Vietnam Savaşı

Önsözde yazar kitabı yazma nedenini açıklıyor: Vietnam Savaşı ve onun oluşturduğu politik jargon Türkiye'de politikacılar, bilim adamları ve genel halk tarafından yerli yersiz kullanılıyor, ama bu savaş hakkında ciddi eserler yazılmamış. Amaç savaşın sebeplerini ve onun Vietnam, Amerika, komünist dünya ve özellikle Sovyetler Birliği ile Çin için ifade ettiği anlamı akademik bir değerlendirmeyle göstermek. Yazar TBMM Kütüphanesi'ne ve Bilkent Üniversitesi Kütüphanesi'ne teşekkür ediyor.

Giriş savaşın sonuçlarını sıralıyor: ABD'nin devasa askerî güce rağmen bir gerilla hareketi karşısında yenilmesi, asimetrik savaş terminolojisinin gelişmesi, komünist dünya içindeki çekişmelerin derinleşmesi, «çevreleme» ve «domino teorisi»nin işlemediğinin görülmesi. Ekonomik olarak Vietnam'ın mali boyutunun ABD için katlanılamaz bir yük olduğu, politik olarak ise Amerika'da savaş karşıtlarının, zenci hakları savunucularının, azınlıkların ve hatta cinsel hak savunucularının güçlü bir eylem ortamı elde ettiği yazılıyor.

Sömürge dönemi hakkında yazar Vietnam'ın bin yıl Çin hâkimiyetinde yaşadığını ama milli kimliğini kaybetmediğini söylüyor. Fransız misyonerleri 17. yüzyıldan itibaren görünüyor ve 18. yüzyıl sonunda güneyde 600.000, kuzeyde 200.000 Vietnamlı Hıristiyanlaştırılıyor. Fransa Vietnam'ı yirmi beş yıldan fazla süren savaşlardan sonra ele geçiriyor. Yazar İngiltere'nin 5.000 memurla 350 milyonluk Hindistan'ı yönettiğini, Fransa'nın ise aynı sayıda memurla 30 milyonluk Vietnam'ı zorlukla yönettiğini yazıyor ve Fransız sömürgesini «talan» olarak niteliyor. Topraksız kitleler arasında komünizm yaygınlaşıyor, Ho Chi Minh'in kurduğu Hindiçin Komünist Partisi aktifleşiyor.

II. Dünya Savaşı ve Japon işgali Vietnamlıların Vietminh'e desteğini artırıyor. 2 Eylül 1945'te Ho Chi Minh'in liderliğinde Vietnam Demokratik Cumhuriyeti ilan ediliyor, ama Fransa İngiliz ve Amerikan desteğiyle sömürge rejimini yeniden kuruyor. 1954'te Dien Bien Phu'da yenilen Fransa çekiliyor. Cenevre Anlaşması'na göre ülke geçici olarak 17. paralelden ikiye bölünüyor, Güney Vietnam ise genel seçime izin vermiyor ve bölünme kalıcı hale geliyor. Eisenhower Çin'in kaybedildiğini, Vietnam yüzünden Hindiçin'in de kaybedilmemesi gerektiğini söylüyor, Kennedy ise komünizmi durdurmak için «Yeşil Bereliler»i devreye sokuyor.

Güney Vietnam'ın lideri Diem'i yazar «modern zamanların diktatörlerinden biri» olarak niteliyor ve aile yönetiminin Katoliklere ve zenginlere dayandığını yazıyor, Kasım 1963'te darbeyle öldürülüyor. Birkaç hafta sonra Kennedy Dallas'ta suikastla hayatını kaybediyor. Johnson iktidara gelince savaşı bir Amerikan savaşına dönüştürüyor. Ağustos 1964'te Tonkin Körfezi'nde «Amerikan gemilerine saldırı» iddiasıyla ABD hava saldırılarına başlıyor. Yazar Tonkin olayının iddia edildiği gibi yaşanmadığını yazıyor ve olayın seçimlerden önce Johnson'un popülerliğini nasıl artırdığını gösteriyor.

Sonra savaş büyüyor. Amerika'nın Kuzey Vietnam'a attığı bomba miktarının II. Dünya Savaşı boyunca tüm Avrupa'ya atılanlardan fazla olduğu ileri sürülüyor ama kaynak gösterilmiyor. Hava saldırıları yetmiyor ve ABD 500.000 kişilik bir kara ordusu göndermek zorunda kalıyor. 1968'deki Tet Taarruzu'nda Vietkonglar Saygon'da Amerikan Büyükelçiliği'ne kadar ulaşıyor. Yazar bunu «Amerika'nın ilk 11 Eylül'ü» diye niteliyor ve Amerikalıların özgüvenini dibe vurduğunu yazıyor. Savaşın ilk televizyon savaşı olması, öğrenci protestoları (SDS), Martin Luther King'in 4 Nisan 1968'de öldürülmesi, 125 şehirde ayaklanmalar ve Hollywood filmleri («Platoon» gibi) de girişte anlatılıyor.

• Girişte tüm savaş ve sonuçları bir arada özet olarak veriliyor
• Uluslararası arka plan: Fransa, ABD, Sovyetler Birliği, Çin ve Japonya
• Dipnotlarda Joseph Buttinger, William Duiker, Gabriel Kolko, Robert Buzzanco gibi araştırmacılara geniş atıf
• Medyanın, savaş karşıtı hareketin ve Hollywood'un savaşla ilişkisi ayrı bölümlere ayrılmış