Anti Kanser Yaşam Biçimi
Uyğundur
- Xərçəng diaqnozu qoyulmuş xəstələr və onların yaxınları — ənənəvi müalicəyə əlavə olaraq
- Xərçəng riskini azaltmaq üçün həyat tərzini dəyişmək istəyən sağlam oxuculara
- Sağlamlıq mövzusunda sensasiya deyil, tədqiqata əsaslanan məlumat axtaranlara
- Tibb işçiləri, tibb bacıları və qulluq göstərənlərə
Uyğun deyil
- Möcüzəvi müalicə və ya «dərmansız sağalma» vədləri axtaranlara — müəllif belə iddialara qarşıdır
- Qısa, konkret pəhriz siyahısı istəyənlərə — kitab geniş və çoxsahəlidir
- ABŞ statistikasına və amerikan kontekstinə yad olan, yerli məlumat gözləyən oxuculara
Koen girişə sadə, lakin güclü bir sualla başlayır: xərçəngin qarşısını almaqda və müalicəsində qaçırdığımız nöqtə yeni bir dərman deyil, hər gün etdiyimiz seçimlərdirsə? Sonra kitabın mənşəyini danışır: 31 yaşında beyin şişi diaqnozu qoyulmuş psixiatr David Servan-Şreyber həyat tərzini elmi məlumatlar əsasında dəyişdirir və statistik proqnozdan dörd dəfə uzun — 19 il — məhsuldar həyat yaşayır. Koen onunla birlikdə Hyustonda döş xərçəngli qadınlar üzərində «Kompleks həyat tərzi tədqiqatı»nı planlaşdırıb.
Kitabın ən vacib cəhəti girişdə aydın ifadə olunub: həyat tərzi dəyişikliyi cərrahiyyə, kemoterapiya, radiasiya və immunoterapiyanın alternativi deyil, onların «həyati komponenti»dir. Koen xüsusi vurğulayır ki, Servan-Şreyber özü də ilk diaqnozda alternativ müalicə təkliflərinin heç birinə əhəmiyyət verməmiş, aqressiv tibbi müalicəni mərkəzdə saxlamışdı. Bu, xərçəng mövzusunda «dərmansız sağalma» vəd edən çoxsaylı kitablardan onu kəskin fərqləndirir.
Birinci fəsil xərçəngin statistik mənzərəsini verir: 2017-də ABŞ-da təxminən 1,7 milyon yeni diaqnoz, dünyada 2015-də 8,8 milyon ölüm, hər altı ölümdən biri. Amma müəllif ümidverici tərəfi də göstərir: xərçəng artıq çoxları üçün ölüm hökmü deyil, xroniki xəstəlikdir, sağqalım dərəcələri iki dəfə artıb. Bu, yeni suala yol açır: xərçənglə uzun illər yaşayan insanlar necə daha yaxşı hiss edə bilər?
Fəslin mərkəzi iddiası Harvard universitetinin 135 min nəfəri 40 ildən çox izləyən 2016-cı il tədqiqatına əsaslanır: siqaret çəkməmək, alkoqolu məhdudlaşdırmaq, sağlam çəki və müntəzəm hərəkət qadınlarda xərçəng hallarının 41%-nin, ölümlərin 59%-nin, kişilərdə isə təxminən üçdə ikisinin qarşısını ala bilər. Koen bu rəqəmləri mənbələri ilə verir və «ən azı yarısının qarşısını ala bilərik» nəticəsini ehtiyatla formalaşdırır. Tütün və ağciyər xərçəngi arasındakı əlaqənin necə qəbul olunduğunu tarixi nümunə kimi gətirməsi də yerindədir.
Fəslin həssas və insani bir anı günahkarlıq hissi haqqındadır. Müəllif xatırladır ki, heç vaxt siqaret çəkməmiş müğənni, vegan qaçışçı və ya lösemiyalı kiçik qız da xərçəngə tuta bilər; buna görə xəstənin özünü günahlandırması yanlışdır. Döş xərçəngindən sağalmış Meq Hirşberqin sözləri — «İndi başla. Arxaya baxma. Xərçəngə nəyin səbəb olduğunu bilmirik» — kitabın tonunu müəyyənləşdirir: təqsir deyil, gələcəyə yönəlmiş fəallıq.
Kitabın zəif tərəfi ABŞ mərkəzli olmasıdır: statistika, səhiyyə sistemi və nümunələr əsasən amerikandır. Bəzi yerlərdə «Antixərçəng» sözü marka kimi təkrarlanır. Türkcə tərcümədə kiçik xətalar var (məsələn, «50 yaş» əvəzinə «so yaş» Buna baxmayaraq, xərçəng mövzusunda elmi məsuliyyətlə ümidi birləşdirən nadir populyar kitablardandır.
- Elmi tədqiqatlar mətndə nömrələnmiş istinadlarla verilir, sonda geniş qeydlər var
- Xəstə və sağalmış insanların hekayələri statistikaya insani üz verir
- İkinci hissənin hər fəsli konkret, tətbiq oluna bilən tövsiyələrlə bitir
- Ənənəvi müalicənin vacibliyi ardıcıl şəkildə vurğulanır
Xərçəngə həyat tərzi və psixoloji amillər baxımından yanaşan başqa bir kitab — saytımızda icmalı var
Koenin davam etdirdiyi yanaşmanın əsasını qoyan, müəllifin öz xəstəlik təcrübəsinə söykənən klassik
Oxunan fəslin həssas anı günahkarlıq hissi haqqındadır: heç vaxt siqaret çəkməmiş müğənni, vegan qaçışçı və ya lösemiyalı kiçik qız da xərçəngə tuta bilər; buna görə xəstənin özünü günahlandırması yanlışdır. Döş xərçənginə tutulmuş Meq Hirşberqin sözləri — «İndi başla. Arxaya baxma. Xərçəngə nəyin səbəb olduğunu bilmirik» — kitabın tonunu müəyyənləşdirir.
Problem görürsünüzsə bizə yazın. Nəşriyyat, müəllif, hüquq sahibi və ya sadəcə oxucu — fərqi yoxdur. Bu icmalda təlif hüququ baxımından problemli bir şey varsa, icmal yazarı saytın qaydalarını pozubsa, yaxud sadəcə təklifiniz və ya iradınız varsa, hey@kitabdanevar.com ünvanına yazın. Məsələni məhkəməyə aparmadan, öz aramızda həll etmək istəyirik: müraciəti 48 saat ərzində araşdırır, lazım gələrsə icmalı düzəldir və ya tamamilə silirik.
