Herkesin Bilmesi Gereken 500’den Fazla Psikolojik Gerçek: Kafanızda Dönüp Duran Seslerden Kurtulma Rehberi
Uyğundur
- Psixologiyaya yeni maraq göstərən, yüngül başlanğıc axtaranlara
- Qısa-qısa oxumağı sevənlərə — hər yazı bir-iki səhifədir
- Ailə və dost söhbətləri üçün maraqlı faktlar toplamaq istəyənlərə
- Yeniyetmələrə və gənclərə hədiyyə kimi
Uyğun deyil
- Sistemli, dərin psixologiya dərsliyi axtaranlara
- Hər iddianın mənbəyini görmək istəyən oxuculara
- Fraqmentar, «siyahı» üslubundan yorulanlara
Kitabın quruluşu ilk səhifədən aydındır: hər fəsil «Bu bölmədə öyrənəcəkləriniz» siyahısı ilə açılır, sonra bir-iki səhifəlik başlıqlı yazılar, «Bir qəribəlik» adlı bir cümləlik faktlar və dörd variantlı «Psixotest» sualları bir-birini əvəz edir. Kitab boyu 270-dən çox test sualı var, cavabları sonda verilib. Bu format kitabı istənilən səhifədən açıb oxumağa imkan verir, amma bir oturuşda oxuyanda bir qədər dağınıq təsir bağışlayır.
Birinci fəsil təkamül psixologiyası ilə psixologiya tarixini qarışdırır. Qədim yunan həkimlərinin xasiyyəti dörd bədən mayesi ilə izah etməsi, orta əsr həkimlərinin sevgi acısını «qara öd artıqlığı» sayıb xəstələrə yaxşı yemək, sakitlik və bağda gəzinti tövsiyə etməsi, Salem cadugər məhkəmələrinin arxasında travma sonrası stress pozuntusunun ola biləcəyi, Mesopotamiya döyüşçülərində TSSP əlamətlərinin üç min il əvvəl təsvir edilməsi — bunlar fəslin ən maraqlı yazılarıdır. Klinik depressiyanın ilk dəfə eramızdan əvvəl 1500-cü illərə aid Misir «Ebers papirusu»nda təsvir olunduğu kimi faktlar da yaddaqalandır.
Müəllifin güclü tərəfi gündəlik təcrübə ilə əcdadlarımızın həyatı arasında körpü qurmaqdır. Uşaqların çarpayı altındakı canavardan qorxması qaranlıqda yırtıcılardan qorunan əcdadların instinkti ilə, dəyişiklikdən narahatlığımız isə «daş dövrü beyni»nin hər şeyin tanış olduğu kiçik qəbilə həyatına bağlılığı ilə izah edilir. Qucaqlaşmanın oksitosin və serotonin ifrazı ilə qəbilə həyatında sağ qalmağa kömək etməsi, hekayə danışmağın qəbilə daxilində münaqişələri azaldan bir vasitə kimi yaranması haqqında yazılar da maraqlıdır.
Fəslin təxminən yarısı isə tarixdən çox texnologiya psixologiyasına aiddir: kosmosda «axmaqlaşma», Marsa gedəcək kolonistlərin psixi sağlamlığı, atəş oyunlarının hipokampa təsiri haqqında 2014-cü il Almaniya tədqiqatı, iCub robotunun baxışının qərar verməni yavaşlatması, «bulud»a həddindən artıq güvənin yaratdığı «rəqəmsal amneziya», emojilərin psixologiyası, binaural ritmlər. Fəslin başlığı ilə məzmunu arasında bu uyğunsuzluq diqqət çəkir — sanki redaktor maraqlı faktları harasa yerləşdirməli olub.
Kitabın əsas zəifliyi mənbəsizlikdir. «Tədqiqatlar göstərir ki» ifadəsi tez-tez işlənir, amma hansı tədqiqat, harada dərc olunub — bu, demək olar ki, heç vaxt deyilmir. Bəzi yazılar (məsələn, Perslərin Misir ordusunu pişiklərlə məğlub etməsi) tarixi rəvayəti fakt kimi təqdim edir, binaural ritmlər haqqında yazı isə elmi mübahisəli bir mövzunu «NeuroHealth»dakı bir məqaləyə əsasən tərifləyir. Başlığın vəd etdiyi «earworm»dan qurtulmaq yolları isə kitabın başqa fəslindədir.
Türkcə tərcümə canlı və rahat oxunur, yumor yaxşı ötürülüb («Ayşə xalanızın dikbaşlığını», «telefonuna aşiq olub Las-Veqasda onunla evlənən kişi»). amma bu, kitabın öz qüsuru deyil. Nəticədə bu, psixologiya elminə dərin giriş deyil, maraq oyadan bir «qəlyanaltı»dır: kimsə bu kitabdan sonra ciddi bir psixologiya kitabına keçirsə, o artıq öz işini görmüş olur.
- Qısa başlıqlı yazılar, bir cümləlik «qəribəliklər» və test sualları
- 270-dən çox dörd variantlı «Psixotest», cavabları kitabın sonunda
- Hər fəslin əvvəlində «Bu bölmədə öyrənəcəkləriniz» xülasəsi
- Yumorlu, danışıq dilinə yaxın üslub
Gündəlik psixologiyanı qısa, əyləncəli yazılarla izah edən başqa bir kitab — saytımızda icmalı var
Bu kitabdan sonra psixologiyanı sistemli öyrənmək istəyənlər üçün klassik dərslik — saytımızda icmalı var
Birinci fəslin təxminən yarısı tarixdən çox texnologiya psixologiyasına aiddir: kosmosda «axmaqlaşma», Marsa gedəcək kolonistlərin psixi sağlamlığı, atəş oyunlarının hipokampa təsiri, iCub robotunun baxışının qərar verməni yavaşlatması, «bulud»a həddindən artıq güvənin yaratdığı «rəqəmsal amneziya», emojilərin psixologiyası və binaural ritmlər.
Problem görürsünüzsə bizə yazın. Nəşriyyat, müəllif, hüquq sahibi və ya sadəcə oxucu — fərqi yoxdur. Bu icmalda təlif hüququ baxımından problemli bir şey varsa, icmal yazarı saytın qaydalarını pozubsa, yaxud sadəcə təklifiniz və ya iradınız varsa, hey@kitabdanevar.com ünvanına yazın. Məsələni məhkəməyə aparmadan, öz aramızda həll etmək istəyirik: müraciəti 48 saat ərzində araşdırır, lazım gələrsə icmalı düzəldir və ya tamamilə silirik.
