Doğa Şiirleri
Uygun
- Türk şiirini doğa teması üzerinden tanımak isteyenlere
- Deniz, ağaç, kar ve bahar şiirlerini farklı şairlerin sesiyle yan yana okumak isteyenlere
- Yeni Türk şiirinin büyük adlarını (Nâzım Hikmet, Orhan Veli, Tanpınar, Dağlarca) tek ciltte görmek isteyenlere
Uygun değil
- Her şiirin yorumunu ve tarihsel bağlamını bekleyenlere: yalnızca kısa özgeçmişler ve sözlük notları var
- Tek bir konuya adanmış tek yazarlı kitap arayanlara: seçki çok sayıda şairden derlenmiş
- Osmanlıca sözcüklerle yüklü eski şiirleri zor okuyanlara: ilk şairlerde bunlar çok
Kitap, Nazar Büyüm'ün önsözüyle açılıyor. Derleyenler, doğa şiiri ile doğa için yazılmış şiirin aynı şey olmadığını söylüyor: şairler doğayı aşk, özlem, yalnızlık, özgürlük ve umut şiirinin dili olarak kullanmış, çünkü şairin soluk alıp verdiği ortam doğa ve insan ortamı. Seçimin ölçüsünü de gösteriyorlar: Nâzım Hikmet'in kar üzerine şiiri bütününde doğa havası taşıdığı için seçkide, başka bir şairin yalnızca tek dizesi ise doğa şiiri sayılmadığı için dışarıda kalmış.
İlk grup eski kuşağın sembolist sesleri. Yahya Kemal Beyatlı «Deniz Türküsü» ve «Açık Deniz»de yelkenliyle ufka giden insanı, çocukluğunun Balkanlarına duyduğu özlemi ve denizi «bin başlı ejderha» olarak gösteriyor; «Gece Bestesi»nde yalnızca bahar gecesinde öten bir kuş var. Ahmet Haşim «Merdiven», «Orman», «Ağaç» ve «Bir Günün Sonunda Arzu»da akşam renklerini, sarı yaprakları ve gölde kamışa dönmek isteyen bir arzuyu veriyor; kitapta eski sözcüklerin anlamı şiirin altına not düşülmüş. Tanpınar'ın «Her Şey Yerli Yerinde»sinde ise ev, bahçe ve uykuya dalmış sevgili sakin, zamansız bir tabloda birleşiyor.
En büyük bölüm Nâzım Hikmet'in. «Hasret» denize dönme isteğini, «Deniz Üstüne» tren yolculuğunda denizle karşılaşmayı ve Anadolu yaylasında çam tahtasından bir tabutta yatma arzusunu veriyor. «Memleketimden İnsan Manzaraları»ndan iki parça bozkırı, bir kadınla bebeğini, bir tilkiyi ve cezaevi penceresinden güneşe bakan Halil'i gösteriyor; «Yılbaşı» kar yağan bir gecede Moskova'dan İstanbul'da yatan çocuğa bakan bir gurbet şiiri; «Kavak», «Masalların Masalı» ve 1958'in denize adanmış kısa parçaları ise gurbet, dostluk ve gündelik sevinci birleştiriyor; «Yaprak Dökümü» sonunda doğayı aşk ve dostlukla bağlıyor.
Sonraki şairler farklı tonlarla sürüyor. Ahmet Kutsi Tecer «Tabiat Odam»da çatı yerine doğayı oda sayan bir yaşayışı özlüyor; Asaf Halet Çelebi «Güneşin Işığı» ve «Sidharta»da güneşi ve Buda'nın ağacını yan yana koyuyor; Ahmet Muhip Dıranas «Kar»da düş gibi sakin bir kış veriyor; Cahit Sıtkı Tarancı «Bugün Hava Güzel»de günün sevincini bütün insanlara kardeşlik duasıyla bağlıyor. Bedri Rahmi Eyüboğlu'nun «Açıl Toprak Açıl»ı ile Fazıl Hüsnü Dağlarca'nın «Yeşeren Toprak»ı toprağı açlıkla, bereketle ve barışla bağlıyor; Orhan Veli ise «Denizi Özleyenler İçin» ve «Pırpırlı Şiir»de en sade dille kuşa ve yaprağa dönüşme isteğini söylüyor.
- Şiirler kısa, bir-iki sayfaya sığıyor ve konu deniz, ağaç, kar, toprak, bahar gibi gündelik doğa görüntüleri çevresinde toplanıyor
- Kitap şairleri doğum yılına göre sıralıyor; her şairin adının yanında yıl aralığı ve sayfa altında eski sözcüklerin açıklaması veriliyor
- Seçki klasik sembolist (Yahya Kemal, Haşim), toplumsal (Nâzım Hikmet) ve sade dilli «Garip» (Orhan Veli) seslerini yan yana koyuyor
- Kitabın sonunda kısa biyografiler ve içindekiler var; şiirlerin kendisine yorum yapılmıyor
Adam Seçkisi'nin çocuklar için şiir derlemesi — sitemizde incelemesi var
1941 tarihli kitap: yeni Türk şiirinin sade dilinin başlangıcı
Tarancı'nın doğa, çocukluk ve yaşama sevinci şiirlerini bir arada okumak için
Okunan kısım Orhan Veli'nin «Bir Duyma da Gör» şiiriyle bitiyor: şair okura dallarda çıtırdayarak açılan fıstıkların sesini, yağan yağmuru, çalan çanı, yosunların, istakozun, karidesin ve denizden esen rüzgârın kokusunu «bir duyma da gör, ne oluyorsun» diye öneriyor.
Bir sorununuz varsa bize yazın. Yayınevi, yazar, hak sahibi ya da sadece okuyucu — fark etmez. Bu incelemede telif hakkı açısından sorunlu bir şey varsa, inceleme yazarı sitenin kurallarını ihlal etmişse, ya da sadece bir öneriniz ya da şikayetiniz varsa, hey@kitabdanevar.com adresine yazın. Meseleyi mahkemeye taşımadan, kendi aramızda çözmek istiyoruz: başvuruyu 48 saat içinde inceliyor, gerekirse incelemeyi düzeltiyor ya da tamamen kaldırıyoruz.
