Karakteri Değiştirmek
Uygun
- Meditasyonun beyne etkisiyle ilgili gerçek bilimsel araştırmaları popüler bilim diliyle takip etmek isteyenlere
- "Farkındalık" patlamasının pazarlama abartılarına şüpheyle yaklaşan, sağlıklı bir şüphecilik arayan okurlara
- Daniel Goleman'ın "Duygusal Zeka" kitabını sevip onun bilimsel araştırma yönünü görmek isteyenlere
- İki yazarın kişisel, özeleştirel sesiyle anlatılan "buraya nasıl geldik" hikayelerini merakla okuyanlara
Uygun değil
- Somut, adım adım meditasyon eğitimi veya pratik rehber arayanlara
- Meditasyonun yalnızca olumlu, abartılı faydalarını doğrulayan bir metin bekleyenlere (kitap tam tersine bu tür iddiaları eleştiriyor)
- Ağır bilimsel metodoloji tartışmalarından (örneklem büyüklüğü, değişken karışıklığı) keyif almayanlara
Kitap 1970'lerin ortalarında Harvard'daki akademik düşmanlık ortamının anlatımıyla açılır. Richard Davidson, psikopatoloji seminerinde tuhaf kıyafeti (renkli örgü kuşak dahil) gören profesörden "şizofreninin bir belirtisi de tuhaf giyim tarzıdır" imalı sözünü işitir; bilimsel tezini meditasyona adamak istediğini söylediğinde ise "bu kariyer bitirici bir hamle olur" yanıtını alır. Daniel Goleman'ın klinik psikoloji profesörü ise mantra tekrarını "bok-bok-bok demeyi kesemeyen" obsesif hastalarla kıyaslar. Yazarlar bunu, Timothy Leary ve Richard Alpert'in (LSD skandalıyla Harvard'dan kovulan araştırmacılar) gölgesinde yaşanan kurumsal bir "travma sonrası" tepki olarak açıklar.
Bu düşmanca ortama rağmen yazarlar "değiştirilmiş kişilik özelliği" kavramını ortaya koyar — meditasyonun yalnızca pratik sırasında yarattığı geçici bir durum değil, günlük davranışı biçimlendiren kalıcı bir değişim. Bu, kitabın merkezi ayrımını -"geniş yol" (stres azaltma, iş performansı gibi araştırılan, sosyal medyada "virüs gibi yayılan" günlük faydalar) ile "derin yol" (geleneksel manevi amaç olan, özgecilik ve şefkat gibi daha derin, kalıcı değişimler) arasındaki farkı- kurar.
2000 yılında Wisconsin-Madison Üniversitesi'nde Dalai Lama ile "yıkıcı duygular" konulu bilimsel diyalog sırasında Dalai Lama, Davidson'a doğrudan seslenir: Kendi geleneği yıkıcı duyguları evcilleştirmek için yüzyıllardır sınanmış geniş bir pratik yelpazesine sahiptir — peki neden bunlar dini süslerinden arındırılıp laboratuvarda ciddi biçimde sınanmıyor? Yazarlar bu "meydan okumanın" kitaptaki araştırmanın genel rotasını belirlediğini, o akşam yemeğinde planlamaya başladıklarını yazar.
Bölüm, "Swami X" adlı ibretlik bir olayla devam eder: 1970'lerde Harvard'a başvuran, yogik gücünü bilimsel olarak sınatmak isteyen bir "swami", kan basıncını istediği yönde "kontrol edebildiğini" iddia eder, ama gerçek testlerde tam tersini yapar ve sonunda kalbini tehlikeli bir atriyal fibrilasyon durumuna sokar. Sonradan bu kişinin gerçekte ailesini terk edip servet peşinde Amerika'ya gelen eski bir ayakkabı fabrikası müdürü olduğu ortaya çıkar — yazarlar bunu, meditasyon endüstrisindeki sonraki abartılı pazarlama örneklerinin erken bir habercisi sayar.
Bölümün sonunda yazarlar günümüzün "farkındalık" patlamasına sert bir bilimsel eleştiri yöneltir: sıkça alıntılanan amigdala küçülmesi araştırmasının güvenilmez bir ölçüm yöntemi kullandığını, "yavaşlayan yaşlanma" araştırmasının ise meditasyonu özel diyet ve yoğun egzersizle karıştırarak net bir sonuç vermediğini gösterirler. 1970'lerde konuyla ilgili "bir elin parmakları kadar" makale varken, 2016'da yıllık yayın sayısının 1.113'e ulaştığını gösteren grafikle birlikte, alandaki patlamanın bilimsel titizlikle aynı hızda artmadığı uyarısı yapılır.
- İki yazar "biz" sesiyle, kendi bilimsel kariyerlerinin kişisel, özeleştiri dolu tarihini anlatır — popüler bilim kitaplarında nadiren görülen bir açıklık
- Yapı, bölüm sonlarındaki "Ufak Bir Özet" bloklarıyla okuru yönlendirir, bilimsel ciddiyeti popüler formatla birleştirir
Aynı yazarın popüler bilim janrındaki temel eseri, bu kitaptaki akademik sesin kaynağı
Budist meditasyon pratiklerine evrimsel psikoloji merceğinden bakan benzer bilimsel-felsefi yaklaşım
11. bölümde Tibetli keşiş Mingyur Rinpoche, Davidson'ın laboratuvarına gelir: başına 256 sensörlü bir EEG başlığı takılır, tıraşlı başının derisi kalınlaştığı için bu iş beklenenden zor olur. 12. bölüm kitabın «gizli hazinesi»ni açar: yıllarca meditasyon yapan yogilerin beyninde gama dalgaları saniyenin kesirleri değil dakikalarca ve beynin geniş bölgelerinde eşgüdüm içinde sürer. Yazarlara göre hiçbir laboratuvar bunu daha önce saptamamıştı — ve bu geçici bir durum değil, gerçek bir «değiştirilmiş kişilik özelliği»dir.
Aynı pratikle bir hafta eğitilen yeni başlayanların beyninde böyle bir fark bulunmaz. 13. bölüm faydaları üç seviyeye ayırır: yeni başlayanlar (genellikle 100 saatin altı; sekiz haftada yaklaşık 30 saatlik pratikten sonra amigdalanın etkinliği azalır, ama pratik sürdürülmezse etkilerin kalıcı olması pek olası değildir), uzun dönemli meditasyoncular (yaklaşık 1.000–10.000 saat) ve sayıca çok az olan yogiler. Yazarlar düşünceyi Milarepa'nın bilmecesiyle bağlar: «Başlangıçta hiçbir şey gelmez, arada hiçbir şey kalıcı olmaz, sonda hiçbir şey gitmez».
Bir sorununuz varsa bize yazın. Yayınevi, yazar, hak sahibi ya da sadece okuyucu — fark etmez. Bu incelemede telif hakkı açısından sorunlu bir şey varsa, inceleme yazarı sitenin kurallarını ihlal etmişse, ya da sadece bir öneriniz ya da şikayetiniz varsa, hey@kitabdanevar.com adresine yazın. Meseleyi mahkemeye taşımadan, kendi aramızda çözmek istiyoruz: başvuruyu 48 saat içinde inceliyor, gerekirse incelemeyi düzeltiyor ya da tamamen kaldırıyoruz.
