Bilimin Karşısında 100 Sahte Haber
Uyğundur
- Qısa, "bir oturuşda bir-iki əfsanə" formatında oxumağı sevən, elmi məzmunu yüngül tonla almaq istəyən oxuculara
- "Hər gün bir qədəh şərab sağlamlığa yaxşıdır" kimi gündəlik həyatda tez-tez eşidilən iddiaların arxasındakı real tədqiqatları bilmək istəyənlərə
- Populyar elm janrına yeni başlayanlara — hər fəsil qısa, jarqonsuz və mənbəli yazılıb
Uyğun deyil
- Hər mövzunu dərindən, akademik səviyyədə araşdırmaq istəyən oxuculara — hər əfsanə cəmi 1-2 səhifədir, dərin təhlil yoxdur
- Ardıcıl, vahid süjetli bir kitab axtaranlara — bu, istənilən sırada oxuna bilən müstəqil qısa yazılar toplusudur
Kitab "Hər gün bir qədəh şərab sağlamlığa yaxşıdır" əfsanəsi ilə açılır — məşhur "Fransız paradoksu"nu (fransızların oxşar yağlı qidalanmasına baxmayaraq ingilislərdən az ürək xəstəliyi keçirməsi) araşdırır. 1992-ci ildə Serge Renaud və Michel de Lorgeril tərəfindən The Lancet jurnalında irəli sürülən nəzəriyyəyə görə, şərab ürək xəstəliklərini 40% azaldır — amma müəlliflər dərhal əks arqumenti də verir: Fransa İctimai Sağlamlıq Agentliyi gündə bir qədəh alkolun 7 fərqli xərçəng növü (ağız, boğaz, mədə-bağırsaq, döş vəzisi) ilə əlaqəli olduğunu sübut edib. Nəticə: "ölçülü" olmaq açar sözdür, amma əfsanə tam yalan da deyil, tam doğru da.
İkinci fəsil "Qəhvədən çəkinilməlidir" iddiasını araşdırır. Southampton Universitetinin 200 tədqiqatı əhatə edən meta-analizinə görə, gündə 4 fincana qədər qəhvə (400mq kofeinə qədər) bəzi xərçəng növləri, diabet, nevroloji xəstəliklər (Alzheimer, Parkinson) riskini azaldır. Amma kofein həm də yuxu hormonu melatoninin istehsalını 6 saat dayandırır — axşam saat 16-17-dən sonra qəhvə içməmək tövsiyə olunur.
Üçüncü fəsil ən həssas mövzulardan birinə toxunur: hamiləlik zamanı "kiçik bir qədəh" alkolun zərərsiz olub-olmadığı. Müəlliflər aydın elmi mövqe tuturlar — embrionun formalaşma mərhələsində (ilk üç ay) HANSI anda alkolun zərər verəcəyini əvvəlcədən bilmək mümkün deyil, "bu, rus ruleti kimidir" ifadəsi istifadə olunur. Maraqlı əlavə fakt: son tədqiqatlar hamiləlikdən əvvəl kişilərin alkol istehlakının da doğulmamış körpədə ürək xəstəliyi riskini 44% artırdığını göstərir — kitab yalnız qadınlara deyil, gələcək atalara da mürəciət edir.
- Hər fəsil eyni format izləyir: bir iddia → "Gerçəkdənmi?" sualı → tədqiqat əsaslı cavab, çox vaxt vizual "lehinə/əleyhinə" cədvəli ilə
- Curieux! media platformasının (Fransada elmi məlumatlandırma ilə məşğul olan komanda) 4 müəllifi birgə yazıb, hər fəsil öz müəllifinin imzası ilə bitir
- Yüngül, zarafatlı ton saxlanılsa da, hər iddia konkret tədqiqata/jurnala istinadla dəstəklənir (məs. The Lancet)
Oxşar formada, gündəlik yanlış inancları statistika ilə təkzib edən başqa bir populyar elm kitabı
Seriyanın davamı, oxşar format
Beslenmə bölməsindən sonra kitab Yaddaş və Beyin (kişi/qadın beyni fərqi, "beynin yalnız 10%-ini istifadə edirik" əfsanəsi), Riyaziyyat və Fizika, İqlim Dəyişikliyi və Ətraf Mühit (vegan olmaq, ağac əkmək) bölmələrinə keçir.
Son bölmələr Bioçeşitlilik (pişiklər, canavarlar, köpəkbalıqları haqqında əfsanələr) və Kosmosla (qara dəliklər, Çin səddinin kosmosdan görünməsi, uzaylılar) bağlıdır — hər biri eyni "iddia + elmi cavab" formatında davam edir.
Problem görürsünüzsə bizə yazın. Nəşriyyat, müəllif, hüquq sahibi və ya sadəcə oxucu — fərqi yoxdur. Bu icmalda təlif hüququ baxımından problemli bir şey varsa, icmal yazarı saytın qaydalarını pozubsa, yaxud sadəcə təklifiniz və ya iradınız varsa, hey@kitabdanevar.com ünvanına yazın. Məsələni məhkəməyə aparmadan, öz aramızda həll etmək istəyirik: müraciəti 48 saat ərzində araşdırır, lazım gələrsə icmalı düzəldir və ya tamamilə silirik.
