Kader Üçgeni — ABD, İsrail ve Filistinliler
Uyğundur
- ABŞ xarici siyasətinin Yaxın Şərqdəki roluna tənqidi, sənədləşdirilmiş mənbələrə əsaslanan bir perspektivdən baxmaq istəyən oxuculara
- Fələstin-İsrail münaqişəsinin tarixi köklərini, rəsmi anlatılardan fərqli bir prizmadan öyrənmək istəyən oxuculara
- Noam Chomskinin siyasi tənqid metodologiyası (rəsmi sənəd təhlili, mətbuat müqayisəsi) ilə tanış olmaq istəyən oxuculara
Uyğun deyil
- Yaxın Şərq münaqişəsinə balanslaşdırılmış, hər iki tərəfin arqumentlərini bərabər çəkidə təqdim edən bir mənbə axtaran oxuculara — kitab açıq şəkildə tənqidi/bir tərəfli mövqedən yazılıb
- Sıx sənəd istinadları və uzun sitatlarla yüklənmiş akademik-jurnalist üslubdan çox, rəvan hekayə axını olan mətnlər sevən oxuculara
Chomsky 2015-ci il ön sözünə kitabın orijinal nəşrinin arxa planı olan 1982-ci il Livan müharibəsi ilə başlayır — İsrailin "Celile üçün Sülh Əməliyyatı" adlandırdığı, əslində FKT-nin siyasi gücünü zəiflətmək məqsədi daşıyan hərbi müdaxiləni, o dövrün İsrailli strateqi Avner Yanivin öz sözləri ilə sənədləşdirərək izah edir.
O, 1978-79-cu illər Camp David sazişini "diplomatik fəlakət" adlandırır — 1971-ci ildə Misir prezidenti Ənvər Sədatın təklif etdiyi, lakin Henry Kissincerin dəstəyi ilə İsrail tərəfindən rədd edilən daha əlverişli sazişlə müqayisə edərək, tarixi geriyə dönüş kimi təqdim edir.
Ön sözün əsas hissəsi Qəzzaya həsr olunub: Chomsky 2005-ci il "çəkilməsindən" sonra yaranan təkrarlanan dövriyyəni (atəşkəs — İsrailin pozması — Həmasın cavabı — yeni hərbi əməliyyat) təsvir edir və Baş nazir Şaronun köməkçisi Dov Vaysqlasın "çəkilmə planının mənası sülh prosesinin dondurulmasıdır" etirafını sitat gətirir.
Edward Said öz ön sözündə Chomskinin metodunu tərifləyir — rəsmi qeydlərdə mövcud olan, lakin heç kimin bu qədər sistemli şəkildə bir araya gətirmədiyi faktları üzə çıxarmaq bacarığını Volter, Benda və Rasseldən də üstün tutur, liberal ziyalıların (İrving Hou, Artur Qoldberq, Alan Doerşovits və b.) mövqeyini mühafizəkarlardan daha qatı hesab edən Chomskinin fikrini dəstəkləyir.
- Şəxsi müşahidə ilə deyil, birbaşa rəsmi sənəd və sitatlarla (o cümlədən İsrail rəsmilərinin öz sözləri ilə) qurulan sıx arqumentasiya üsulu
- 2015-ci il ön sözünün kitabın 1983-cü il təhlilini müasir Qəzza/Oslo hadisələri ilə birbaşa əlaqələndirən, kitabı sırf "tarixi sənəd" olmaqdan çıxarıb davamlı aktual mətnə çevirən struktur
- Edward Saidin ön sözü — kitaba akademik və mənəvi nüfuz qazandıran, müstəqil ədəbi dəyərə malik giriş mətni
- Hər iddianın altında konkret mənbə istinadı (qeydlər bölməsi 693-cü səhifəyə qədər uzanır) — sırf polemik deyil, sənədləşdirilmiş tənqid
Kitabın ön sözünü yazan Saidin öz əsas əsəri — Qərbin Şərqə baxışını tənqid edən oxşar metodoloji yanaşma
Saytda mövcud, oxşar antikolonial-tənqidi perspektivdən yazılmış başqa bir siyasi-nəzəri əsər
Saytda mövcud, ABŞ-mərkəzli Qərb siyasətinə tənqidi baxışı davam etdirən başqa bir müasir siyasi təhlil
Ön sözlərdən sonra kitab on fəsil üzrə qurulub: "Yangına Körük Tutmaq" ilə başlayaraq ABŞ-İsrail "xüsusi münasibətinin" kökənlərini, ABŞ siyasi diskursunda "rədd etmə və barışdırma" dinamikasını, İsrail-Fələstin münaqişəsinin tarixi arxa planını, 1982-ci il Livan müharibəsini ("Celile üçün Sülh"), döyüşdən sonrakı hadisələri, Fələstin intifadasını, Livandakı "məhdud müharibəni" və Vaşinqtonun "sülh prosesini" ardıcıl təhlil edir.
Chomsky hər fəsildə rəsmi ABŞ və İsrail bəyanatlarını mətbuat hesabatları, BMT sənədləri və İsrail mətbuatındakı öz daxili müzakirələri ilə üz-üzə qoyaraq, ictimaiyyətə təqdim olunan rəsmi versiya ilə sənədləşdirilmiş faktlar arasındakı fərqi göstərməyə çalışır — kitabın əsas tezisi budur ki, bu boşluq təsadüfi deyil, sistemli media və akademik özünüsanksiyalaşdırmanın nəticəsidir.
Problem görürsünüzsə bizə yazın. Nəşriyyat, müəllif, hüquq sahibi və ya sadəcə oxucu — fərqi yoxdur. Bu icmalda təlif hüququ baxımından problemli bir şey varsa, icmal yazarı saytın qaydalarını pozubsa, yaxud sadəcə təklifiniz və ya iradınız varsa, hey@kitabdanevar.com ünvanına yazın. Məsələni məhkəməyə aparmadan, öz aramızda həll etmək istəyirik: müraciəti 48 saat ərzində araşdırır, lazım gələrsə icmalı düzəldir və ya tamamilə silirik.
