Kitabda Nə Var? Kitabda Nə Var?
Görünüm
Bize katıl
Kitapta ne var? Tartışma Hakkımızda
Azərbaycan English Русский Türkçe ✓
← İncelemeler
Kurgu dışı

Kader Üçgeni — ABD, İsrail ve Filistinliler

Noam Chomsky
İnceleyen: Aytən Həsənova15 Eylül 20261 dk okuma
Dünyaca tanınmış dilbilimci ve siyasi eleştirmen Noam Chomsky'nin 1983'te yayımlanan, ABD-İsrail-Filistin ilişkilerini belgesel kaynaklar üzerinden amansız bir eleştiri süzgecinden geçiren klasik eserinin 2015 baskısına yazdığı yeni önsözü ve Edward Said'in ünlü ilk önsözünü ele alan bu inceleme, kitabın hem ideolojik çerçevesini hem otuz yılı aşkın süredir devam eden güncelliğini gösteriyor.
Bu kitap kime uygun?
Uygun
  • ABD dış politikasının Orta Doğu'daki rolüne eleştirel, belgesel kaynaklara dayanan bir perspektiften bakmak isteyen okurlara
  • Filistin-İsrail çatışmasının tarihsel köklerini, resmi anlatılardan farklı bir mercekten öğrenmek isteyen okurlara
  • Noam Chomsky'nin siyasi eleştiri yöntemiyle (resmi belge analizi, basın karşılaştırması) tanışmak isteyen okurlara
Uygun değil
  • Orta Doğu çatışmasına dengeli, her iki tarafın argümanlarını eşit ağırlıkta sunan bir kaynak arayan okurlara — kitap açıkça eleştirel/tek taraflı bir konumdan yazılmıştır
  • Yoğun kaynakça ve uzun alıntılarla yüklü akademik-gazeteci üsluptan çok, akıcı bir anlatı arayan okurlara
Okuyucular nasıl değerlendiriyor
Konum 4.2/5 Açık eleştirel
Üslup 3.5/5 Orta
Güncellik 4.0/5 Bugünün olaylarıyla doğrudan bağlantılı
43 kişi oy verdi
2015 Baskısına Yazarın Önsözü ve Edward Said'in Önsözü
Kitabın 2015 baskısı için Chomsky'nin yazdığı yeni önsöz (s. 9-13) ve Edward Said'in 1999 baskısı için yazdığı ilk önsöz (s. 14-15) ele alınmıştır — Notlar bölümü s. 693'te biten kitabın yaklaşık %1'i; on ana bölüm ("Yangına Körükle Gitmek"ten Washington'ın "Barış Süreci"ne kadar) burada ele alınmamıştır.

Chomsky 2015 önsözüne kitabın orijinal baskısının arka planı olan 1982 Lübnan Savaşı ile başlıyor — İsrail'in "Celile için Barış Operasyonu" adını verdiği, aslında FKÖ'nün siyasi gücünü zayıflatmayı amaçlayan askeri müdahaleyi, dönemin İsrailli stratejisti Avner Yaniv'in kendi sözleriyle belgeleyerek anlatıyor.

1978-79 Camp David Anlaşması'nı "diplomatik felaket" olarak nitelendiriyor — 1971'de Mısır Devlet Başkanı Sedat'ın önerdiği, ancak Henry Kissinger'ın desteğiyle İsrail tarafından reddedilen daha elverişli bir anlaşmayla karşılaştırarak, tarihsel bir geri adım olarak sunuyor.

Önsözün ana kısmı Gazze'ye ayrılmış: Chomsky 2005 "çekilmesinden" sonra oluşan tekrarlayan döngüyü (ateşkes — İsrail'in ihlali — Hamas'ın tepkisi — yeni askeri operasyon) anlatıyor ve Başbakan Şaron'un yardımcısı Dov Weisglass'ın "çekilme planının anlamı barış sürecinin dondurulmasıdır" itirafını alıntılıyor.

Edward Said kendi önsözünde Chomsky'nin yöntemini övüyor — resmi kayıtlarda var olan ama hiç kimsenin bu denli sistematik biçimde bir araya getirmediği olguları ortaya çıkarma becerisini Voltaire, Benda ve Russell'dan bile üstün tutuyor ve liberal entelektüellerin (Irving Howe, Arthur Goldberg, Alan Dershowitz vb.) tutumunu muhafazakârlardan daha suçlu bulan Chomsky'nin görüşünü destekliyor.

Okuma deneyimi
  • Kişisel gözlemle değil, doğrudan resmi belge ve alıntılarla (İsrailli yetkililerin kendi sözleri dahil) kurulan sıkı bir argümantasyon yöntemi
  • 2015 önsözünün kitabın 1983 analizini güncel Gazze/Oslo olaylarıyla doğrudan ilişkilendiren, kitabı bir 'tarihi belge' olmaktan çıkarıp güncel okunan bir metne dönüştüren yapısı
  • Edward Said'in önsözü, kitaba akademik ve entelektüel bir itibar kazandıran, kendi başına edebi değeri olan bir giriş metni
  • Her iddianın altında somut kaynak göstergesi (notlar bölümü s. 693'e kadar uzanıyor) — salt polemik değil, belgelenmiş bir eleştiri
İçerik uyarısı
Kitap, Orta Doğu çatışmasının son derece hassas ve tartışmalı yönlerini keskin, tek taraflı bir eleştirel konumdan (yazarın kendisinin de kabul ettiği gibi İsrail ve ABD politikalarına karşı) ele alıyor — bu inceleme yazarın argümanlarını ona atfederek sunar, editoryal bir siyasi duruş olarak değil
Bunu sevdiysen
Şarkiyatçılık (Orientalism)Edward Said

Kitabın önsözünü yazan Said'in kendi temel eseri — Batı'nın Doğu'ya bakışını eleştiren benzer bir yöntemsel yaklaşım

Sömürgeciliğin Dünya ModeliJ. M. Blaut

Sitede mevcut, benzer antikolonyal-eleştirel perspektiften yazılmış başka bir siyasi-teorik eser

Batı Kendi Sonunu Mu Hazırlıyor?Emmanuel Todd

Sitede mevcut, ABD merkezli Batı siyasetine eleştirel bakışı sürdüren başka bir güncel siyasi analiz

Spoiler
Kitabın geri kalanı ne anlatıyor?
⚠️ On ana bölümün konuları açıklanıyor.

Önsözlerden sonra kitap on bölüm etrafında kuruludur: 'Yangına Körükle Gitmek' ile başlayarak ABD-İsrail 'özel ilişkisinin' kökenlerini, ABD siyasi söyleminde 'reddedicilik ve uzlaşmacılık' dinamiğini, İsrail-Filistin çatışmasının tarihsel arka planını, 1982 Lübnan Savaşı'nı ('Celile için Barış'), savaş sonrası gelişmeleri, Filistin İntifadası'nı, Lübnan'daki 'kısıtlı savaşı' ve Washington'ın 'barış sürecini' sırasıyla ele alır.

Chomsky her bölümde resmi ABD ve İsrail açıklamalarını basın haberleri, BM belgeleri ve İsrail basınındaki kendi iç tartışmalarıyla karşı karşıya getirerek, kamuoyuna sunulan resmi anlatıyla belgelenmiş olgular arasındaki farkı göstermeye çalışır — kitabın ana tezi, bu boşluğun tesadüfi olmadığı, sistematik bir medya ve akademik 'kendini sansürleme'nin sonucu olduğudur.

Sorumluluk. Bu inceleme, yazarının kişisel değerlendirmesidir ve sorumluluk ona aittir. "Kitapta Ne Var?" platform olarak incelemenin içeriğinden sorumlu değildir. Eserin tüm hakları yazarına ve yayınevine aittir; kapak görseli yalnızca tanıtım amacıyla kullanılır.

Bir sorununuz varsa bize yazın. Yayınevi, yazar, hak sahibi ya da sadece okuyucu — fark etmez. Bu incelemede telif hakkı açısından sorunlu bir şey varsa, inceleme yazarı sitenin kurallarını ihlal etmişse, ya da sadece bir öneriniz ya da şikayetiniz varsa, hey@kitabdanevar.com adresine yazın. Meseleyi mahkemeye taşımadan, kendi aramızda çözmek istiyoruz: başvuruyu 48 saat içinde inceliyor, gerekirse incelemeyi düzeltiyor ya da tamamen kaldırıyoruz.
Sen nasıl değerlendiriyorsun?
Bu inceleme karar vermene yardımcı oldu mu?
Yorumlar · 0
Benzer kitaplar
İnceleme
Türkiye'de seminerleriyle tanınan bir kişisel gelişim eğitmeninin ilk kitabı; mutluluk, başarı, hedef, zaman ve insan ilişkileri üzerine kısa hikâyeler, fıkralar ve alıntılardan oluşan bir derleme. Samimi ve sıcak bir tonu, gündelik hayattan alınmış birkaç iyi örneği var. Ama kitap kaynaksız rakamlar, bozulmuş isimler ve yanlış atfedilmiş alıntılarla dolu; fikirleri de bu türün onlarca başka kitabında okunanların tekrarı.
2.6 / 5
İncelemeCavid Mehdiyev
Hayata Gülümse

Hayata Gülümse

Sıtkı Aslanhan · Kurgu dışı
İnceleme
Ergenlik psikolojisi alanındaki klasik ABD ders kitabının Türkçe baskısı: fiziksel gelişimden ahlaka, aileden madde bağımlılığına her konuyu kuram, araştırma ve eleştiriyle birlikte veriyor; özellikle ahlaki gelişim bölümü Piaget–Kohlberg–Gilligan hattını adil ve anlaşılır biçimde anlatıyor, ama kitap ABD merkezli ve 2008 verilerine dayanıyor.
4.0 / 5
İncelemeCavid Mehdiyev
Ergenlik Psikolojisi — Gelişim, İlişkiler ve Kültür

Ergenlik Psikolojisi — Gelişim, İlişkiler ve Kültür

Kim Gale Dolgin · Kurgu dışı
İnceleme
Karanlık bir fantastik romantik: yas, ihanet ve sevdiği adamın suretini taşıyan düşmanla son savaş. Güçlü yanı: şiirsel dil, doğum ritüeli, mektup ve finaldeki mezarlık gibi güçlü sahneler, ağır olaylar arasında İbrahim ile Mustafa Baba'nın mizahı. Zayıf yanı: seriyi baştan bilmeyi gerektirmesi, uzun iç monologlar ve tekrar eden yas anlatımlarının metni şişirmesi, intihar ve şiddet temasının ağır olması, sonun devam kitabına kalması.
3.5 / 5
İncelemeCavid Mehdiyev
İçinde Bir Sen 5: Ehza

İçinde Bir Sen 5: Ehza

Binnur Şafak Nigiz · Roman
İnceleme
1940 Norveç işgaliyle başlayıp İkinci Dünya Savaşının en az bilinen bölümlerinden birine — ağır su sabotajı ve atom bombası yarışına uzanan, sinematik tempoda yazılmış popüler tarih kitabı.
4.3 / 5
İncelemeRafel Əlizadə
Hesaplaşma

Hesaplaşma

Atakan Büyükdağ · Kurgu dışı
Esc — kapat · ↵ — aç
Metin