Disleksi — Öğrenme Engeli

Sekizinci bölüm az konuşulan ama çok önemli bir konuya ayrılmış: «iki kere farklı» çocuklar, yani üstün zekâ ya da yeteneğin yanında fiziksel ya da zihinsel bir sorunu olanlar. Kitap fiziksel tarafta görme, işitme, bedensel engelleri, zihinsel tarafta ise öğrenme güçlüğünü, DEHB'yi, otizmi ve Asperger Sendromu'nu sıralıyor. En sık görülen birliktelik üstün zekâ ile öğrenme güçlüğü, ikincisi ise üstün zekâ ile DEHB.

Bölümün pratik değeri tanıya ilişkin önerilerde: bu çocukları tek bir testle değil, bütün bir «tanılama bataryası»yla değerlendirmek gerekiyor — ayrıntılı aile öyküsü, WISC-R gibi zekâ testleri, üstün öğrencilerin davranış özelliklerini belirleyen testler, başarı ve yaratıcılık testleri, beklenen ve gösterilen başarı arasındaki fark, portfolyo değerlendirmesi, anne-baba ve öğretmen görüşü. Kitap haklı olarak uyarıyor: fiziksel engeli olan çocuklarda sorun hemen görülüyor, ama güçlü zihinsel potansiyelleri çoğu zaman göz ardı ediliyor; yalnızca zayıf yanlara odaklanmak güçlü yanları köreltiyor ve zaten zedelenmiş benlik algısını daha da sarsıyor.

En ilginç kısım zihinsel olarak «iki kere farklı» çocukların üç grubu. Birinci grup, motivasyon eksikliği ve okul başarısızlığı nedeniyle zorlanan ve bazen «tembel» diye nitelenen üstün çocuklar. İkinci grup, öğrenme güçlüğü tanısı almış ama üstün zekâsı fark edilmemiş çocuklar. Üçüncü grup ise en zor durum: üstünlük ve öğrenme güçlüğü birbirini «maskeliyor», çocuk sınıfta ne üstün ne de sorunlu görünüyor ve motivasyonu kolayca kırılıyor. Bu sınıflama anne-baba ve öğretmen için gerçekten ufuk açıcı.

Dokuzuncu bölüm cesaret verici olmak istiyor: «Disleksi başarısızlığa sebep değildir, korkma». Burada Albert Einstein'dan Tom Cruise'a, Leonardo da Vinci'den Jennifer Aniston'a kadar 27 ünlünün adı ve kısa biyografisi «disleksili» olarak veriliyor. Amaç anlaşılır — çocuğa ve aileye umut vermek — ama liste sorunlu. Einstein, Mozart, Edison, Washington gibi tarihi kişilerin disleksisi hakkında güvenilir bir kanıt yok, bunlar internette yayılmış mitler; Stephen Hawking'in ağır hastalığı disleksi değildi. Muhammed Ali'nin doğum tarihi «ö. 17 Ocak 1942», yani ölüm tarihi gibi yazılmış.

Bölüm başka bir açıdan da zayıf: ünlüler listesi disleksiyle nasıl mücadele ettikleri hakkında hiçbir şey söylemiyor — yalnızca doğum tarihleri, ödüller ve roller sıralanıyor. Böyle bir liste cesaret verici olmak yerine yüzeysel kalıyor ve bilimsel bir kitaptan çok bir internet sayfasına benziyor. Sekizinci bölümün ciddi, öğretmenler için yararlı dili ile dokuzuncu bölümün popüler üslubu arasındaki fark da kitabın farklı kaynaklardan derlendiğini hissettiriyor.

Sonuçta bu kısım kitabın hem en faydalı hem de en zayıf yanını gösteriyor. «İki kere farklı» çocuklar üzerine bölüm az rastlanan ve pratik bilgiler veriyor ve yetenekli ama okulda başarısız bir çocuğu anlamak isteyen anne-baba için tek başına kitabı okumaya değer kılıyor. Ünlüler listesini ise temkinle okumak gerekiyor: disleksili bir çocuk için en iyi umut ünlü isimler değil, erken tanı, doğru destek ve güçlü yanlarının görülmesidir.

• Öğrenme güçlüğünün her türüne ayrı bir bölüm
• Maddeler halinde sıralanan tanı ölçütleri ve belirtiler
• Kenar sütunlarda kısa açıklamalar ve renkli fotoğraflar
• Kitabın sonunda İngilizce akademik kaynakların listesi