Büyük Alaeddin Keykubad ve Zamanı
Uyğundur
- Anadolu Səlcuq tarixinə, xüsusilə I Əlaəddin Keykubadın dövrünə dərin, akademik mənbəyə əsaslanan yanaşma axtaran oxuculara
- Bir tarixçinin ömür boyu bir mövzuya həsr olunmuş elmi səyahətini — uğurlarını, maneələrini, şəxsi mübarizəsini — izləmək istəyən oxuculara
- Türk tarixşünaslığının 20-ci əsrdəki inkişafına (Köprülü məktəbi, Osman Turan, İbrahim Kafesoğlu kimi simalar) maraq göstərən oxuculara
Uyğun deyil
- Sadəcə Əlaəddin Keykubadın hakimiyyəti haqqında sürətli, hadisə-yönümlü bir xülasə axtaran oxuculara — bu fəsil kitabın özü haqqında, hökmdarın özü haqqında deyil
- Akademik tarixşünaslıq müzakirələrindən (mənbə tənqidi, tarixçilər arası yazışmalar) uzaq durmaq istəyən oxuculara
Fəsil Köymenin bu əsəri ilk dəfə 1963-cü ildə "Selçuklu Devri Türk Tarihi" kitabının ön sözündə dolayı şəkildə xatırlamasından başlayır — o zaman hələ konkret ad çəkmədən, gələcəkdə "Anadolu Selçuklu Devleti Tarihi" yazacağını vəd edir. Redaktor Sinan Tarifci, Köymenin əl yazısı qeydlərini araşdıraraq göstərir ki, kitabın ilkin planlaşdırılmış adı və strukturu illər ərzində tamamilə dəyişib.
Xüsusilə təsirli hissə Köymenin 1991-ci il tarixli şəxsi məktublarından sitatlardır — o, 40 illik elmi karyerasından sonra müəllimi Fuad Köprülünün "tarixi ancaq indi anladım" sözlərini təkrarlayaraq, bütün əvvəlki əsərlərini "çıraqlıq və kalfalıq" işləri, bu kitabı isə öz "ustalıq əsəri" adlandırır — sənətkarlıq ənənəsindən gələn bir metafora.
Fəsil Köymenin elmi mühitdə qarşılaşdığı maneələri açıq şəkildə göstərir: o, "anlayışsızlıq, hətta əngəlləmələr" və "gizli qısqanclıq"dan şikayətlənir, Mədəniyyət Nazirliyinin nəşriyyat dəyişiklikləri səbəbindən öz əsərlərini özü nəşr etdirməyə məcbur qaldığını yazır, hətta Türk Tarix Qurumuna verdiyi məqalələrin illərlə "taleyinin məchul" qaldığını bildirir.
Ən poetik hissə Köymenin özündən əvvəlki iki böyük Səlcuqşünasın — Osman Turan (v. 1978) və İbrahim Kafesoğlu (v. 1984) — vəfatından sonra yaranan "elmi boşluğu" doldurmaq missiyasını necə öz üzərinə götürdüyünü göstərir: "Əzrail... bizim nəslin arasına girərək... Türk tarix və mədəniyyəti mücahidlərini... geridə heç kimi buraxmadan bir-bir apardı."
- Redaktor birbaşa arxiv materiallarından (şəxsi məktublar, əl yazısı qeydlər, tarixli məqalələr) sitat gətirərək, kitabın yaranma tarixini bir detektiv hekayəsi kimi qurur
- Akademik tarixşünaslıqla şəxsi bioqrafiyanı birləşdirərək, quru bir "nəşriyyat tarixçəsi"ndən daha canlı bir mətn yaradır
- Hər iddia dəqiq tarix və mənbə ilə (məktubun tarixi, məqalənin nəşr ili) dəstəklənir, akademik dəqiqliyi qoruyur
Saytda mövcud, oxşar akademik dəqiqliklə yazılmış başqa bir köçəri-türk tarixi tədqiqi
Kitabın əsas hissəsi (Əlaəddin Keykubadın hakimiyyəti, Səlcuq ordusu və dövləti) — bu icmal yalnız giriş fəslini əhatə edir
Giriş fəslindən sonra kitab əsl mövzusuna keçir — I Əlaəddin Keykubadın (hakimiyyəti 1220-1237) hakimiyyəti dövründə Anadolu Səlcuq Dövlətinin təşkilatlanması. Köymenin öz məktublarında qeyd etdiyi kimi, Səlcuq ordusuna ayrılan bölmə tək başına bir cild həcmindədir — "Müharibə Səbəbləri", "Müharibə Qərarı" və "Səfərbərlik" kimi alt-bölmələrlə. Kitab dövlət quruluşu, saray həyatı, hakimiyyət əlamətləri və Aralıq dənizi sahilindəki fəthlər kimi mövzuları da əhatə edir.
Kitab əsasən İbn Bibinin "əl-Əvamiru'l-Əlaiyyə fi'l-Umuri'l-Əlaiyyə" adlı orta əsr mənbəyinə əsaslanır — Köymen bu mənbəni 1965-ci ildən fişləməyə başlamışdı və onu özünün "ən çox məşğul edən" tarixi qaynağı adlandırırdı. Kitabın sonunda müəllifin əl yazması nüsxələrinin əlavələri də yer alır, bu da oxucuya əsərin necə tərtib olunduğunu bilavasitə görmək imkanı verir.
Problem görürsünüzsə bizə yazın. Nəşriyyat, müəllif, hüquq sahibi və ya sadəcə oxucu — fərqi yoxdur. Bu icmalda təlif hüququ baxımından problemli bir şey varsa, icmal yazarı saytın qaydalarını pozubsa, yaxud sadəcə təklifiniz və ya iradınız varsa, hey@kitabdanevar.com ünvanına yazın. Məsələni məhkəməyə aparmadan, öz aramızda həll etmək istəyirik: müraciəti 48 saat ərzində araşdırır, lazım gələrsə icmalı düzəldir və ya tamamilə silirik.
