müşahidələrin bir qismi ağıllıdır (məsələn, gözəl üzün cazibə deyil, məsafə yaratdığı fikri), amma əksəriyyəti geniş cinsiyyət ümumiləşdirmələrinə söykənir və heç bir tədqiqatla dəstəklənmir.
Formal cəhətdən kitab çox düşünülmüş şəkildə tərtib olunub: kənar sütunlarda Homer, Qotfrid fon Ştrasburq, Robert Qreyvsdən uzun sitatlar əsas mətnlə paralel axır. Bu, oxunuşu zənginləşdirir, hərf səhvləri) bu paralel mətnləri bəzən çətin oxunan edir. Füsun Dorukerin tərcüməsi ümumən səlisdir.
Nəticə etibarilə, ilk fəsillər kitabın iki üzünü eyni anda göstərir: tarix və ədəbiyyatdan toplanmış valehedici bir kolleksiya və insan münasibətlərini güc oyununa endirən kinik bir təlimat. Kitabı cazibənin tarixi və manipulyasiyanın anatomiyası kimi — yəni özünü müdafiə üçün — oxumaq faydalı ola bilər; həyat bələdçisi kimi oxumaq isə riskli.
- Hər fəsil geniş tarixi hekayə, ardınca «açarlar», «simvol» və «təhlükələr» bölmələri ilə eyni sxemlə qurulub
- Kənar sütunlardakı klassik sitatlar (Ovidi, Homer, Nitsşe) əsas mətnlə paralel ikinci qat yaradır
- Bioqrafik epizodlar canlı və yaddaqalan şəkildə danışılır
Təsir mexanizmlərini elmi tədqiqatlara söykənərək izah edən, həm də onlardan qorunmağı öyrədən — saytımızda icmalı var
Eyni müəllifin eyni tarixi-anekdotik üslubda, güc və strategiya haqqında yazdığı ilk bestseller
Oxunan fəsil «Xarakterin açarları» bölməsi ilə bitir: səs, bədən və bəzək, təhlükə elementi, əlçatmazlıq. Burada Qrin Odisseyin sirenlər epizodunu müasir kişinin «rasional, sıxıcı həyatı»na bənzədir və pərinin gücünü kişinin basdırılmış dürtülərinə oynamaqda görür.
Problem görürsünüzsə bizə yazın. Nəşriyyat, müəllif, hüquq sahibi və ya sadəcə oxucu — fərqi yoxdur. Bu icmalda təlif hüququ baxımından problemli bir şey varsa, icmal yazarı saytın qaydalarını pozubsa, yaxud sadəcə təklifiniz və ya iradınız varsa, hey@kitabdanevar.com ünvanına yazın. Məsələni məhkəməyə aparmadan, öz aramızda həll etmək istəyirik: müraciəti 48 saat ərzində araşdırır, lazım gələrsə icmalı düzəldir və ya tamamilə silirik.
