Doğa Şiirleri
Uyğundur
- Türk poeziyasını təbiət mövzusu ilə tanımaq istəyənlərə
- Dəniz, ağac, qar və bahar şeirlərini müxtəlif şairlərin səsi ilə yan-yana oxumaq istəyənlərə
- Yeni türk şeirinin böyük adlarını (Nazım Hikmet, Orhan Veli, Tanpınar, Dağlarca) bir cilddə görmək istəyənlərə
Uyğun deyil
- Hər şeirin şərhini və tarixi kontekstini gözləyənlərə: yalnız qısa tərcümeyi-hal və lüğət qeydləri var
- Bir mövzuya həsr olunmuş tək müəllifli kitab axtaranlara: seçmə çoxsaylı şairdən toplanıb
- Osmanlıca sözlərlə yüklü köhnə şeirləri çətin oxuyanlara: ilk şairlərin şeirlərində bu çoxdur
Kitab Nazar Büyümün önsözü ilə açılır. Tərtibçilər deyir ki, təbiət şeiri ilə təbiət üçün yazılmış şeir eyni şey deyil: şairlər təbiəti həm sevgi, həm həsrət, həm yalnızlıq, həm də azadlıq və ümid şeirinin dili kimi işlədiblər, çünki şairin nəfəs aldığı mühit təbiət və insan mühitidir. Seçimin ölçüsünü də göstərirlər: Nazım Hikmetin qar haqqında şeiri bütövlükdə təbiət havası daşıdığına görə seçmənin içindədir, başqa bir şairin yalnız bir misrası isə təbiət şeiri sayılmadığı üçün kənarda qalıb.
Birinci qrup köhnə nəslin simvolist səsləridir. Yahya Kemal Beyatlı «Dəniz türküsü» və «Açıq dəniz»də yelkənli ilə üfüqə gedən insanı, uşaqlıq Balkanlarının həsrətini və dənizi «min başlı əjdaha» kimi göstərir; «Gecə bəstəsi»ndə yalnız bahar gecəsi oxuyan bir quş var. Ahmet Haşim «Pilləkən», «Meşə», «Ağac» və «Bir günün sonunda arzu» şeirlərində axşam rəngləri, qızıl yarpaqlar və gölməçədə qamışla yaşayan bir arzu verir; kitabda köhnə sözlərin mənası şeirin altında qeyd olunub. Tanpınarın «Hər şey yerli yerindədir» şeirində isə ev, bağ və yuxuya getmiş sevgili sakit, zamansız bir təsvirdə birləşir.
Ən böyük bölmə Nazım Hikmetindir. «Həsrət» dənizə qayıtmaq istəyini, «Dəniz üstə» qatar yolçuluğunda dənizlə qarşılaşmanı və Anadolu yaylasında şam taxtasından tabutda uzanmaq arzusunu verir. «Memleketimden insan manzaraları»ndan iki parça bozqırı, bir qadınla körpəsini, tilkini və həbsxana pəncərəsindən günəşə baxan Xalili göstərir; «İlbaşı» qar yağan gecədə Moskvadan İstanbulda yatan uşağa baxan qürbət şeiridir; «Qovaq», «Nağılların nağılı» və 1958-ci ilin dənizə həsr olunmuş qısa parçaları isə qürbət, dostluq və gündəlik sevinci birləşdirir; «Yarpaq tökümü» sonda təbiəti sevgi və dostluqla bağlayır.
Sonrakı şairlər ardıcıl müxtəlif tonlarla davam edir. Ahmet Kutsi Tecer «Təbiət otağım» şeirində dam əvəzinə təbiəti otaq sayan bir yaşayışı arzulayır; Asaf Halet Çelebi «Günəşin işığı» və «Siddharta»da günəşi və Buddanın ağacını yan-yana qoyur; Ahmet Muhip Dıranas «Qar»da yuxu kimi sakit bir qış verir; Cahit Sıtkı Tarancı «Bu gün hava gözəldir» şeirində günün sevincini bütün insanlara qardaşlıq duası ilə bağlayır. Bedri Rahmi Eyüboğlunun «Açıl torpaq açıl» şeiri ilə Fazıl Hüsnü Dağlarcanın «Yaşıl torpaq» şeiri torpağı aclıqla, bərəkətlə və barışla bağlayır; Orhan Veli isə «Dənizə həsrət qalanlar üçün» və «Pır-pırlı şeir»də ən sadə dillə quşa və yarpağa çevrilmək istəyini söyləyir.
- Şeirlər qısadır, bir-iki səhifəyə sığır və mövzu dəniz, ağac, qar, torpaq, bahar kimi gündəlik təbiət görüntüləri ətrafında toplanır
- Kitab şairləri doğum ilinə görə sıralayır; hər şairin adının yanında il aralığı və səhifə sonunda köhnə sözlərin izahı verilir
- Seçmə həm klassik simvolist (Yahya Kemal, Haşim), həm ictimai (Nazım Hikmet), həm sadə dilli «Garip» (Orhan Veli) səsləri yan-yana qoyur
- Kitabın sonunda qısa biyoqrafiyalar və mündəricat var; şeirlərin özünə şərh verilmir
Adam Seçkisi seriyasının uşaq şeirləri toplusu — saytımızda icmalı var
1941-ci il məcmuəsi: yeni türk şeirinin sadə dilinin başlanğıcı
Tarancının təbiət, uşaqlıq və yaşam sevinci şeirlərini bir yerdə oxumaq üçün
Oxunan hissə Orhan Velinin «Bir duyma da gör» şeiri ilə bitir: şair oxucuya budaqda çıtırdayan fıstıqların səsini, yağan yağışı, çalan zəngi, yosun, istakoz və dənizdən əsən küləyin qoxusunu «bir duyma da gör, nə olursan» deyə təklif edir.
Problem görürsünüzsə bizə yazın. Nəşriyyat, müəllif, hüquq sahibi və ya sadəcə oxucu — fərqi yoxdur. Bu icmalda təlif hüququ baxımından problemli bir şey varsa, icmal yazarı saytın qaydalarını pozubsa, yaxud sadəcə təklifiniz və ya iradınız varsa, hey@kitabdanevar.com ünvanına yazın. Məsələni məhkəməyə aparmadan, öz aramızda həll etmək istəyirik: müraciəti 48 saat ərzində araşdırır, lazım gələrsə icmalı düzəldir və ya tamamilə silirik.
