Herkesin Bilmesi Gereken 500’den Fazla Psikolojik Gerçek: Kafanızda Dönüp Duran Seslerden Kurtulma Rehberi
Uygun
- Psikolojiye yeni ilgi duyan, hafif bir başlangıç arayanlara
- Kısa kısa okumayı sevenlere — her yazı bir iki sayfa
- Aile ve arkadaş sohbetleri için ilginç bilgiler toplamak isteyenlere
- Gençlere hediye olarak
Uygun değil
- Sistemli, derin bir psikoloji ders kitabı arayanlara
- Her iddianın kaynağını görmek isteyen okurlara
- Parçalı, «liste» üslubundan sıkılanlara
Kitabın yapısı ilk sayfadan belli: her bölüm «Bu bölümde öğrenecekleriniz» listesiyle açılıyor, ardından bir iki sayfalık başlıklı yazılar, «Bir tuhaflık» adlı tek cümlelik bilgiler ve dört seçenekli «Psikotest» soruları birbirini izliyor. Kitap boyunca 270'ten fazla test sorusu var, cevapları sonda veriliyor. Bu format kitabı herhangi bir sayfadan açıp okumayı mümkün kılıyor, ama bir oturuşta okununca biraz dağınık bir etki bırakıyor.
Birinci bölüm evrimsel psikolojiyle psikoloji tarihini karıştırıyor. Eski Yunan hekimlerinin mizacı dört vücut sıvısıyla açıklaması, Orta Çağ doktorlarının aşk acısını «kara safra fazlalığı» sayıp hastalara iyi beslenme, sakinlik ve bahçede yürüyüş önermesi, Salem cadı mahkemelerinin ardında travma sonrası stres bozukluğunun olabileceği, Mezopotamyalı savaşçılarda TSSB belirtilerinin üç bin yıl önce tanımlanması — bunlar bölümün en ilgi çekici yazıları. Klinik depresyonun ilk kez MÖ 1500'lerden kalma Mısır «Ebers Papirüsü»nde tanımlandığı gibi bilgiler de akılda kalıyor.
Yazarın güçlü yanı gündelik deneyimle atalarımızın hayatı arasında köprü kurması. Çocukların yatak altındaki canavardan korkması karanlıkta yırtıcılardan korunan ataların içgüdüsüyle, değişime karşı kaygımız ise her şeyin tanıdık olduğu küçük kabile hayatına bağlı «taş devri beyni»yle açıklanıyor. Sarılmanın oksitosin ve serotonin salgısıyla kabile hayatında hayatta kalmaya yardım etmesi, hikâye anlatımının kabile içi çatışmaları azaltan bir araç olarak doğması üzerine yazılar da ilginç.
Bölümün yaklaşık yarısı ise tarihten çok teknoloji psikolojisine ait: uzayda «aptallaşma», Mars'a gidecek kolonicilerin ruh sağlığı, atış oyunlarının hipokampüse etkisi üzerine 2014 Almanya araştırması, iCub robotunun bakışının karar vermeyi yavaşlatması, «Cloud»a aşırı güvenin yarattığı «dijital amnezi», emoji psikolojisi, binaural ritimler. Bölüm başlığıyla içeriği arasındaki bu uyumsuzluk dikkat çekiyor — sanki editör ilginç bilgileri bir yere yerleştirmek zorunda kalmış.
Kitabın temel zayıflığı kaynaksızlık. «Araştırmalar gösteriyor ki» ifadesi sık kullanılıyor, ama hangi araştırma, nerede yayımlanmış — bu neredeyse hiç söylenmiyor. Bazı yazılar (örneğin Perslerin Mısır ordusunu kedilerle yenmesi) tarihsel bir rivayeti gerçek gibi sunuyor, binaural ritimler hakkındaki yazı ise bilimsel olarak tartışmalı bir konuyu «NeuroHealth»teki bir makaleye dayanarak övüyor. Başlığın vaat ettiği «earworm»dan kurtulma yolları ise kitabın başka bir bölümünde.
Türkçe çeviri canlı ve rahat okunuyor, mizah iyi aktarılmış («Ayşe teyzenizin dik başlı doğası», «telefonuna delicesine hayran olup Las Vegas'ta onunla evlenen adam»). ama bu kitabın kendi kusuru değil. Sonuçta bu, psikoloji bilimine derin bir giriş değil, merak uyandıran bir «atıştırmalık»: biri bu kitaptan sonra ciddi bir psikoloji kitabına geçerse, kitap görevini yapmış olur.
- Kısa başlıklı yazılar, tek cümlelik «tuhaflıklar» ve test soruları
- 270'ten fazla dört seçenekli «Psikotest», cevapları kitabın sonunda
- Her bölümün başında «Bu bölümde öğrenecekleriniz» özeti
- Esprili, konuşma diline yakın üslup
Gündelik psikolojiyi kısa, eğlenceli yazılarla anlatan başka bir kitap — sitemizde incelemesi var
Bu kitaptan sonra psikolojiyi sistemli öğrenmek isteyenler için klasik bir ders kitabı — sitemizde incelemesi var
Birinci bölümün yaklaşık yarısı tarihten çok teknoloji psikolojisine aittir: uzayda «aptallaşma», Mars'a gidecek kolonilerin ruh sağlığı, ateşli oyunların hipokampüs üzerindeki etkisi, iCub robotunun bakışının karar vermeyi yavaşlatması, «bulut»a aşırı güvenin yarattığı «dijital amnezi», emojilerin psikolojisi ve binaural ritimler.
Bir sorununuz varsa bize yazın. Yayınevi, yazar, hak sahibi ya da sadece okuyucu — fark etmez. Bu incelemede telif hakkı açısından sorunlu bir şey varsa, inceleme yazarı sitenin kurallarını ihlal etmişse, ya da sadece bir öneriniz ya da şikayetiniz varsa, hey@kitabdanevar.com adresine yazın. Meseleyi mahkemeye taşımadan, kendi aramızda çözmek istiyoruz: başvuruyu 48 saat içinde inceliyor, gerekirse incelemeyi düzeltiyor ya da tamamen kaldırıyoruz.
