Mısır ve Mısırlılar
Uygun
- Antik Mısır tarihine, arkeolojiye ve Mısırbilimin kendi tarihine ilgi duyan okurlara
- Popüler tarih anlatıcılığını akademik titizlikle birleştiren bir kaynak arayanlara
- Sözlük, hanedan kronolojisi, geniş kaynakça gibi tam bir referans aparatına sahip ansiklopedik kitap isteyenlere
- Mısırbilimin nasıl şekillendiğini — keşiflerden çok insan merakının tarihini — öğrenmek isteyenlere
Uygun değil
- Yalnızca eğlenceli, roman tarzı Mısır hikayeleri arayan, akademik referans kitabı formatını "kuru" bulabilecek okurlara
- Tek bir hükümdar veya döneme dair dar, derin bir inceleme arayanlara — kitap geniş panoramik bir derleme
- Renkli, görsel ağırlıklı bir "sehpa kitabı" bekleyenlere — bu baskıda görsellerin çoğu siyah-beyaz
Bölüm, 18. Hanedan döneminde (MÖ 1570–1293) yaşamış bir Mısırlının, o dönemde zaten 1200 yıllık geçmişe sahip Sakkara'daki Basamaklı Piramit'e hayranlıkla baktığını duvar yazısında kaydetmesiyle açılıyor — Mısırlıların kendi geçmişine saygısı antik döneme dayanıyor. Bunun en ünlü örneği, 1811'de Caviglia tarafından bulunan "Rüya Steli": genç prens Thutmose Giza piramitleri yakınında ava çıkar, yorulup kuma gömülü Sfenks'in başının altında uykuya dalar ve rüyasında Sfenks'in üzerindeki kumu temizlemesini istediğini, karşılığında ona Mısır tahtını vaat ettiğini görür — sonrasında gerçekten IV. Thutmose adıyla tahta çıkar.
Yunan ve Roma gezginlerinin Mısır'a ilgisi MÖ 6. yüzyılda başlıyor — filozof Thales Büyük Piramit üzerinde hesaplamalar yapıyor, Solon, Pisagor ve Platon Mısırlı rahiplerle görüşmek için seyahat ediyor. MÖ 450'lerde Herodot Nil vadisini geziyor ve "Tarih" adlı eserinde gördüklerini (mumyalama üzerine tek eksiksiz antik tasvir dahil) kaydediyor, bilgilerinin çoğu abartılı veya yanlış olsa da. Büyük İskender MÖ 332'de Mısır'ı fethediyor, Siva Vahası'ndaki Amon kahiniyle görüştükten sonra tanrı soyundan geldiğini iddia ediyor ve ölümünün ardından cesedi mumyalanıp Mısır'a getiriliyor.
Roma döneminde Mısır artık bir turizm merkezine dönüşüyor — piramit kaplama taşlarında binlerce gezgin grafitisi, konaklama hanları, rehberler ortaya çıkıyor. En ünlü cazibe merkezi Memnon Heykelleri'ydi: depremden hasar görmüş heykellerden biri sabah erken saatlerde esrarengiz sesler çıkarıyordu (bugün bunun güneş ısısıyla taşın genleşmesinden kaynaklandığı biliniyor); İmparator Septimius Severus heykeli "onarttığında" ses sonsuza dek susuyor.
Hristiyanlığın yayılması eski Mısır dininin sonunu getiriyor — İmparator Theodosius'un fermanı (MS 392) tüm pagan tapınaklarının kapatılmasını emrediyor, Patrik Kyrillos önderliğindeki rahipler Memphis'teki Serapeum tapınağını yıkıyor, MS 580'de Philae adasındaki İsis tapınağının rahipleri tutuklanıyor — hiyeroglif edebi geleneğinin son taşıyıcıları da böylece ortadan kalkıyor.
MS 640'ta Arap fethiyle Mısır'a yeni bir ilgi dalgası başlıyor — Halife Harun Reşid çevrilen her elyazmasının ağırlığınca altın veriyordu, "hazine avcılığı" 15. yüzyılda vergiye tabi resmi bir meslek haline geliyor. Kahireli hekim Abdüllatif el-Bağdadi (1200'ler) henüz kumla örtülmemiş Sfenks başını ayrıntılı tasvir ediyor. Aynı dönemde "mumya" kelimesinin kökeni olan bitüm-mumya karışıklığı, Avrupa'da mumyalanmış ceset etinin "ilaç" diye satıldığı tuhaf (ve çoğu zaman sahte) bir ticarete yol açıyor.
Bölüm, Oxfordlu gökbilimci John Greaves'in 1638–39'da Giza piramitlerini ilk kez bilimsel yöntemle ölçmesi ve 1646'da yayımladığı "Pyramidographia" eseriyle sona eriyor — Greaves üç büyük piramidi doğru şekilde Khufu, Khafre ve Menkaure'ye atfeden ilk araştırmacı oluyor, böylece Mısırbilimin bilimsel temelleri atılıyor.
- Geniş kaynakça, sözlük ve hanedan kronolojisiyle desteklenen sağlam akademik yapı
- Tarihi anekdotları (Thutmose'un rüyası, "şarkı söyleyen" heykel) canlı bir anlatımla orta düzey okura ulaştıran üslup
- Her bölüm sonunda ek okuma önerileriyle ders kitabı olarak da kullanılabilecek bir yapı
- Arkeolojik bulguları ve orijinal metinleri (Herodot, Abdüllatif) doğrudan alıntılayan, kaynağa dayalı yaklaşım
Benzer ansiklopedik, akademik yaklaşımla Antik Mısır tarihinin tam bir derlemesi
Aynı akademik titizlikle Mısır dinini daha derinlemesine inceleyen eser
Kitabın değindiği Helenistik-Roma dönemi Mısır'ını tek bir hükümdar üzerinden derinleştiren eser
1. Bölüm yalnızca Mısırbilimin "keşif tarihini" verse de, kitabın kalan 11 bölümü Mısır'ın kendisini sistemli biçimde ele alıyor: coğrafya (Nil, vadi, çöl), tam siyasi/kronolojik tarih, şehirler ve köyler, devlet ve yönetim, din ve ritüeller, toplum yapısı, dil ve yazı (hiyeroglif), sanat ve mimari, ölüm/ölümsüzlük inançları (mumyalama dahil) ve nihayet uygarlığın "kültürel ölümü mü yoksa dönüşümü mü" sorusuyla sona eriyor.
Her bölüm arkeolojik bulgular, orijinal kaynaklar ve zengin görsellerle destekleniyor — kitap böylece eski Mısır'ın günlük yaşamından firavunların devlet yönetimine kadar tam bir tablo sunuyor, akademik titizliğini kaybetmeden geniş bir okur kitlesi için erişilebilir kalıyor.
Bir sorununuz varsa bize yazın. Yayınevi, yazar, hak sahibi ya da sadece okuyucu — fark etmez. Bu incelemede telif hakkı açısından sorunlu bir şey varsa, inceleme yazarı sitenin kurallarını ihlal etmişse, ya da sadece bir öneriniz ya da şikayetiniz varsa, hey@kitabdanevar.com adresine yazın. Meseleyi mahkemeye taşımadan, kendi aramızda çözmek istiyoruz: başvuruyu 48 saat içinde inceliyor, gerekirse incelemeyi düzeltiyor ya da tamamen kaldırıyoruz.
