Hə ilə Yox Arasında — Esse və Hekayələr
Uyğundur
- Kamyunun «Yad» və «Taun» romanlarını oxuyub onu daha yaxından tanımaq istəyənlərə
- Lirik, fəlsəfi esse janrını sevənlərə
- Ana-oğul münasibəti, yoxsulluq və yaddaş mövzusunda dərin mətn axtaranlara
- Azərbaycan dilində klassik fəlsəfi nəsr oxumaq istəyənlərə
Uyğun deyil
- Süjetli, hadisəli hekayə gözləyənlərə — esselər daha çox düşüncə və əhval üzərində qurulub
- Tərcümə və çap xətalarına həssas oxuculara
- Kamyu ilə ilk tanışlıq üçün yüngül mətn axtaranlara
Esse Kamyunun ilk kitabına daxil olan və onun sonrakı bütün yaradıcılığının açarı sayılan bir mətndir. Açılış cümləsi bütün tonu müəyyən edir: «Əgər, həqiqətən də, itirilmiş cənnət mövcuddursa, bu gün içimi dolduran o sezilməyən, zərif, qeyri-insani hissə hansı ad vermək lazım olduğunu bilirəm». Müəllif xoşbəxtlikdən danışmayacağını deyir; onun mövzusu yaddaşın qoruyub saxladığı «yeganə həqiqi hiss»dir.
Esse iki zaman arasında gedir. İndiki zamanda anlatıcı ərəb şəhərinin kənarındakı boş bir Mavritaniya qəhvəxanasında oturub: divardakı rəsmdə sarı şirlər yaşıl paltarlı şeyxləri qovur, sobanın alovu üzünü yandırır, qapıdan körfəzin və mayakın yaşıl, qırmızı, ağ işıqları görünür. Keçmişdə isə yoxsul məhəllədə, iki mərtəbəli bir evdə böyüyən oğlan var — ayaqları hələ də pilləkənlərin hündürlüyünü xatırlayır. Bu iki qat arasında keçid o qədər incədir ki, sonda anlatıcı özü də «oturduğum qəhvəxananı keçmişimdəki o otaqdan necə ayırım?» deyə soruşur.
Essenin mərkəzində ana obrazı dayanır: ərini müharibədə itirmiş, qulağı az eşidən, evlərə yır-yığışa gedən, qazandığını hökmlü anasına verən, «Nə fikirləşirsən?» sualına «Heç bir şey» deyə cavab verən bir qadın. Nənə nəvələri kəmərlə «tərbiyə» edir, ana isə yalnız «başlarından vurma» deyir. Axşam qaranlıqda tək oturan ananın sükutu qarşısında donub qalan oğlanın hissi — «budurmu sevgi?» — Kamyunun ən kövrək və yaddaqalan səhifələrindəndir. Burada heç bir sentimentallıq yoxdur, yalnız dəqiq müşahidə və böyük şəfqət var.
Esse sonra daha sərt bir xatirəyə keçir: bir axşam eyvanda oturan anaya kimsə hücum edir, oğul gecəni onun yanında, sirkə qoxulu bürkülü otaqda keçirir və ilk dəfə «hər kəsə qarşı yalqız» olmağın nə demək olduğunu anlayır. Anlatıcı buna şəhər kənarındakı evdə yaşadığı dövrdən başqa bir dəhşətli səhnəni — balalarını bəsləyə bilməyən və sonuncusunu yeyən ana pişiyi — əlavə edir. Bu obrazlar Kamyunun «adilik» sözündəki təhlükə haqqında düşüncəsini açır: bəzi anlarda həyatı tam aydınlığı ilə görmək insanı ölüm arzusuna qədər aparır.
Essenin adı da buradan gəlir: ümidlə ümidsizlik arasında, «hə ilə yox arasında» içə çökən bir sakitlik. Final dialoqu — «Düzdür ki, mən atama oxşayıram?» — «Elə bil bir almanı iki yerə bölmüsən» — sadəliyi ilə təsirlidir. Son abzasda isə Kamyunun sonrakı etik mövqeyi artıq görünür: insanlar hər şeyi mürəkkəbləşdirir; «O, cəmiyyət qarşısında borcunu ödəyəcək» əvəzinə, sadəcə, «onun başını kəsəcəklər» deyilməlidir. Bu cümlə sonralar «Yad»da və edam cəzası haqqındakı esselərdə yenidən səslənəcək.
Tərcümə ümumilikdə essenin lirik ritmini ötürür, bəzi cümlələr isə həqiqətən gözəldir. görünür, nəşrin özündə hərf xətaları çoxdur (məsələn, Marna döyüşü «Mama» kimi düşüb), bəzi cümlələr ağır qurulub. Buna baxmayaraq, bu esse Kamyunu yalnız «absurd filosofu» kimi deyil, yoxsul bir əlcəzairli ailənin həssas oğlu kimi tanımaq üçün ən yaxşı başlanğıclardandır.
- İki zaman planı: qəhvəxanadakı indiki an və uşaqlıq xatirələri
- Lirik, obrazlı nəsr: işıq, sükut və qoxu təsvirləri
- Avtobioqrafik material fəlsəfi düşüncəyə çevrilir
- Qısa, sadə dialoqlarla bitən final
Mənasızlıq və absurd hissi ilə üz-üzə qalan insan haqqında başqa bir düşüncə kitabı — saytımızda icmalı var
Başqa bir Nobel mükafatçısının xatirə və esselərindən ibarət toplu — saytımızda icmalı var
Essenin adı da buradan gəlir: ümidlə ümidsizlik arasında, «hə ilə yox arasında» içə çökən bir sakitlik. Final dialoqu — «Düzdür ki, mən atama oxşayıram?» — «Elə bil bir almanı iki yerə bölmüsən» — sadəliyi ilə təsirlidir. Son abzasda isə Kamyunun sonrakı etik mövqeyi görünür: insanlar hər şeyi mürəkkəbləşdirir, sadəcə «onun başını kəsəcəklər» deyilməlidir.
Problem görürsünüzsə bizə yazın. Nəşriyyat, müəllif, hüquq sahibi və ya sadəcə oxucu — fərqi yoxdur. Bu icmalda təlif hüququ baxımından problemli bir şey varsa, icmal yazarı saytın qaydalarını pozubsa, yaxud sadəcə təklifiniz və ya iradınız varsa, hey@kitabdanevar.com ünvanına yazın. Məsələni məhkəməyə aparmadan, öz aramızda həll etmək istəyirik: müraciəti 48 saat ərzində araşdırır, lazım gələrsə icmalı düzəldir və ya tamamilə silirik.
