Vietnam Savaşı
Uyğundur
- Soyuq müharibənin ən böyük toqquşmalarından birini türkcə, akademik, amma geniş çərçivədə oxumaq istəyənlərə
- Amerika–Sovet–Çin üçbucağı və domino nəzəriyyəsini Vyetnam nümunəsində başa düşmək istəyənlərə
- Etiraz hərəkatı, Hollivud və müharibənin mədəni təsiri ilə maraqlananlara
Uyğun deyil
- Cəbhə hekayələri və şahid xatirələri axtaranlara: kitab siyasi-diplomatik icmaldır
- Vyetnam tərəfinin xatirə və sənədlərinə əsaslanan işi axtaranlara: mənbələr əsasən ingilisdilli tədqiqatlardır
- Ən yeni tədqiqatları axtaranlara: kitab 2008–2011 səviyyəsindədir
Ön sözdə müəllif kitabı yazmağın səbəbini izah edir: Vyetnam müharibəsi və onun siyasi jarqonu Türkiyədə siyasətçilər, alimlər və geniş kütlə tərəfindən yerli-yersiz işlədilir, amma bu müharibə haqqında ciddi əsər yazılmayıb. Məqsəd müharibənin səbəblərini və onun Vyetnam, Amerika, kommunist dünyası, xüsusilə Sovet İttifaqı və Çin üçün mənasını akademik şəkildə göstərməkdir. Müəllif TBMM kitabxanasına və Bilkent Universiteti kitabxanasına təşəkkür edir.
Giriş müharibənin nəticələrini sıralayır: ABŞ-ın nəhəng hərbi gücə baxmayaraq partizan hərəkatına məğlub olması, asimmetrik müharibə terminologiyasının inkişafı, kommunist dünyası daxilindəki ziddiyyətlərin dərinləşməsi, «çevrələmə» və «domino nəzəriyyəsi»nin işləmədiyinin göstərilməsi. İqtisadi baxımdan Vyetnamın maliyyə yükünün ABŞ üçün daşınmaz olduğu, siyasi baxımdan isə Amerikada müharibə əleyhdarlarının, qara hüquqları müdafiəçilərinin, azlıqların və hətta cinsi hüquq tərəfdarlarının güclü fəaliyyət mühiti əldə etdiyi yazılır.
Müstəmləkə dövrü haqqında müəllif yazır ki, Vyetnam min il Çin hakimiyyəti altında yaşayıb, amma milli kimliyini itirməyib. Fransız missionerləri XVII əsrdən görünür və XVIII əsrin sonunda cənubda 600 min, şimalda 200 min vyetnamlı xristianlaşdırılır. Fransa Vyetnamı 25 ildən çox davam edən müharibələrdən sonra ələ keçirir. Müəllif Böyük Britaniyanın 5.000 məmurla 350 milyonluq Hindistanı idarə etdiyini, Fransanın isə eyni say məmurla 30 milyonluq Vyetnamı çətinliklə idarə etdiyini yazır və Fransız müstəmləkəsini «talan» adlandırır. Torpaqsız kütlələr arasında kommunizm populyarlaşır, Ho Şi Minin yaratdığı Hindiçin Kommunist Partiyası aktivləşir.
İkinci Dünya müharibəsi və Yaponiyanın işğalı vyetnamlıların Vyetminə dəstəyini artırır. 1945-ci il sentyabrın 2-də Ho Şi Minin rəhbərliyi ilə Vyetnam Demokratik Respublikası elan olunur, lakin Fransa İngilis və Amerika dəstəyi ilə müstəmləkə rejimini bərpa edir. 1954-cü ildə Dien Bien Fuda məğlub olan Fransa çıxır. Cenevrə sazişinə görə ölkə müvəqqəti olaraq 17-ci paralellə iki yerə bölünür, Cənub Vyetnam isə ümumi seçkini keçirməyə icazə vermir və bölgü daimi olur. Eyzenhauer Çinin itirildiyini, Vyetnam üzündən Hindiçinin də itirilməməli olduğunu söyləyir, Kennedi isə kommunizmi dayandırmaq üçün «Yaşıl bereliləri» hazırlayır.
Cənub Vyetnamın lideri Ziemi müəllif «müasir zamanların diktatorlarından biri» adlandırır və onun ailə hakimiyyətinin Katoliklərə və zənginlərə söykəndiyini yazır, 1963-cü ilin noyabrında çevrilişdə öldürülür. Bir neçə həftə sonra Kennedi Dallasda sui-qəsd nəticəsində həlak olur. Conson hakimiyyətə gələndə müharibəni Amerika müharibəsinə çevirir. 1964-cü ilin avqustunda Tonkin körfəzində «Amerika gəmilərinə hücum» iddiası ilə ABŞ hava hücumlarına başlayır. Müəllif Tonkin hadisəsinin iddia edildiyi kimi baş vermədiyini yazır və hadisədən sonra Harris sorğusunda xalqın 85%-nin Consonu dəstəklədiyini göstərir.
Sonra müharibə böyüyür. Amerikanın Şimali Vyetnama atdığı bomba miqdarının İkinci Dünya müharibəsində bütün Avropaya atılanlardan çox olduğu iddia edilir, amma mənbə göstərilmir. Hava hücumları kifayət etmir və ABŞ 500.000 nəfərlik quru ordusu göndərməyə məcbur olur. 1968-ci ildəki Tet hücumunda vyetkonqlar Saygonda Amerika səfirliyinə qədər çatır. Müəllif bunu «Amerikanın ilk 11 sentyabrı» adlandırır və Amerikanın özgüvənini dibə vurduğunu yazır. Müharibənin ilk televiziya müharibəsi olması, tələbə etirazları (SDS), Martin Lüter Kinqin 4 aprel 1968-ci ildə öldürülməsi, 125 şəhərdə iğtişaşlar və Hollivud filmləri (məsələn, «Müfrəzə») də giriş hissəsində izah olunur.
- Girişdə bütün müharibə və onun nəticələri bir yerdə yığcam şəkildə verilir
- Beynəlxalq arxa fon: Fransa, ABŞ, Sovet İttifaqı, Çin və Yaponiya
- Səhifə altında Joseph Buttinger, William Duiker, Gabriel Kolko, Robert Buzzanco kimi tədqiqatçılara geniş istinad
- Medianın, etiraz hərəkatının və Hollivudun müharibə ilə əlaqəsi ayrıca fəsillərə bölünüb
Vyetnam müharibəsini şahid hekayələri və sənədlərlə izah edən məşhur tarix
Soyuq müharibənin geniş tarixi çərçivəsi
Müharibənin xronikası və şahid xatirələri ilə yazılmış geniş tədqiqat
Girişdə müharibə böyüyür: Amerikanın hava hücumları kifayət etmir və ABŞ 500.000 nəfərlik quru ordusu göndərməyə məcbur olur. 1968-ci ildəki Tet hücumunda vyetkonqlar Saygonda Amerika səfirliyinə qədər çatır. Müəllif bunu «Amerikanın ilk 11 sentyabrı» adlandırır və Amerikanın özgüvənini dibə vurduğunu yazır. Müharibənin ilk televiziya müharibəsi olması, tələbə etirazları, Martin Lüter Kinqin 4 aprel 1968-ci ildə öldürülməsi və 125 şəhərdə iğtişaşlar da giriş hissəsində izah olunur.
Problem görürsünüzsə bizə yazın. Nəşriyyat, müəllif, hüquq sahibi və ya sadəcə oxucu — fərqi yoxdur. Bu icmalda təlif hüququ baxımından problemli bir şey varsa, icmal yazarı saytın qaydalarını pozubsa, yaxud sadəcə təklifiniz və ya iradınız varsa, hey@kitabdanevar.com ünvanına yazın. Məsələni məhkəməyə aparmadan, öz aramızda həll etmək istəyirik: müraciəti 48 saat ərzində araşdırır, lazım gələrsə icmalı düzəldir və ya tamamilə silirik.
