Çocuklarımızla Cinsellik Hakkında Nasıl Konuşalım? — Bebeklikten Gençliğe Cinsellik
Uygun
- Çocuğunun «Ben nereden geldim?» sorusuna nasıl cevap vereceğini bilmeyen anne-babalara
- Ergen çocuğuyla açık bir ilişki kurmak isteyen ebeveynlere
- Öğretmenlere, okul psikologlarına ve çocuklarla çalışan uzmanlara
- Çocuğu istismardan korumak için yaşa uygun bilgi arayanlara
Uygun değil
- Konuyu yalnızca dini ya da geleneksel bir çerçevede görmek isteyenlere
- Edebi, akıcı bir dil bekleyenlere — metin tavsiye listesi biçiminde
- Başka ülkelerin yasal ve sosyal gerçeklerine uyarlanmış bilgi arayanlara
Kitap yazarın hekimlik yaşamında en çok cinsellikle ilgili sorularla karşılaştığı itirafıyla açılıyor. Ergenlerle yaptığı seminerlerde soruları yazılı toplayan Semerci on yıl sonra aynı soruların değişmediğini görüyor: gençler hâlâ küçük yaşta öğrenmeleri gerekenleri bilmiyor, doğru bilgiden çok «cinsellik satan» yayınlara daha kolay ulaşıyor. Babasından duyduğu korkutucu uyarılar yüzünden kendini «günahkâr ve yaşamaya hakkı olmayan» biri olarak gören bir gencin notu, kitabın neden yazıldığını etkileyici biçimde gösteriyor.
Birinci kısmın ana fikri şu: cinsellik yalnızca anatomi ya da seks değil. Dünya Sağlık Örgütü'nün tanımına dayanarak yazar cinselliğe beden, kimlik, ilişkiler, sevgi, sorumluluk ve toplumun kadınlık-erkeklik bakışını da dahil ediyor. Anne-babalar çoğu zaman çocukla bu konuda konuşmadıklarını düşünüyor, ama televizyonda öpüşen bir çifte «iğrenç» demek ya da kızına «eteğin kısa» diye seslenmek de bir mesaj. Bu yüzden Semerci ebeveyne önce kendi değerlerini ve önyargılarını gözden geçirmesini öneriyor.
«Konuşabilen ebeveynler olabilmek» bölümü kitabın en yararlı kısmı, çünkü kuralları kısa klinik öykülerle gösteriyor. «Doktorculuk» oynayan iki küçük çocuğu bağırarak ayıran bir anne, ikisine de bedenlerinin «ayıp» olduğunu öğretiyor; yazar ise sakin bir alternatif öneriyor: oyunu durdurup «Sanırım bedenlerinizi merak ediyorsunuz, bu konuda konuşalım mı?» demek. Başka bir öyküde çocukken hiçbir sorusuna cevap alamamış, odasının kapısını kapatmasına bile izin verilmemiş bir genç evlilik arifesinde yoğun kaygı yaşıyor. Yazarın temel mesajı: bütün soruların cevabını bilmek gerekmez, önemli olan soru sorulabilen ebeveynler olabilmek.
Kurallar listesi somut ve uygulanabilir: cevapları basit tutun ve çocuk ne soruyorsa ondan fazlasını anlatmayın; soruyu doğru anladığınızdan emin olun; soruyu yargılamayın ve «bunu nereden öğrendin?» diye sorgulamayın; üç yaşından sonra organların doğru adlarını kullanın; mahremiyeti öğretin — kapalı kapıyı çalın ve çocuğun kapısına da aynı saygıyı gösterin; hamilelik, bir kardeşin doğumu, evcil hayvanın yavrulaması gibi anları konuşma fırsatına çevirin. Dokunma türleri üzerine kısım özellikle değerli: çocuğa rahatsız eden dokunuşa «hayır» demeyi öğretmek gerekiyor, ama riskleri aşırı vurgulamak onu anne-babanın sevgi dolu dokunuşundan bile korkutabilir.
Kitabın mizahı ve gerçekçiliği de akılda kalıyor: aylarca prova ettikleri «ciddi konuşma»ya başlayan anne-babasının karşısında çoraplarını ters giymekle meşgul olan Mehmet, «Benim niye pipim yok?» sorusuna «Kız olduğun için» cevabını alıp daha da kafası karışan beş yaşındaki Selin. Bu örnekler kuralları kuru tavsiyeden çıkarıp gündelik hayata bağlıyor. Zayıf yanı ise bazı fikirlerin («sakin olun», «dinleyin») birkaç kez tekrarlanması ve metnin zaman zaman broşür diline kayması.
Sonuçta bu kısım bütün kitabın tonunu belirliyor: ne korkutmak ne de her şeyi serbest bırakmak; yaşa uygun, dürüst ve süreklilik taşıyan bir konuşma. Konunun hâlâ tabu sayıldığı toplumlar için böyle açık ama sorumlu ve bilimsel temelli bir rehber nadir. Hukuk bölümünün Türkiye mevzuatına dayanması ve bazı bilgilerin 2000'lerin sonuna ait olması ise göz önünde bulundurulmalı.
- Yaş dönemlerine göre (2–6, 7–11, 12–21) kurgulanmış yapı
- Klinik deneyimden kısa, anonim öyküler
- Her dönemin sonunda özet ve «sık sorulan sorular» bölümü
- Anne-babaların çocukla konuşurken kullanabileceği açıklayıcı çizimler
Ebeveyn-çocuk iletişimi üzerine kısa, pratik öneriler — sitemizde incelemesi var
Çocuğu tanıyarak ona uygun iletişim kurmayı öğretiyor — sitemizde incelemesi var
Bebeklik döneminde ebeveyn davranışının çocuğun duygusal gelişimine etkisi üzerine — sitemizde incelemesi var
Okunan kısmın sonunda kurallar listesi verilir: yanıtları sade tutun ve çocuk ne soruyorsa ondan fazlasını anlatmayın; soruyu yargılamayın; üç yaşından sonra organların doğru adlarını kullanın; mahremiyeti öğretin — kapalı kapıyı çalın ve çocuğun kapısına da aynı saygıyı gösterin.
Bir sorununuz varsa bize yazın. Yayınevi, yazar, hak sahibi ya da sadece okuyucu — fark etmez. Bu incelemede telif hakkı açısından sorunlu bir şey varsa, inceleme yazarı sitenin kurallarını ihlal etmişse, ya da sadece bir öneriniz ya da şikayetiniz varsa, hey@kitabdanevar.com adresine yazın. Meseleyi mahkemeye taşımadan, kendi aramızda çözmek istiyoruz: başvuruyu 48 saat içinde inceliyor, gerekirse incelemeyi düzeltiyor ya da tamamen kaldırıyoruz.
