Depresyon — Potansiyel Dert, Duygularını Bastırma
Uygun
- Depresyonun ne olduğunu ve nasıl tedavi edildiğini ilk kez öğrenmek isteyenlere
- Depresyondaki bir yakınına nasıl yaklaşacağını bilmek isteyen aile üyelerine
- Psikoloji ve hemşirelik öğrencilerine kısa bir tekrar için
Uygun değil
- Güncel, yenilenmiş klinik bilgi arayanlara — metin DSM-5 öncesi kaynaklara dayanıyor
- Kişisel gelişim kitabı bekleyenlere — kitap daha çok ders kitabı dilinde
- Gerçek hasta hikâyeleri arayanlara — «Örnek Vakalar» bölümü hikâye değil
Giriş depresyonun tarihini kısaca veriyor: Eber papirüsünde ve Eski Ahit'te depresyona benzer betimlemeler, MÖ 400'lerde Hipokrat'ın «kara safra» anlamına gelen melankoli terimi ve sonraki sınıflandırmalar. Ardından epidemiyolojik tablo geliyor: tıbbi yardım için başvuranların dörtte üçünde müdahale gerektiren psikiyatrik sorun bulunduğu, depresyonun en sık görülen psikiyatrik bozukluk olduğu vurgulanıyor. Ancak kitabın temel zayıflığı burada hemen görünüyor: en yaygın kabul gören sınıflandırma olarak DSM-IV gösteriliyor (DSM-5 2013'ten beri yürürlükte), Dünya Sağlık Örgütü'nün depresyonun «2020 yılında» ikinci sıraya yükseleceği öngörüsü ise 2025 baskısında hâlâ gelecek zamanla veriliyor.
Birinci bölüm en yararlı kısım. Serotonin, dopamin ve noradrenalin gibi maddelerin rolü açıklanıyor, ama kitap ölçülü: beyin görüntülemedeki farklılıkların depresyonun sebebi mi yoksa sonucu mu olduğunun henüz bilinmediğini açıkça söylüyor. Belirtiler listesi ayrıntılı — kederli duygudurum, umutsuzluk, zevk alamama, sabahları daha ağır geçen günler, uyku ve iştah değişiklikleri, unutkanlık ve ağır durumlarda intihar düşünceleri. Tanının psikiyatrik muayeneyle konduğu ve bazı bedensel hastalıkların benzer belirtiler verdiği de hatırlatılıyor.
Bölümün en pratik kısımları iki liste. Birincisi depresyondaki kişilerde sık rastlanan bilişsel hatalar: seçici odaklanma, kişiselleştirme, aşırı genelleme, keyfî çıkarsama, «hep ya da hiç» düşüncesi, başarıları küçümseyip hataları büyütme — her biri gündelik bir örnekle (selam vermeyen arkadaşın «mutlaka onu kıracak bir şey yaptım» diye yorumlanması). İkincisi aileye yönelik öneriler: depresyonun zayıflık değil hastalık olduğunu unutmamak, «bunda üzülecek ne var, takma» gibi cümlelerden kaçınmak, aşırı eleştiriden uzak durmak, ilacın doktora danışmadan değiştirilmemesi ve intihar riskini ciddiye almak. Bu kısım kitabın en çok önerilecek yeri.
İkinci bölüm depresyon türlerini sıralıyor: kadınlarda riskin erkeklerin iki katı olduğu majör depresyon ve tanı ölçütleri, atipik depresyon, doğum sonrası depresyon (daha önce depresyon geçirmiş kadınlarda daha sık görülmesi, anne sütüyle ilişkisi), melankolik, mevsimsel, psikotik ve katatonik biçimler, distimi. Ardından tedavi geliyor: hastaneye yatış gerektiren durumlar, antidepresanların etkisinin 3–4 haftada başlaması ve tedavinin en az altı ay sürmesi, trisiklik ilaçların avantaj ve dezavantajları, yaşam kurtarıcı bir yöntem olarak elektrokonvülsif tedavi ve mevsimsel depresyonda parlak ışık tedavisi.
Bu bölümde bazı ciddi hatalar var. Mevsimsel duygudurum bozukluğu «mani ve hipomani dönemleriyle seyreden» bir bozukluk olarak tanımlanıyor, oysa metnin kendisi de hemen ardından onun tekrarlayan depresyon nöbetleriyle karakterize olduğunu yazıyor. Katatonik depresyonda verilen ilaçların «yan etki olarak bağımlılık yaptığı» ve hastaların ilaçlardan «kurtulması gerektiği» cümlesi ise kaynaksız ve yanıltıcı — böyle bir ifade tedaviyi kendi başına bırakmak gibi yanlış kararlara yol açabilir. Kitabın başka yerlerinde ilacın doktora danışmadan değiştirilmemesi gerektiği söylendiği için bu çelişki daha da göze batıyor.
Sonuçta kitap depresyona kısa ve genel olarak sorumlu bir giriş: bilişsel hatalar ve aile önerileri kısımları gerçekten yararlı, üçüncü bölüm ise farklı terapi okullarını bir araya topluyor. Ancak bilgiler güncellenmemiş, bazı cümleler hatalı ve serinin diğer ciltlerinde olduğu gibi metnin büyük kısmı farklı akademik kaynaklardan derlenmiş izlenimi veriyor. Depresyon belirtileri yaşayan okur için bu kitap uzman yardımının yerini tutamaz — kitabın asıl mesajı da zaten bu.
- Dört bölüm, alt başlıklar ve maddeli listeler
- Tanı ölçütleri ve tedavi aşamaları listeleri
- Sonda yazar ve çevirmen kaynakçaları
Aynı seriden, depresyonla sık birlikte görülen kaygı bozukluğu üzerine — sitemizde incelemesi var
Depresyonun bipolar biçimine daha derin, klinik bir bakış — sitemizde incelemesi var
Hipokrat'ın «kara safra»sından başlayan melankoli kavramının kültürel tarihi — sitemizde incelemesi var
İkinci bölüm depresyon türlerini sıralar: kadınlarda riskin erkeklerden iki kat yüksek olduğu majör depresyon ve tanı ölçütleri, atipik depresyon, doğum sonrası depresyon, melankolik, mevsimsel, psikotik ve katatonik biçimler, distimi. Sonra tedavi gelir: hastaneye yatışı gerektiren durumlar ve ilaç tedavisinin temelleri.
Bir sorununuz varsa bize yazın. Yayınevi, yazar, hak sahibi ya da sadece okuyucu — fark etmez. Bu incelemede telif hakkı açısından sorunlu bir şey varsa, inceleme yazarı sitenin kurallarını ihlal etmişse, ya da sadece bir öneriniz ya da şikayetiniz varsa, hey@kitabdanevar.com adresine yazın. Meseleyi mahkemeye taşımadan, kendi aramızda çözmek istiyoruz: başvuruyu 48 saat içinde inceliyor, gerekirse incelemeyi düzeltiyor ya da tamamen kaldırıyoruz.
